سخنگوی حزب حاکم هند، معترضان را عناصر آشوب‌طلب توصیف کرد و گفت اعتراض آنها ناکام مانده است.
بازداشت رهبر حزب سوسکها در هواپیما در هندوستان، جنجالی شد.
به گزارش عصرایران، بازداشت 3 نفر از رهبران جنبش جوانان موسوم به "حزب جانتا سوسک" (Cockroach Janta Party) در هند باعث اعتراض وتنش زیادی شد. بازداشت ها به دلیل اعتراض به کمیسیون انتخابات بود.
این بازداشت‌ها در آستانه تجمعی اعتراضی در دهلی نو انجام شد؛ تجمعی که هدف آن درخواست استعفای رئیس کمیسیون انتخابات هند به دلیل مناقشه بر سر بازنگری فهرست رأی‌دهندگان بود.
رویترز گزارش داد "آبجیت دیپکه" بنیان‌گذار این جنبش، به همراه 2 عضو ارشد حزب یعنی ساوراو داس و آشوتوش رانکا هنگام ورود هواپیمایشان به دهلی نو بازداشت شدند. با این حال، ماجرا به بازداشت محدود نماند: دادگاه روز یکشنبه (دیروز) دستور آزادی این 3 نفر را صادر کرد و اعتراض‌ها با وجود حضور گسترده نیروهای امنیتی ادامه یافت.
حزب جانتا سوسک، که با نام اختصاری CJP شناخته می‌شود، فعالیت خود را به‌عنوان یک حرکت طنزآمیز و اعتراضی در فضای مجازی آغاز کرد؛ اما به‌تدریج به جنبشی خیابانی با محوریت جوانان، به‌ویژه نسل زد، تبدیل شد.
بر اساس گزارش رویترز، نقطه عطف شکل‌گیری این جنبش به واکنش آبجیت دیپکه، استراتژیست سیاسی 31 ساله، به اظهاراتی درباره جوانان بیکار بازمی‌گردد. این اظهارات به قاضی ارشد دادگاه عالی هند، سوریا کانت، نسبت داده شد که جوانان بیکار را با "سوسکها" مقایسه کرده بود. پاسخ اعتراضی دیپکه در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد و نام سوسک به نماد این جنبش تبدیل شد.
انتخاب این نام، برخلاف ظاهر آن، بخشی از هویت اعتراضی گروه است. فعالان این حرکت از تعبیری که آن را تحقیرآمیز می‌دانستند، برای ساختن یک هویت جمعی استفاده کردند؛ به این معنا که حتی اگر جامعه یا صاحبان قدرت جوانان بیکار را بی‌اهمیت تلقی کنند، این جوانان می‌توانند به نیرویی سازمان‌یافته تبدیل شوند.
علت مستقیم بازداشت‌ها، حضور رهبران جنبش در دهلی نو در آستانه تجمعی بود که قرار بود در محل اعتراضی جانتار مانتار برگزار شود. معترضان خواهان استعفای گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات هند، بودند.
مناقشه اصلی به طرح بازنگری ویژه و گسترده فهرست رأی‌دهندگان با عنوان «بازنگری ویژه فشرده» مربوط می‌شود. منتقدان می‌گویند اجرای این طرح ممکن است به حذف شهروندان واجد شرایط از فهرست رأی‌دهندگان منجر شود و به سود حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (حزب حاکم) تمام شود.
خبرگزاری رویترز در گزارش خود نوشت که منتقدان درباره حذف حدود 130 میلیون نام از پیش‌نویس فهرست رأی‌دهندگان ابراز نگرانی کرده‌اند. این رقم به معنای اثبات حذف عمدی 130 میلیون رأی‌دهنده واجد شرایط نیست؛ کمیسیون انتخابات هند اعلام کرده است که موارد مورد بررسی شامل ورودی‌های مشکوک، تکراری یا دارای مغایرت است. همچنین افرادی که به اشتباه حذف شده‌اند می‌توانند برای ثبت‌نام مجدد اقدام کنند.
اختلاف اصلی بر سر این است که آیا بازنگری فهرست‌ها اقدامی اداری برای پاک‌سازی اطلاعات انتخاباتی است یا اینکه در عمل می‌تواند دسترسی بخشی از شهروندان به حق رأی را محدود کند.
بر اساس گزارش الجزیره، مأموران پلیس پس از فرود هواپیمای حامل سه رهبر حزب سوسکها (دیپکه، داس و رانکا ) از بمبئی به دهلی نو، وارد هواپیما شدند و این 3 نفر را به بازداشت بردند.
