تصمیم فدراسیون والیبال برای پایان همکاری با روبرتو پیاتزا و تاکید بر جذب مربیای که بهصورت تماموقت در ایران حضور داشته باشد، چند پرسش جدی را به وجود میآورد.
اول از همه اینکه فدراسیون دقیقا چه انتظاری دارد؟ در شرایطی که کشور با وضعیت دشوار و شرایط جنگی روبهروست، کدام مربی خارجی تراز اول حاضر است به ایران بیاید و تماموقت در کشور بماند؟ آیا اساسا چنین گزینهای در دسترس فدراسیون قرار دارد؟
از طرف دیگر، وقتی از مربی تماموقت صحبت میشود، این نگرانی به وجود میآید که منظور فدراسیون در نهایت بازگشت به گزینههای داخلی باشد. اگر چنین است، آیا واقعا قرار است دوباره همان مسیر را تجربه کنیم؟ آیا از اتفاقات دوره بهروز عطایی و حواشی آن سالها درس گرفتهایم؟
دوره حضور بهروز عطایی روی نیمکت تیم ملی فقط با نتایج ضعیف و ناکامیهای ورزشی شناخته نمیشود. آن دوره با حاشیههای متعددی همراه بود؛ از اختلافها و تنشهای پیرامون بازیکنان باتجربهای مثل سیدمحمد موسوی و میلاد عبادیپور گرفته تا بحثهایی که درباره وضعیت انضباطی تیم و حتی سیگار کشیدن در اردوی تیم ملی مطرح شد. پرونده صابر کاظمی و حکم محرومیت اولیه او نیز در همان سالها به یکی از بحثهای جدی والیبال ایران تبدیل شد؛ پروندهای که البته در مرحله تجدیدنظر با تعلیق حکم همراه شد و عطایی هم بعدتر تاکید کرد در محرومیت او نقشی نداشته است. به هر حال، مجموعه این اتفاقات نشان میدهد که والیبال ایران در آن مقطع فقط با مسئله نتیجهگیری روبهرو نبود و حاشیهها هم بخش مهمی از فضای تیم ملی را تحت تاثیر قرار میدادند.
نمیتوان از کنار این مسائل گذشت و بعد تصور کرد که بازگشت به یک گزینه داخلی، صرفا به دلیل حضور بیشتر در ایران، تمام مشکلات را حل میکند. عطایی همچنان از آمادگی خود برای بازگشت به تیم ملی صحبت میکند و حالا هم هدایت فولاد سیرجان را برعهده دارد؛ تیمی که در مسابقه اخیر خود مقابل نماینده هند با نتیجه سه بر یک شکست خورد. البته قرار نیست با یک مسابقه درباره توانایی یک مربی قضاوت کنیم، اما وقتی بحث بازگشت به گذشته مطرح میشود، نمیتوان تجربه قبلی را هم نادیده گرفت.
تفاوت پیاتزا فقط در نام و کارنامهاش نبود
من فکر میکنم تفاوت مهم دوره روبرتو پیاتزا با دوره قبل، فقط به نتایج یا نام و اعتبار بینالمللی او مربوط نمیشد. تیم ملی در دوره پیاتزا هم تیمی آماده و بینقص نبود. ما در دوره گذار و تغییر نسل قرار داشتیم، بازیکنان جوان زیادی به ترکیب اضافه شدند و نتایج تیم هم در رقابتهای مختلف یکدست نبود. در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ هم عملکرد تیم بههیچوجه رضایتبخش نبود. اما در کنار همه این مسائل، چیزی که در این دوره به چشم میآمد، برنامهریزی و جدیتی بود که پیاتزا برای کار با تیم ملی داشت.
مقایسه رفتار دو مربی در جریان مسابقهها هم خالی از معنا نیست. در دوره عطایی، گاهی حتی در وقتهای استراحت نمیتوانستیم متوجه شویم دقیقا چه نکته فنی یا برنامهای به بازیکنان منتقل میشود. در مقابل، پیاتزا را میدیدیم که در وقتهای استراحت، فارغ از نتیجه و شرایط مسابقه، مدام در حال کار کردن، توضیح دادن و انتقال نکات فنی به بازیکنان بود. این تفاوتی بود که از بیرون زمین هم بهوضوح دیده میشد.
