دولت آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، با هدف تقویت دستاورد‌های سیاسی خود، فشار بر مکزیک را برای گسترش همکاری‌های امنیتی و فراهم‌سازی زمینه عملیا...
اقتصاد‌آنلاین: دولت آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، با هدف تقویت دستاورد‌های سیاسی خود، فشار بر مکزیک را برای گسترش همکاری‌های امنیتی و فراهم‌سازی زمینه عملیات مشترک علیه کارتل‌های مواد مخدر افزایش داده است.
دولت «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری امریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، به امید کسب یک پیروزی سیاسی، فشارها بر مکزیک را افزایش داده است تا با گسترش همکاری‌ها در مبارزه با کارتل‌های مواد مخدر، زمینه را برای عملیات‌های مشترک با آمریکا فراهم سازد.
روزنامه نیویورک‌تایمز عنوان کرد: مقامات آمریکایی در هفته‌های اخیر یادداشتی را ارائه داده‌اند که بستر حضور احتمالی نیرو‌های امنیتی آمریکا در عملیات‌های ضدکارتلِ داخل مکزیک را فراهم می‌کند. به گفته مقامات آمریکایی و مکزیکی، این یادداشت همچنین حوزه‌های دیگری را در بر می‌گیرد که واشنگتن خواهان نقشی پررنگ‌تر در آنهاست؛ از جمله اشتراک‌گذاری گسترده‌تر اطلاعات امنیتی.
به گفته مقامات دو کشور، دولت ترامپ مکزیک را تحت فشار گذاشته است تا با خلق یک دستاورد ملموس امنیتی، زمینه را برای مانور تبلیغاتی واشنگتن در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای فراهم کند. با توجه به تورم سرسخت و بهای بالای سوخت که جمهوری‌خواهان را به دردسر انداخته، به نظر می‌رسد مقامات دولت ترامپ برای کسب یک پیروزی علنی، چشم به مکزیک دوخته‌اند.
این یادداشت یکی از جدی‌ترین گام‌ها تا به امروز برای وادار کردن مکزیک به پذیرش حضور نظامی آمریکا به شمار می‌رود؛ اقدامی که روابط دو کشور را به شدت تحت‌فشار قرار داده است. دونالد ترامپ بار‌ها اعلام کرده است که می‌خواهد علیه کارتل‌های مواد مخدر در مکزیک اقدام نظامی انجام دهد؛ سیاستی که کلائودیا شینباوم رئیس‌جمهوری مکزیک، قاطعانه با آن مخالفت کرده است. چند فرد مطلع گفتند که پس از کشته شدن یکی از سرکردگان ارشد مواد مخدر در ماه فوریه توسط مقامات مکزیکی (که تا حدی بر اساس اطلاعات آمریکا انجام شد)، فشار‌های آمریکا به طور موقت فروکش کرده بود.
لورن بیس سخنگوی کاخ سفید به نیویورک‌تایمز گفت: «همان‌طور که رئیس‌جمهوری ترامپ گفته و دولت آمریکا بار‌ها و به روشنی اعلام کرده است، اینکه سازمان‌های تروریستی خارجی، قلمرو‌های وسیعی در سراسر مکزیک و از جمله کل منطقه مرزی مستقیم با ایالات متحده را کنترل کنند، به هیچ وجه قابل قبول نیست. این کارتل‌ها کارزار بی‌رحمانه‌ای از خشونت را علیه ایالات متحده و مردم آن به راه انداخته‌اند.»
دولت مکزیک از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ در راستای استراتژی گسترده‌تر خود در آمریکای لاتین، با موفقیت توانسته است درباره عملیات‌های مشترک با سایر کشور‌ها مذاکره کند. ماه گذشته، سربازان آمریکایی در یک عملیات زمینی در اکوادور شرکت کردند. آمریکا همچنین یک ائتلاف نظامی متشکل از ۱۹ شریک منطقه‌ای ایجاد کرده است که متعهد شده‌اند به انهدام کارتل‌ها کمک کنند.
با این حال، مکزیک بار‌ها درخواست‌های ایالات متحده برای انجام عملیات‌های مشترک یا اجازه حملات پهپادی آمریکا در خاک خود را رد کرده و گفته است که این کار نقض حاکمیت ملی این کشور است. مقامات از پاسخگویی به این پرسش که دولت مکزیک چه واکنشی به آخرین پیشنهاد دولت آمریکا نشان داده (یا اصلا واکنشی داشته یا خیر) خودداری، اما تاکید کردند که مکزیک همچنان قاطعانه با حضور نیرو‌های آمریکایی در داخل مرز‌های خود مخالف است.
