تهران در شاخص شهرهای جهانی ۲۰۲۶ آکسفورد اکونومیکس با ۳۱ پله سقوط در رتبه ۴۵۹ قرار گرفت. بررسی امتیاز پایتخت در پنج شاخص اصلی و مقایسه آن با شهرهای برتر جهان.
طبق گزارش شاخص شهرهای جهانی ۲۰۲۶ مؤسسه آکسفورد اکونومیکس که هزار شهر را بر اساس پنج شاخص اقتصاد، سرمایه انسانی، کیفیت زندگی، محیط‌زیست و حکمرانی ارزیابی می‌کند، نیویورک، لندن و پاریس، به ترتیب جزو سه شهر برتر جهان انتخاب شدند. تهران نیز با ۳۱ پله سقوط نسبت به سال قبل، در رتبه ۴۵۹ قرار گرفت. نکته قابل‌توجه این گزارش، مربوط به امتیاز تنها ۴۳ از ۱۰۰ پایتخت ایران در شاخص حکمرانی می‌شود؛ موضوعی که در کنار نمره بهتر تهران در حوزه سرمایه انسانی، بحث‌هایی را درباره نحوه اداره شهر و مسیر توسعه پایتخت مطرح کرده است.
شاخص شهرهای جهانی آکسفورد اکونومیکس چگونه محاسبه می‌شود؟
همانطور که پیش‌تر اشاره کردیم، مؤسسه آکسفورد اکونومیکس در گزارش شاخص شهرهای جهانی ۲۰۲۶، وضعیت هزار شهر مهم جهان را با استفاده از مجموعه‌ای از شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی بررسی می‌کند. هدف این رتبه‌بندی، فقط مقایسه شهرها نیست؛ بلکه شناسایی نقاط قوت و ضعف آن‌ها و ارزیابی ظرفیتشان برای رشد و توسعه در آینده است. این شاخص برای هر شهر پنج حوزه اصلی را در نظر می‌گیرد: اقتصاد، سرمایه انسانی، کیفیت زندگی، محیط‌زیست و حکمرانی. هر حوزه امتیازی بین صفر تا ۱۰۰ دارد و امتیازهای این پنج بخش برای محاسبه نمره کلی شهر ترکیب می‌شوند. در این مقیاس، امتیاز ۱۰۰ نشان‌دهنده بهترین عملکرد در میان شهرهای بررسی‌شده است.
پنج شاخص اصلی ارزیابی شهرها
- اقتصاد: اندازه و ساختار اقتصاد، رشد تولید ناخالص داخلی، ثبات اقتصادی، درآمد سرانه، رشد اشتغال و تنوع فعالیت‌های اقتصادی.
- سرمایه انسانی: سطح مهارت و تحصیلات نیروی کار، کیفیت دانشگاه‌ها، وضعیت اشتغال و توانایی شهر در جذب و حفظ نیروهای متخصص.
- کیفیت زندگی: رفاه شهروندان، هزینه مسکن، درآمد، امید به زندگی، میزان جرم و دسترسی به امکانات فرهنگی و تفریحی.
- محیط‌زیست: کیفیت هوا، دسترسی به فضای سبز، انتشار آلاینده‌ها، خطرات اقلیمی و پایداری محیطی.
- حکمرانی: قدرت و ثبات نهادها، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و اثربخشی دولت.
یکی از ویژگی‌های این رتبه‌بندی آن است که آکسفورد اکونومیکس علاوه بر داده‌های تاریخی، از پیش‌بینی‌های اقتصادی خود درباره شهرها نیز استفاده می‌کند. به همین دلیل، نتایج گزارش علاوه بر نشان دادن وضعیت فعلی شهرها، چشم‌انداز اقتصادی آن‌ها را نیز در نظر می‌گیرد.
۱۰ شهر برتر جهان در سال ۲۰۲۶ کدامند؟
طبق گزارش شاخص شهرهای جهانی ۲۰۲۶ مؤسسه آکسفورد اکونومیکس ۱۰ شهر برتر جهان عبارتند از:
- نیویورک (آمریکا) با امتیاز کلی ۱۰۰
- لندن (بریتانیا) با امتیاز کلی ۹۸.۸
- پاریس (فرانسه) با امتیاز کلی ۹۳.۴
- سیاتل (آمریکا) با امتیاز کلی ۹۲.۸
- سانفرانسیسکو (آمریکا) با امتیاز کلی ۹۱.۹
- دوبلین (ایرلند) با امتیاز کلی ۹۱.۳
- بوستون (آمریکا) با امتیاز کلی ۹۰.۷
- سن‌خوزه (آمریکا) با امتیاز کلی ۸۹.۶
- توکیو (ژاپن) با امتیاز کلی ۸۹.۵
- زوریخ (سوئیس) با امتیاز کلی ۸۹.۱
تحلیل رتبه تهران
تهران با امتیاز کلی ۴۳ در رتبه ۴۵۹ قرار گرفت و امتیاز آن در هر یک از شاخص‌های زیر را نیز می‌توانید مشاهده کنید:
- اقتصاد: ۵۱
- سرمایه انسانی: ۵۸.۹
- کیفیت زندگی: ۴۸.۵
- محیط‌زیست: ۴۰.۸
- حکمرانی: ۱۰
بررسی پنج شاخص اصلی نشان می‌دهد تهران در سرمایه انسانی با امتیاز ۵۸.۹ وضعیت بهتری دارد و در بخش اقتصاد نیز ۵۱ امتیاز گرفته است. در مقابل، امتیاز کیفیت زندگی به ۴۸.۵ و محیط‌زیست به ۴۰.۸ می‌رسد. با این حال، پایین‌ترین نمره تهران به حکمرانی اختصاص دارد؛ حوزه‌ای که علاوه بر عملکرد مدیریت شهری، عواملی مانند ثبات نهادی، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و اثربخشی دولت را نیز در بر می‌گیرد.
مهدی اقراریان، عضو شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به این نتایج، وضعیت حکمرانی را نشانه‌ای از مشکلات جدی در شیوه اداره پایتخت می‌داند. او معتقد است تهران با وجود برخورداری از نیروی انسانی تحصیل‌کرده و متخصص، نتوانسته از این ظرفیت به‌اندازه کافی در مدیریت شهر استفاده کند. اقراریان همچنین از ادامه الگوهای قدیمی توسعه شهری و افزایش تراکم انتقاد کرده و بر ضرورت فراهم شدن فضای بیشتر برای نقد و گفت‌وگو درباره آینده تهران تأکید دارد.