وقتی آسمان بر شانه‌های آرامگاهِ حافظ فرود می‌آید

۲۰ مهرماه فقط یک تاریخ در تقویم نیست؛ روزی است که حافظ در تک‌تک خانه‌های شیراز مهمان می‌شود تا چراغِ امید را در دل‌ها روشن نگه دارد.

باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی - ۲۰ مهرماه، تقویم شیراز رنگ‌وبوی دیگری دارد؛ خورشید که از پسِ کوه‌های «باباکوهی» سر برمی‌آورد، گویی شهر شعر، خود را برای میزبانی از مسافری همیشگی آماده می‌کند. امروز، روز بزرگ‌داشت حافظ است؛ روزی که در آن، شیراز نه یک شهر، که یک بیت بلند در دیوان هستی است.

هوای حافظیه؛ جایی که زمان می‌ایستد

همین که از خیابان حافظیه وارد می‌شوی، اولین چیزی که در هوای مهرماه شیراز احساس می‌کنی، عطر نارنجِ نارس و تلاقی سکوت و همهمه‌ای است که عجیب با هم می‌سازند. صدای نجوا‌های آرام مردم، در فضای باز حافظیه گم می‌شود، اما در عین حال، سنگینی تاریخی این مکان را حس می‌کنی.

سقف فیروزه‌ای آرامگاه، زیر نور ملایم مهرماه، چنان می‌درخشد که انگار آسمان روی شانه‌های این بنا فرود آمده است. در این روز، گردشگران و شیرازی‌ها شانه‌به‌شانه هم ایستاده‌اند. همه اینجا آمده‌اند تا دست ارادتی بر سنگِ مزار مرمرین حافظ بسایند. اینجا، هیچ‌کس غریبه نیست؛ همه از یک قبیله‌اند؛ قبیله‌یِ دل‌سپردگان.

نزدیک به سنگ مزار که می‌شوی، غوغای درون آدم بیشتر می‌شود. عده‌ای با چشم‌های بسته، انگشتانشان را بر سنگِ مزار گذاشته‌اند و در دل با او راز می‌گویند. کمی آن‌سو‌تر، پیرمردی با قناری‌اش نشسته و فال می‌گیرد. صحنه‌ای که انگار بخشی از معماری این بناست.

صدای دکلمه‌ی شعر از بلندگو‌ها در فضا می‌پیچد:

«نفس باد صبا مشک‌فشان خواهد شد / عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد»

این صدا، انگار روح حافظ است که در رگ‌های شهر جاری می‌شود. پیرزنی گوشه‌ی ایوان ایستاده، فالش را باز می‌کند. کلمات فال، جملات معمولی نیستند؛ برای او، پاسخی است از سوی «لسان‌الغیب» به گره‌های زندگی‌اش. لبخندی که بر لبانش می‌نشیند، گویای آن آرامشی است که فقط در اینجا، و فقط با کلام او یافت می‌شود.

شیراز؛ شهری که غزل می‌تراود

بیرون از حافظیه، شهر در تب‌وتاب است. در کوچه‌های قدیمی سنگ‌فرش، در سایه‌سارِ باغ ارم و در هوای خنک عصرگاهی، همه از حافظ می‌گویند. گویی امروز، حافظ در تمام خانه‌های شیراز مهمان است. چراغ خانه‌ها که روشن می‌شود، نور حافظیه مثل یک فانوس دریایی، راه را به دل‌های مشتاق نشان می‌دهد.

شب که فرامی‌رسد، آرامگاه حافظ زیر نورپردازی‌های ملایم، حالتی ملکوتی به خود می‌گیرد. ستون‌های سنگی، سایه‌هایی کشیده بر زمین می‌اندازند که یادآورِ قامت بلند شعر اوست. نشستن روی پله‌های حافظیه در این شب، تماشای آسمان پرستاره‌ای که حافظ هم قرن‌ها پیش به آن خیره شده بود، تجربه‌ای است که باید با جان چشید.

۲۰ مهرماه فقط یک تاریخ نیست؛ یک یادآوری است. یادآوری اینکه ما در این دنیای پرشتاب، به پناهگاهی نیاز داریم؛ پناهگاهی از جنس کلمه، از جنس معنا، از جنس «حافظ».

در این شب، وقتی به سنگ مزارش نگاه می‌کنی، درک می‌کنی که چرا او «لسان‌الغیب» است. او زبان ناگفته‌های ماست؛ همانی که وقتی فال می‌گیریم، گویی خودش ایستاده و با نگاهی نافذ و لبخندی بر لب، رازمان را می‌داند و با یک غزل، تمامِ غصه‌هایمان را به بادِ فنا می‌سپارد.

سرمایه‌ای ارزشمند برای گفت‌وگوی ملت‌ها و تعامل فرهنگ‌ها

حسینعلی امیری استاندار فارس در پیامی به مناسبت بیستم مهرماه، سی‌امین یادروز خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی، با اشاره به جایگاه جهانی این شاعر نامدار، اظهار داشت: حافظ، صدای ماندگار فرهنگ و خرد ایرانی و یکی از درخشان‌ترین چهره‌های ادبیات جهان است؛ شاعری که سخنش مرز‌های زمان و جغرافیا را در نوردیده و همچنان با جان و جهان انسان امروز پیوندی عمیق دارد.