تداوم اصرار بر استقرار نیرو‌های آمریکایی در مکزیک، با وجود مخالفت‌های مکرر شینباوم، نشان‌دهنده افزایش تنش‌ها میان دو کشور است؛ آن هم با وجود همکاری‌های عمیق آنها در حوزه‌های امنیتی و تجاری. افراد مطلع، از جمله چندین مقام آمریکایی و مکزیکی، به شرط ناشناس ماندن درباره این مذاکرات پشت پرده صحبت کردند.
ترامپ هفته گذشته در کاخ سفید اشاره کرد که ایالات متحده در حال پیشبرد طرح خود برای ایجاد حضور امنیتی در داخل خاک مکزیک است. او گفت: «ما هنوز با تمام قوا وارد زمین نشده‌ایم، اما شروع شده است؛ از چند ماه پیش شروع شد. ما داریم بسیار محکم به آنها ضربه می‌زنیم.»
روز دوشنبه، شینباوم به این مواضع واکنش نشان داد. رئیس‌جمهوری مکزیک در نشست خبری روزانه خود تاکید کرد که روابط او با ترامپ همچنان سازنده است، اما پیوسته به او یادآور می‌شود که مکزیک برخلاف ادعای واشنگتن، تحت کنترل کارتل‌ها نیست.
او گفت: «این‌ها صرفا دیدگاه‌های خودشان است و ما هم کاملا دوستانه و به دور از هرگونه تنش، تصریح می‌کنیم که واقعیت ماجرا چنین نیست. به یاد داشته باشید که آنها وارد حال‌وهوای رقابت‌های انتخاباتی شده‌اند و غالبا می‌کوشند از مکزیک به عنوان ابزاری برای کارزار تبلیغاتی خود استفاده کنند.»
به نوشته نیویورک‌تایمز، مطالبات دولت ترامپ، به‌ویژه برای اقدام قاطع‌تر علیه کارتل‌ها، شینباوم را کلافه کرده است؛ رئیس‌جمهوری که تلاش کرده همکاری‌های امنیتی را گسترش دهد، اما مداخله مستقیم آمریکا را به عنوان تنها خط قرمز روشن خود تعیین کرده است. او در واکنش به این فشارها، لحن خود را در برابر دولت ترامپ تندتر کرد و روابط دو کشور را به تیرگی کشاند.
پس از آنکه ترامپ ماه گذشته در مجمع عمومی سازمان ملل مکزیک را «کانون خشونت کارتل‌ها» خواند، شینباوم بلافاصله این حمله را بی‌پاسخ نگذاشت.
او روز بعد به خبرنگاران گفت: «من هم می‌توانستم بگویم همسایگی با کشوری که چنین مصرف سرسام‌آوری از مواد مخدر غیرقانونی دارد چقدر دشوار است، یا بگویم زندگی در کنار کشوری که این حجم عظیم از سلاح را روانه بازار می‌کند چه اندازه سخت است؛ اما من چنین حرفی نمی‌زنم.»
دولت ترامپ همچنین با هدف قرار دادن سیاستمداران مکزیکیِ متهم به داشتن ارتباط با گروه‌های مجرمانه، شینباوم را در تنگنای سیاسی قرار داده است.
در ماه آوریل، آمریکا علیه فرماندار ایالت سینالوآ و چند تن دیگر از مقامات مکزیکی به اتهام تبانی با کارتل‌ها در ازای حمایت سیاسی کیفرخواست صادر کرد. واشنگتن همچنین روادید شماری از سیاستمداران دیگر، از جمله پسر آندرس مانوئل لوپز اوبرادور رئیس‌جمهوری پیشین مکزیک را باطل کرده است.
از آنجا که بسیاری از این مقاماتِ هدف‌گرفته‌شده از هم‌حزبی‌های شینباوم به شمار می‌روند، او درخواست‌های مقامات آمریکایی برای بازداشت سیاستمداران مکزیکی را رد و تاکید کرده است که واشنگتن شواهد کافی در این خصوص ارائه نداده است.
به گفته مقامات آمریکایی و مکزیکی، دولت ترامپ از سال گذشته مطالبات مشخصی را روی میز شینباوم گذاشته است؛ از جمله ارائه فهرستی از مهره‌های کلیدی امنیتی در مکزیک که واشنگتن خواهان بازداشت فوری آنهاست. در این میان، استیون میلر از چهره‌های ارشد و تندرو کاخ سفید که سال‌ها خط‌مشی سرسختانه‌ای علیه مکزیک را پیش برده، نقشی محوری در تشدید فشارها برای برخورد تهاجمی‌تر با سران کارتل‌ها ایفا کرده است.
