ترامپ در حالی به دیدار رهبران چین و روسیه میرود که شکست سنگین انتخاباتی، بنبست جنگ ایران و بحران انرژی متحدان، قدرت چانهزنی واشنگتن را تضعیف کرده است. اکنون رئیسجمهور آمریکا برای مدیریت بحرانهایی که با سیاست فشار نتوانسته حل کند، به گفتوگو با رقبای جهانی خود روی آورده است.ترامپ با چمدانی پر از بحران، راهی آسیا میشود. شکست سنگین جمهوریخواهان، جنگ ناتمام ایران و فشار اقتصادی بر متحدان آمریکا، همراهان ناخواسته او در دیدار با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین خواهند بود.
رئیسجمهوری که میخواست با قدرت نظامی و اقتصادی، اراده واشنگتن را بر رقبا تحمیل کند، حالا برای مدیریت بحرانها به گفتوگو با همان رقبا نیاز دارد. نشست سهجانبه قرار بود فرصتی برای نمایش اقتدار آمریکا باشد؛ اما حالا با این پرسش مواجه شده که ترامپ با چه دستاوردی و از چه موقعیتی پای میز مینشیند؟
سفر اقتدار از موضع ضعف
واشنگتنپست دوشنبه گزارش داد ترامپ در شرایطی راهی آسیا میشود که شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای و جنجال تازه درباره شرکت انویدیا، قدرت چانهزنی او را کاهش داده است.
ترامپ امیدوار است در دیدار با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین درباره تجارت، کنترل تسلیحات و بحرانهای ایران و اوکراین به پیشرفت برسد؛ اما به ارزیابی این روزنامه، اختلافات درون دولت آمریکا و تضعیف موقعیت رئیسجمهور، دستیابی به توافقهای بزرگ را دشوار کرده است.
کنایه ماجرا آنجاست رئیسجمهوری که میخواست با فشار نظامی و اقتصادی، قواعد مطلوب خود را بر رقبا تحمیل کند، اکنون برای مدیریت پیامدهای همان سیاستها به گفتوگو با آنان نیاز دارد. این تغییر، نشانه آشکار محدودیت توان واشنگتن در تعیین یکجانبه نتایج بحرانهاست.
پکن؛ میز تازه قدرتهای بزرگ
براساس برنامه اعلامشده، ترامپ در حاشیه نشست اپک در شنژن با رهبران چین و روسیه گفتوگو خواهد کرد. کنترل تسلیحات هستهای دستور کار رسمی مهمی است و جنگ ایران نیز از موضوعات مورد انتظار مذاکرات محسوب میشود.
این نشست هنوز برگزار نشده و توافقی قطعی در دست نیست. با این حال، اهمیت سیاسی آن از هماکنون آشکار است. واشنگتن برای مهار بحرانهایی که خود در آنها درگیر است، ناچار به تعامل با دو رقیب راهبردی خود شده است.
بروکینگز در تحلیل تازه خود تأکید کرده چین میتواند از جایگاه میزبان برای نمایش نقش محوریاش در مدیریت مناسبات قدرتهای بزرگ استفاده کند، در حالی که روسیه نیز بدون دادن امتیاز عمده، فرصت بازگشت به مرکز دیپلماسی جهانی را بدست میآورد. برای ترامپ محتملترین سناریو این است که نمایش دیپلماتیک، جای دستاورد واقعی را بگیرد.
جنگ ایران؛ مسئلهای فراتر از واشنگتن
جنگ ایران از موضوعات سایهافکنده بر سفر آسیایی ترامپ است. واشنگتن با وجود ماهها عملیات نظامی و محاصره اقتصادی، نتوانسته ایران را به پذیرش شروط خود وادار کند.در مقابل، ایران همچنان بر رفع محاصره، توقف حملات و تضمینهای امنیتی تأکید دارد. ورود چین و روسیه به گفتوگوهای کلان میتواند فرصتهای دیپلماتیک تازهای ایجاد کند، اما تضمینی وجود ندارد که منافع این قدرتها در تمام موضوعات با مطالبات ایران یکسان باشد. برای ایران، اهمیت این تحولات در آن است که ضمن بهرهگیری از گسترش مراکز قدرت، اجازه ندهد آینده امنیت منطقه صرفاً در مذاکرات قدرتهای بزرگ تعیین شود.
زمستان اروپا؛ صورتحساب جنگ
در سوی دیگر جهان، رویترز دوشنبه از افزایش نگرانی درباره ذخایر گاز اروپا خبر داد. ذخایر اتحادیه اروپا و بریتانیا در ۱۱ نوامبر حدود ۲۰درصد پایینتر از میانگین فصلی ۱۰ساله بوده و محدودیت صادرات گاز قطر، همچنان بازار را تحت فشار قرار داده است.
اروپا اکنون برای تأمین گاز مایع با خریداران آسیایی رقابت میکند. افزایش قیمتها و دشواری جبران ذخایر نشان میدهد پیامدهای جنگ ایران حتی با کاهش نسبی قیمت نفت پایان نیافته است.این وضعیت تناقض دیگری را آشکار میکند. ساختار امنیتی متکی بر حضور نظامی آمریکا قرار بود ثبات جریان انرژی را تضمین کند، اما جنگ، هزینه تأمین همین انرژی را برای متحدان واشنگتن افزایش داده است.
نظم آمریکامحور در آزمون واقعیت
از سفر ترامپ به چین تا تلاش اروپا برای عبور از بحران انرژی، نشانههای محدودیت سازوکارهای موجود مدیریت امنیت و اقتصاد جهانی آشکارتر شدهاند. آمریکا همچنان قدرتی تعیینکننده است، اما دیگر نمیتواند بدون توجه به منافع رقبا، همسایگان ایران و هزینههای اقتصادی جنگ، مسیر بحران را تعیین کند.برای ایران، فرصت راهبردی در بهرهگیری از این تغییرات برای تقویت دیپلماسی مستقل، رفع محاصره و مشارکت مؤثر در ترتیبات امنیتی منطقه است. ترامپ برای نمایش اقتدار به آسیا میرود؛ اما شاید مهمترین پیام سفرش همین باشد که قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا، دیگر برای ساختن توافق و بازگرداندن ثبات کارایی ندارد.
