پس از غرق شدن کشتی GFS Pride در تنگه هرمز، تصاویری از گوشی‌های آیفون شناور منتشر شد. اما آیا این کشتی واقعاً محموله آیفون داشت؟
کشتی کانتینربر GFS Pride با پرچم سنگاپور روز ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۱ مهر ۱۴۰۵، هنگام عبور از تنگه هرمز دچار حادثه شد، آتش گرفت و در نهایت غرق شد. پس از این اتفاق، تصاویر و ویدیوهایی از کانتینرها و بسته‌های شناور روی آب در شبکه‌های اجتماعی منتشر و گفته شد که بخشی از محموله کشتی شامل گوشی‌های آیفون ۱۸ و عطرهای گران‌قیمت بوده است؛ روایتی که در ادامه با انتشار آگهی‌هایی با عنوان «آیفون دریایی» در برخی پلتفرم‌های خریدوفروش، بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
همزمان، ویدیوهایی نیز دست‌به‌دست شد که ظاهراً قایق‌هایی را نشان می‌دادند که به سمت کالاهای شناور می‌رفتند و افرادی که گفته می‌شد از مردم جنوب کشور هستند، بسته‌ها را از آب جمع می‌کردند. بعضی رسانه‌های خارجی نیز این تصاویر را با ادعای وجود آیفون و عطر در محموله کشتی بازنشر کردند، اما بررسی‌های بعدی نشان داد دست‌کم بخشی از تصاویر و ویدیوهای مربوط به آیفون‌ها جعلی و ساخته هوش مصنوعی بوده‌اند.
آیا کشتی GFS Pride واقعاً حامل گوشی آیفون بود؟
تا این لحظه هیچ سند معتبری وجود ندارد که نشان دهد GFS Pride در زمان غرق شدن محموله‌ای مشخص از گوشی‌های آیفون حمل می‌کرده است.
کشتی GFS Pride ظرفیتی معادل ۲۸۲۴ TEU داشت و توسط شرکت مدیریت کشتی GFS مستقر در امارات متحده عربی اداره می‌شد. چنین کشتی‌هایی می‌توانند طیف وسیعی از کالاها، از قطعات صنعتی و لوازم الکترونیکی گرفته تا پوشاک، مواد غذایی، دارو و کالاهای بسته‌بندی‌شده دیگر را حمل کنند.
در تصاویر واقعی مربوط به حادثه، تعداد زیادی کانتینر و بسته شناور دیده می‌شود، اما از روی این تصاویر نمی‌توان محتوای آن‌ها را مشخص کرد. گزارش‌های معتبر خبری نیز جزئیات بار کشتی را منتشر نکرده‌اند.
با این حال، برخی تصاویر واقعی که ظاهراً به همین حادثه مربوط می‌شوند، بسته‌هایی از عطر را در قایق‌ها نشان می‌دهند. این موضوع می‌تواند نشان دهد دست‌کم بخشی از بار کشتی شامل کالاهای مصرفی بوده، اما همچنان نمی‌توان نتیجه گرفت که گوشی‌های آیفون جزو محموله بوده‌اند.
در برخی تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده و قدیمی و ساخته هوش مصنوعی نیستند و به نظر می‌رسد مربوط به همین حادثه باشند، قایقی دیده می‌شود که پر از بسته‌های عطر است اما حتی در این تصویر هم خبری از گوشی‌های آیفون نیست.
تصاویر آیفون‌های شناور چقدر واقعی بودند؟
قیمت بالای گوشی‌های آیفون ۱۸ پرومکس در ایران باعث شد روایت پیدا شدن تعداد زیادی گوشی گران‌قیمت در دریا برای کاربران جذابیت زیادی پیدا کند.
فکت‌نامه در بررسی مستقلی که ۲۴ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرد، به تصاویر و ویدیوهای منتسب به «صید آیفون از خلیج فارس» نشان «نادرست» داد. این وب‌سایت اعلام کرد بسیاری از محتواهای منتشرشده با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و نشانه‌های تصویری متعددی جعلی بودن آن‌ها را آشکار می‌کند.