به گفته چند منبع آگاه، دولت مکزیک برای جلوگیری از هرگونه مداخله یا تهاجم نظامی ایالات متحده، توانسته بود تا پیش از بهار با بازداشت یا حذف بسیاری از چهره‌های حاضر در این فهرست، دستاورد‌های ملموسی رقم بزند؛ دستاورد‌هایی که در صدر آنها روبن اوسِگِرا سروانتس ملقب به «ال منچو» و سرکرده کارتل مخوف نسل جدید خالیسکو قرار داشت. به گفته منابع مطلع از تحرکات او، اوسگرا سال‌ها متواری بود و تحت شدیدترین تدابیر امنیتی محافظت می‌شد؛ لایه‌ای حفاظتی متشکل از حدود ۳۰۰ عنصر مسلح که بسیاری از آنها از کهنه‌سربازان و تکاوران سابق ارتش‌های کلمبیا، گواتمالا و مکزیک بودند.
به گفته یک منبع آگاه، در طول تابستان این فشارها تا حدی فروکش کرد، اما از آن پس میلر و دیگران همچنان بر مداخله و حضور پررنگ‌تر آمریکا در مکزیک پافشاری کرده‌اند.
در نقطه مقابل این رویکرد، گروهی از فرماندهان نظامی و مقامات نهاد‌های انتظامی و امنیتی ایالات متحده قرار دارند که استدلال می‌کنند نیرو‌های امنیتی مکزیک در حال حاضر در سطحی بی‌سابقه با واشنگتن همکاری می‌کنند.
ترامپ بار‌ها به صورت علنی از تمایل خود برای هدف قرار دادن مستقیم کارتل‌ها در خاک مکزیک سخن گفته است؛ با این حال، فرماندهان نظامی آمریکا هشدار داده‌اند که هرگونه اقدام یک‌جانبه واشنگتن می‌تواند اوضاع را به‌مراتب وخیم‌تر کند. به گفته آنان، چنین مداخله‌ای ممکن است مکزیک را به قطع کامل همکاری‌ها وادار کند و واکنش خشونت‌بار کارتل‌ها را در پی داشته باشد؛ آشوبی که خود می‌تواند به بروز یک بحران تازه مهاجرتی بینجامد، آن هم درست در زمانی که آمار عبور غیرقانونی از مرز‌ها به کمترین رقم تاریخی خود رسیده است.
نیویورک تایمز در ادامه آورده است: دولت ترامپ در چارچوب برنامه‌ای گسترده‌تر برای اعمال نفوذ همه‌جانبه بر منطقه در حوزه‌های امنیتی، مهاجرتی و اقتصادی، عملا «جنگ با مواد مخدر» را در آمریکای لاتین احیا کرده است. این اقدامات طیفی از تحرکات نظامی را در بر می‌گیرد؛ از عملیات نظامی با هدف بازداشت (ربایش) نیکلاس مادورو رئیس‌جمهوری ونزوئلا گرفته تا تقویت نیرو‌ها در پایگاه‌ها و مراکز آموزشی ایالات متحده در منطقه و حملات مرگبار علیه شناور‌هایی که واشنگتن مدعی است حامل محموله‌های مواد مخدر بوده‌اند؛ حملاتی که دست‌کم ۲۳۹ کشته در آب‌های پیرامونی منطقه بر جای گذاشته است.
با این حال، کاخ سفید تاکنون هیچ سندی برای اثبات قاچاقچی بودن این قایق‌ها ارائه نداده و جمعی پرشمار از حقوق‌دانان این حملات را مصداق بارز نقض قوانین بین‌المللی و غیرقانونی دانسته‌اند.
از سوی دیگر، بخش عمده‌ای از پایتخت‌های آمریکای لاتین که سکان هدایت آنها اکنون در دست چهره‌های همسو با ترامپ است، از این رویکرد واشنگتن استقبال کرده‌اند. ظرف ۱۸ ماه گذشته، نامزد‌های جناح راست در هفت انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکای لاتین گوی سبقت را ربوده‌اند و برزیل، بزرگ‌ترین قدرت منطقه، می‌تواند با برگزاری انتخابات امروز یکشنبه، این زنجیره را به هشت پیروزی متوالی برساند. فلاویو بولسونارو نامزد راستگرا و فرزند ژائیر بولسونارو رئیس‌جمهوری پیشین، متعهد شده است که در صورت راه‌یابی به کاخ پلانالتو (مقر ریاست جمهوری)، جهت‌گیری برزیل را کاملا در مدار واشنگتن تنظیم کند.
در چنین شرایطی، مکزیک و شینباوم در قامت تنها دموکراسی بزرگ آمریکای لاتین که کماکان دولتی چپگرابر آن حکم می‌راند، بیش از هر زمان دیگری در تنگنای انزوای منطقه‌ای گرفتار خواهند شد.