بنابر گفته کارشناسان، با توجه به نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه های تولید، قیمت برخی کالاهای اساسی سبد خانوار با التهاباتی در بازار روبرو شده که این موضوع هیچ ارتباطی به کمبود کالا یا گرانفروشی ندارد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - بررسی بازار کالاهای اساسی نشان می‌دهد که در هفته‌های اخیر، قیمت برخی اقلام پرمصرف خانوار از جمله برنج، مرغ، گوشت قرمز و تخم‌مرغ با نوساناتی همراه بوده است؛ این در حالی است که فعالان صنفی و تولیدکنندگان از تداوم عرضه و نبود مشکل جدی در تأمین و توزیع این محصولات خبر می‌دهند و افزایش هزینه‌های تولید و نوسانات نرخ ارز را از عوامل مؤثر بر تغییر قیمت‌ها می‌دانند.
بازار کالاهای اساسی در هفته‌های اخیر تحت تأثیر تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تأمین نهاده‌ها و تولید قرار گرفته است. در چنین شرایطی، برخی اقلام سبد مصرفی خانوار با افزایش قیمت مواجه شده‌اند، اما به گفته فعالان این بخش، کالاها همچنان در فروشگاه‌ها و واحدهای صنفی عرضه می‌شوند و مشکل جدی در زنجیره تأمین و توزیع وجود ندارد.
با این حال، افزایش قیمت اقلام پرمصرف در کنار رشد هزینه‌های تولید، نگرانی‌هایی را درباره قدرت خرید خانوارها ایجاد کرده است؛ موضوعی که ضرورت بررسی دقیق عوامل مؤثر بر قیمت‌ها و نظارت بر روند عرضه و توزیع را دوچندان می‌کند.
افزایش هزینه‌های تولید در بازار محصولات پروتئینی
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به شرایط دشوار بخش کشاورزی در سال گذشته اظهار کرد: با وجود چالش‌هایی از جمله جنگ، تحریم، محاصره و خشکسالی در بخشی از سال زراعی گذشته، دستاوردهای خوبی در بخش کشاورزی حاصل شد و کشور با کمبود کالا مواجه نشد. همچنین در بخش دام و طیور افزایش تولید به ثبت رسید.
وزیر جهاد کشاورزی درباره احتمال افزایش قیمت مرغ به ۴۰۰ هزار تومان در روزهای آینده گفت: قیمت محصولات بر اساس هزینه تمام‌شده تولید و با حضور سازمان حمایت، تشکل‌های مربوطه و وزارت جهاد کشاورزی تعیین می‌شود.
وی افزود: در اواخر سال گذشته و پس از آزادسازی قیمت نهاده‌ها، قیمت مرغ در حدود ۳۷۰ هزار تومان تعیین شده بود. با توجه به تغییرات قیمت جهانی مواد اولیه، از جمله ذرت، این تغییرات بر قیمت نهایی و متعادل محصول تأثیر می‌گذارد.
نوری با بیان اینکه رقم نهایی قیمت مرغ هنوز مشخص نشده است، تصریح کرد: بخشی از افزایش احتمالی قیمت به تغییر هزینه‌های تولید مربوط می‌شود، اما تا زمان نهایی‌شدن بررسی‌ها نمی‌توان رقم دقیقی اعلام کرد.
بررسی‌های میدانی از واحدهای صنفی و فروشگاه‌های سطح شهر نیز از تفاوت قیمت برخی اقلام پروتئینی حکایت دارد؛ به‌طوری‌که هر کیلوگرم مرغ با قیمت ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان، شقه گوسفندی یک میلیون و ۸۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و شقه گوساله یک میلیون و ۷۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود.
همچنین قیمت هر کیلوگرم گوشت منجمد گوساله و گوسفند حدود یک میلیون و ۵۴۵ هزار تومان و قیمت هر شانه تخم‌مرغ بین ۴۵۰ تا ۵۵۰ هزار تومان گزارش شده است.