حافظ؛ فراتر از زیبایی کلام

استاندار فارس با تأکید بر اینکه جهان‌بینی حافظ را نمی‌توان تنها در زیبایی غزل‌هایش خلاصه کرد، تصریح کرد: اندیشه حافظ که با الهام از قرآن کریم و مفاهیمی، چون معنویت، آزاداندیشی، نکوهش ریاکاری، پاسداشت عشق و کرامت انسانی شکل گرفته، همچنان ظرفیت بالای تأمل و بازخوانی دارد. راز ماندگاری او در پاسخ‌جویی به پرسش‌های مشترک انسان‌ها درباره حقیقت، عدالت، اخلاق و معنای زندگی نهفته است.

میراث حافظ؛ راهکاری برای صلح جهانی

مقام ارشد اجرایی استان فارس در بخش دیگری از پیام خود، با اشاره به نیاز امروز جهان به همزیستی مسالمت‌آمیز، خاطرنشان کرد: در روزگاری که جهان بیش از هر زمان دیگری به تفاهم و مدارا نیازمند است، میراث حافظ می‌تواند الهام‌بخش بازاندیشی در روابط انسانی و تقویت فرهنگ گفت‌و‌گو باشد. هنر و ادبیات با عبور از مرز‌های جغرافیایی، زمینه شناخت متقابل ملت‌ها را فراهم کرده و یادآور می‌شود که صلح پایدار، افزون بر اراده سیاسی، به پشتوانه‌ای اخلاقی و فرهنگی نیاز دارد.

تکلیف استان فارس در قبال زادبوم حافظ

استاندار فارس همچنین با اشاره به مسئولیت خطیر این استان به عنوان خاستگاه حافظ، گفت: برای استان فارس، پاسداشت این نام بزرگ مسئولیتی فراتر از برگزاری آیین‌های بزرگداشت است. ما وظیفه داریم با حمایت از پژوهش‌های حافظ‌شناسی، گسترش فعالیت‌های ادبی و هنری و پیوند نسل جوان با این میراث سترگ، زمینه تداوم و بازآفرینی اندیشه او را فراهم کنیم.

اودر پایان افزود: شیراز شایسته است با اتکا به این سرمایه کم‌نظیر، جایگاه خود را به عنوان یکی از کانون‌های برجسته فرهنگ، ادب و گردشگری فرهنگی در ایران و جهان، بیش از پیش تثبیت کند.

استاندار فارس در خاتمه ضمن گرامیداشت سی‌امین یادروز حافظ، ابراز امیدواری کرد که چراغ اندیشه و شعر این شاعر فرزانه، همچنان روشنی‌بخش مسیر معنویت، دانایی، آزادگی، همدلی و صلح در جهان باشد.

حافظ؛ راوی جاودانه جان و جهان ایرانی

محمدحسن اسدی، شهردار شیراز با بیان اینکه هفت سده از خاموشی پیکر حافظ می‌گذرد، اما کلام او همچنان زنده و پویاست، تأکید کرد: حافظ شاعری محدود به روزگار خویش نیست؛ او در امتداد قرن‌ها جاری شده و در هر عصر، در خلوت هر دل، دوباره متولد شده است. او پنجره‌ای رو به روشنای امید است که امروز در برابر نام بلندش سر فرود می‌آوریم.

حافظ؛ آینه تمام‌نمای حالات انسانی

شهردار شیراز، حافظ را آینه‌ای دانست که انسان در آن، صورت‌های گوناگون خویش را بازمی‌شناسد؛ از عاشقی بی‌قرار و عارفی جویای حقیقت تا انسانی آزاده که در برابر تنگنای تعصب سر خم نمی‌کند. اسدی راز ماندگاری او را در همین وسعت بی‌کران برشمرد و افزود: هر کس به قدر وسعت جان خود از چشمه سخن او می‌نوشد، اما دریای حافظ همواره از آنچه در مشت فهم ما می‌گنجد، وسیع‌تر است.

دیوان حافظ؛ آمیزه‌ای از امید و رنج

او با تحلیل جهان‌بینی حافظ در دیوانش خاطرنشان کرد: در جهان حافظ، شادی و اندوه همسایه‌اند. او به ما یادآوری می‌کند که هیچ کامیابی را نباید جاودانه پنداشت و هیچ اندوهی را نباید پایان همه راه‌ها دانست. در روزگاری که گذر زمان بسیاری از داشته‌ها را می‌ستاند، کلام او همچنان دست بر شانه انسان می‌گذارد و یادآور می‌شود که هنوز روزنه‌ای به روشنایی گشوده است.

تأکید بر تداوم میراث لسان‌الغیب

شهردار شیراز در بخش پایانی پیام خود، ضمن دعوت به تأمل در میراث حافظ، تصریح کرد: شعر او پاسخ‌های آماده و یک‌معنا در اختیار ما نمی‌گذارد، بلکه پرسش را زنده نگه می‌دارد و خواننده را به مشارکت در کشف معنا فرامی‌خواند. یادروز لسان‌الغیب، جشن پیوند ما با ریشه‌های خویش و فرصتی برای اندیشیدن به مسئولیت ما در برابر این میراث گران‌سنگ است.

اسدی در پایان تأکید کرد: تا زبان فارسی زنده است، تا دل آدمی در جست‌وجوی عشق و حقیقت می‌تپد و تا انسان به امید روزنی از روشنایی چشم می‌دوزد، حافظ نیز فراتر از هر مرز و جغرافیایی زنده و جاودانه خواهد ماند.