در یکی از تصاویر دیگر نیز تعداد زیادی جعبه گوشی در جلوی یک قایق دیده می‌شود، اما شکل نامتعارف جعبه‌ها، طرح‌های عجیب دوربین روی بسته‌بندی و نوشته‌های دفرمه از نشانه‌های واضح تولید تصویر با هوش مصنوعی عنوان شده‌اند.
اگر واقعاً گوشی‌هایی از آب پیدا شده باشند، آیا قابل استفاده‌اند؟
در شبکه‌های اجتماعی روایت‌های مختلفی درباره سرنوشت احتمالی این گوشی‌ها منتشر شده است. بعضی کاربران می‌گویند به‌محض اتصال گوشی‌ها به اینترنت، شرکت یا مالک اصلی می‌تواند آن‌ها را از راه دور قفل کند و عملاً از کار بیندازد. در مقابل، عده‌ای معتقدند چنین اتفاقی الزاماً برای همه دستگاه‌ها رخ نمی‌دهد و به وضعیت فعال‌سازی، نوع قفل و شرایط نرم‌افزاری هر گوشی بستگی دارد.
ادعاهای دیگری نیز مطرح شده؛ از جمله اینکه ممکن است گوشی‌ها فقط با شبکه 3G قابل استفاده باشند یا قطعات آن‌ها به دلیل وضعیت امنیتی دستگاه عملاً کاربردی نباشند.
واقعیت این است که صرف دانستن کشور مبدأ، شماره سریال یا اتصال یک گوشی به اینترنت برای تعیین سرنوشت آن کافی نیست. امکان قفل شدن از راه دور به عواملی مانند فعال بودن قابلیت‌های امنیتی، اتصال دستگاه به حساب مالک قانونی، وضعیت مالکیت و نحوه فعال‌سازی بستگی دارد.
برای مثال، اگر قابلیت‌های ضدسرقت اپل مانند Activation Lock فعال باشند و گوشی به Apple ID مالک اصلی متصل باشد، بدون اطلاعات آن حساب امکان استفاده کامل از دستگاه می‌تواند بسیار محدود شود. از طرف دیگر، اگر دستگاه هرگز فعال نشده باشد یا وضعیت حساب آن متفاوت باشد، شرایط نیز متفاوت خواهد بود.
در این میان، حتی اگر فرض کنیم یک گوشی از نظر سخت‌افزاری سالم باشد و هیچ قفل نرم‌افزاری نیز نداشته باشد، موضوع استفاده از آن در شبکه تلفن همراه ایران مسئله دیگری است.
گوشی برای استفاده قانونی و پایدار از سیم‌کارت ایرانی باید شرایط رجیستری و ثبت در سامانه مربوط را داشته باشد. بنابراین سالم بودن یا روشن شدن یک آیفون لزوماً به معنای امکان استفاده از آن با سیم‌کارت ایرانی نیست.
این مسئله باعث می‌شود خرید گوشی‌هایی با منشأ نامشخص، حتی اگر ظاهراً سالم باشند، با ریسک قابل توجهی همراه باشد.
آگهی‌های فروش «آیفون دریایی» در بازار
با وجود تمام این ابهام‌ها، شاید یکی از جالب‌ترین بخش‌های ماجرا ورود همین روایت به بازار خریدوفروش باشد.
در برخی پلتفرم‌ها از جمله دیوار، آگهی‌هایی با عنوان «آیفون دریایی» منتشر شده و برای بعضی از این گوشی‌ها قیمت‌هایی در حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان مطرح شده است. این در حالی است که درباره منشأ واقعی دستگاه، اصالت، سلامت سخت‌افزاری، وضعیت فعال‌سازی، رجیستری و احتمال قفل شدن آن‌ها اطلاعات قابل اتکایی وجود ندارد.