حجم ذخایر و واردات کالاهای اساسی پایدار است
رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، با اشاره به وضعیت تأمین کالاهای اساسی گفت: با توجه به حجم واردات و ذخایر موجود، بازار از ثبات نسبی در تأمین کالاهای اساسی برخوردار است و در این زمینه نگرانی خاصی وجود ندارد.
به گفته وی، نوسانات نرخ ارز موجب برخی تغییرات قیمتی در بازار شده است، اما افزایش قیمت‌ها در سطح معقول باقی مانده و روند قیمت کالاها صرفاً بر مبنای نرخ ارز صعودی نیست.
کنگری ادامه داد: در حال حاضر کالاها به‌صورت رقابتی در زنجیره توزیع عرضه می‌شوند و به دلیل تداوم فعالیت زنجیره تأمین، فرآیند تولید و عرضه تا رسیدن کالا به مصرف‌کننده نهایی به‌طور عادی انجام می‌شود.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با تأکید بر تداوم عرضه برنج و سایر مواد غذایی اظهار کرد: با توجه به حجم بالای عرضه، کالاها به‌صورت رقابتی و با قیمت‌های پایین‌تر در اختیار بازار قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به افزایش قیمت برنج‌های وارداتی افزود: برنج پاکستانی و هندی در پی نوسانات ارزی با افزایش قیمت ۱۰ تا ۱۵ درصدی مواجه شده‌اند.
به گفته کنگری، قیمت برنج پاکستانی که پیش‌تر حدود ۱۸۰ هزار تومان بود، اکنون به محدوده ۱۹۰ تا ۱۹۵ هزار تومان رسیده است. برنج هندی نیز در بازه قیمتی ۲۶۰ تا ۲۹۵ هزار تومان و برنج ایرانی در محدوده ۳۴۰ تا ۵۲۰ هزار تومان در واحدهای صنفی عرضه می‌شود.
بر این اساس، فعالان صنفی معتقدند که افزایش قیمت برنج‌های وارداتی بیش از آنکه ناشی از اختلال در تأمین و توزیع باشد، تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارد.
افزایش قیمت مرغ با شیب ملایم ادامه دارد
حبیب اسداله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید در صنعت مرغداری گفت: مرغداران طی ماه‌های اخیر به ازای فروش هر کیلوگرم مرغ بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان زیان کرده‌اند و زیان روزانه این بخش به ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان می‌رسد.
به گفته وی، با وجود افزایش ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی قیمت مرغ، نرخ این محصول هنوز به قیمت واقعی خود نرسیده است.
اسداله‌نژاد با اشاره به تغییر سیاست ارزی کشور، حذف ارز ترجیحی و اصلاح نظام یارانه‌ها اظهار کرد: تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینه نهاده‌های تولید، از عوامل مؤثر بر افزایش هزینه تمام‌شده مرغ هستند.
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی با تشریح وضعیت قیمت نهاده‌های دامی افزود: پیش از این، هر کیلوگرم ذرت با ارز ترجیحی حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان قیمت داشت که اکنون به حدود ۶۰ هزار تومان رسیده است. همچنین قیمت هر کیلوگرم کنجاله سویا از ۲۰ هزار و ۹۰۰ تومان به ۸۵ هزار تومان افزایش یافته است.
وی همچنین از افزایش چشمگیر هزینه خدمات دولتی، از جمله برق، خبر داد و تأکید کرد که افزایش قیمت مرغ در پی رشد هزینه‌های تولید و با شیبی ملایم صورت می‌گیرد.
به گفته اسداله‌نژاد، با توجه به افزایش قیمت نهاده‌های دامی در پی نوسانات نرخ ارز در تالار دوم، تغییر قیمت مرغ از منظر هزینه‌های تولید قابل ارزیابی است.
تولید تخم‌مرغ بیش از نیاز کشور است
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران میهن، با اشاره به مازاد قابل توجه تولید تخم‌مرغ در کشور گفت: تداوم شرایط فعلی موجب شده است مرغداران به ازای فروش هر کیلوگرم تخم‌مرغ حدود ۱۰۰ هزار تومان زیان کنند.