این جدیت فقط به زمان مسابقه محدود نمیشد. پیاتزا برای تیم ملی برنامه داشت و حتی در روزهایی که تیم نتیجه نمیگرفت، تلاش میکرد مسیر کار را ادامه دهد. تصویری که از او در روز خداحافظی با بازیکنان پس از مسابقات ناگویا در ذهن من مانده، همین است. او هنگام خداحافظی به بازیکنان گفت اگر مشکلی داشتند، با او تماس بگیرند. شاید این جمله در ظاهر ساده به نظر برسد، اما برای من نشاندهنده نوعی مسئولیتپذیری و ارتباطی بود که او حتی پس از پایان همکاری هم برای خودش با بازیکنان قائل بود. این کاری بود که از پیاتزا برمیآمد و در رفتار او دیده میشد.
قرار نیست از پیاتزا یک مربی بیاشتباه بسازیم یا نتایج ضعیف تیم در بعضی رقابتها را نادیده بگیریم. اما نمیتوانیم تمام آنچه در این دوره اتفاق افتاد را هم فراموش کنیم. تیم ملی با او در مسیر تغییر نسل قرار گرفت، بازیکنان جوان فرصت بیشتری پیدا کردند و در کنار ناکامیهایی مثل لیگ ملتهای ۲۰۲۶، موفقیتهایی مانند قهرمانی بازیهای آسیایی ناگویا هم به دست آمد. مهمتر از همه، فضای تیم در این دوره از آن حاشیههای فرسایندهای که پیشتر شاهدش بودیم، فاصله بیشتری داشت.
مربی تماموقت؛ پاسخ کدام مسئله؟
حالا فدراسیون میگوید به مربیای نیاز دارد که تماموقت در اختیار تیم ملی باشد. اما تماموقت بودن بهتنهایی چه مسئلهای را حل میکند؟ آیا حضور فیزیکی یک مربی در ایران، تضمینکننده برنامهریزی بهتر، مدیریت حرفهایتر و نتایج موفقتر است؟ اگر قرار است مربی داخلی انتخاب شود، باید روشن شود که فدراسیون بر اساس چه معیارهایی به این گزینه رسیده و چه تضمینی وجود دارد که تجربههای ناموفق گذشته تکرار نشود.
از طرف دیگر، اگر همچنان هدف جذب یک مربی خارجی تراز اول است، باید درباره امکان تحقق این تصمیم هم واقعبین بود. در شرایط فعلی، انتظار حضور دائمی یک مربی خارجی در ایران، بدون توضیح روشن درباره شرایط همکاری و برنامه اجرایی، بیشتر شبیه یک خواسته کلی است تا یک نقشه راه مشخص.
مسئله من مخالفت با تغییر مربی نیست. فدراسیون حق دارد درباره آینده تیم ملی تصمیم بگیرد و حتی اگر به این جمعبندی رسیده که ادامه همکاری با پیاتزا به صلاح نیست، باید بتواند از تصمیمش دفاع کند. اما پرسش اصلی این است که قرار است بعد از او چه اتفاقی بیفتد؟ آیا برنامهای روشن برای ادامه مسیر جوانگرایی وجود دارد؟ آیا قرار است کادر فنی جدید از تجربههای گذشته استفاده کند یا دوباره همهچیز از نقطه صفر شروع میشود؟
والیبال ایران در سالهای گذشته هزینه زیادی برای تصمیمهای مقطعی، تغییرات پیدرپی و حاشیههای مدیریتی و فنی داده است. کنار گذاشتن پیاتزا، بدون آنکه پاسخ روشنی برای این پرسشها وجود داشته باشد، میتواند آغاز یک عقبگرد تازه باشد. فدراسیون پیش از آنکه از مربی تماموقت حرف بزند، باید توضیح بدهد دقیقا چه مربیای میخواهد، چه برنامهای برای تیم ملی دارد و قرار است کدام بخش از تجربه دو سال گذشته را حفظ کند. چون مسئله فقط انتخاب یک سرمربی نیست؛ مسئله آینده والیبال ایران است.