وی قیمت کنونی هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری را ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ به ۳۳۵ هزار تومان رسیده است؛ بر همین اساس، مرغداران طی ماه گذشته حدود چهار هزار میلیارد تومان زیان متحمل شده‌اند.
کاشانی قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ برای مصرف‌کننده را ۲۸۰ هزار تومان و قیمت هر شانه را حدود ۵۵۰ هزار تومان اعلام کرد.
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران میهن با تأکید بر نبود مشکل در تأمین این محصول اظهار کرد: در حال حاضر، مازاد عرضه تخم‌مرغ نسبت به نیاز کشور، به زیان مرغداران منجر شده است.
این اظهارات نشان می‌دهد که افزایش قیمت برخی محصولات غذایی لزوماً به معنای کمبود کالا در بازار نیست و در برخی موارد، افزایش هزینه‌های تولید در کنار شرایط عرضه و تقاضا بر قیمت نهایی محصول اثر می‌گذارد.
مشکلی در تأمین گوشت قرمز وجود ندارد
افشین صدردادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، نیز با اشاره به وضعیت بازار گوشت قرمز گفت: در حال حاضر دام سبک و سنگین به میزان کافی در بازار وجود دارد و مشکلی در توزیع این محصولات گزارش نشده است.
وی با بیان اینکه از ابتدای سال میزان محدودی گوشت وارد کشور شده است، افزود: از ابتدای سال از نظر تأمین دام و عرضه گوشت قرمز مورد نیاز خانوار مشکلی وجود نداشته است و بر این اساس، نیازی به واردات گوشت نداریم.
صدردادرس با اشاره به قیمت دام زنده اظهار کرد: با احتساب قیمت هر کیلوگرم دام زنده به نرخ ۷۱۰ هزار تومان، هر کیلوگرم لاشه نر باید درب کشتارگاه با قیمت یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان توزیع شود.
اظهارات فعالان این بخش نیز بر تداوم تأمین گوشت قرمز تأکید دارد؛ با این حال، بررسی قیمت‌های سطح خرده‌فروشی نشان می‌دهد که هزینه خرید این محصول برای خانوارها همچنان بالاست و فاصله قیمت در مراحل مختلف عرضه، نیازمند بررسی دقیق است.
ضرورت نظارت بر قیمت‌ها در کنار تأمین پایدار کالا
مجموع اظهارات مسئولان و فعالان صنفی نشان می‌دهد که بازار کالاهای اساسی، دست‌کم از نظر تداوم عرضه، با کمبود فراگیر مواجه نیست؛ با این حال، نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تولید، به‌ویژه در بخش نهاده‌های دامی، بر قیمت برخی محصولات اثر گذاشته است.
در چنین شرایطی، تفکیک افزایش قیمت ناشی از رشد هزینه‌های واقعی تولید از تخلفات احتمالی در شبکه توزیع اهمیت زیادی دارد. تداوم عرضه کالا به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده ثبات قیمت‌ها باشد و لازم است روند قیمت‌گذاری، هزینه‌های تولید، حاشیه سود واسطه‌ها و نحوه عرضه کالا به مصرف‌کننده به‌صورت مستمر بررسی شود.
از سوی دیگر، تشدید نظارت بر بازار و برخورد با گرانفروشی و سودجویی احتمالی، در کنار سیاست‌گذاری برای کنترل هزینه‌های تولید و تأمین به‌موقع نهاده‌ها، می‌تواند از تشدید التهاب بازار جلوگیری کند.
در نهایت، آنچه برای خانوارها اهمیت دارد، نه‌تنها موجودبودن کالا در فروشگاه‌ها، بلکه دسترسی به محصولات اساسی با قیمت متناسب با قدرت خرید است؛ هدفی که تحقق آن به هماهنگی میان سیاست‌های ارزی، حمایت از تولیدکنندگان، نظارت بر شبکه توزیع و مدیریت بازار نیاز دارد.