دیپکه در ویدئویی که از داخل هواپیما منتشر شد، خطاب به مأموران گفت که برای بازداشت شدن آمده است و از آنان نمی‌ترسد. او در اظهارات پیش از تجمع نیز تأکید کرده بود که از اعتراض عقب‌نشینی نمی‌کند و خواهان دفاع از دموکراسی است.
این صحنه به یکی از تصاویر شاخص ماجرا تبدیل شد؛ زیرا بازداشت در داخل هواپیما و پیش از رسیدن رهبران به محل تجمع اتفاق افتاد. از دید معترضان، این اقدام تلاشی برای جلوگیری از شکل‌گیری تجمع بود. با این حال، برای ارزیابی حقوقی بازداشت باید به اسناد قضایی، مبنای قانونی اقدام پلیس و توضیحات رسمی مقام‌های مسئول نیز توجه کرد.
بازداشت رهبران حزب سوسکها در شرایطی رخ داد که اعتراض‌ها از چند روز قبل آغاز شده بود و گروه‌های دانشجویی و احزاب مخالف دولت نیز در آن مشارکت داشتند.
الجزیره گزارش داد که پلیس در روز شنبه بیش از 2 هزار نفر را در دهلی نو بازداشت کرد. برخی گزارش‌های دیگر رقم‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند؛ از جمله روزنامه هندو که به نقل از منابع پلیس از حدود 2500 بازداشتی سخن گفت. همچنین خبرگزاری ای‌ان‌آی از بازداشت حدود 600 نفر در بمبئی خبر داد. این آمارها باید جداگانه و با توجه به تفاوت منابع و محدوده زمانی آنها خوانده شوند.
برای جلوگیری از برگزاری تجمع، نیروهای پلیس و نیروهای شبه‌نظامی در بخش‌هایی از پایتخت مستقر شدند، مسیرهای اصلی با موانع بسته شد، تعدادی از ایستگاه‌های مترو و بازارها تعطیل شدند و خدمات اینترنت همراه در بخش‌هایی از شهر محدود شد.
این اقدامات، دامنه ماجرا را از اختلاف بر سر فهرست انتخاباتی به بحثی گسترده‌تر درباره حق تجمع، آزادی بیان و نحوه برخورد حکومت با مخالفان کشاند.
در همین حال، همه بازداشت‌شدگان الزاماً از اعضای حزب سوسکها نبودند. گزارش الجزیره از بازداشت شماری از سیاستمداران مخالف، فعالان دانشجویی، وکلا و خبرنگاران نیز خبر داد. رویترز نیز گزارش کرده است که خبرنگار این خبرگزاری برای مدتی کوتاه بازداشت شد و سپس آزاد شد.
یک روز پس از بازداشت، دادگاه یک مقام اجرایی در دهلی نو دستور آزادی دیپکه، داس و رانکا را صادر کرد. به گفته راتنا سینگ، مسئول حقوقی جنبش، آزادی آنها مشروط به تعهد به "برهم نزدن نظم عمومی برای یک سال" بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که در زمان انتشار خبر روشن نبود این شرط دقیقاً چه محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند و آیا ممکن است بر امکان شرکت رهبران در تجمع‌های اعتراضی تأثیر بگذارد. بنابراین نمی‌توان بدون مشاهده متن تصمیم قضایی، این شرط را به معنای ممنوعیت قطعی فعالیت سیاسی یا شرکت در اعتراض‌ها دانست.
پس از آزادی، حساب کاربری این جنبش در شبکه اجتماعی ایکس با انتشار عبارت "سوسکها هرگز نمی‌میرند" به بازداشت رهبران واکنش نشان داد؛ عبارتی که نشان می‌داد گروه قصد دارد نام و نماد خود را به نشانه مقاومت تبدیل کند.
روزنامه ایندین اکسپرس نیز در گزارشی نوشت که داس و رانکا پس از آزادی مدعی شدند تلفن‌های همراهشان در مدت بازداشت در اختیار پلیس بوده است. آنها نسبت به احتمال دست‌کاری یا شبیه‌سازی اطلاعات تلفن‌هایشان ابراز نگرانی کردند.
اهمیت این جنبش فقط به اعتراض‌های اخیر مربوط نیست. رویترز گزارش داده است که فعالیت‌های اعتراضی این گروه در ماه‌های گذشته به استعفای دارمندرا پرادهان، وزیر آموزش هند، در 3 مرداد 1405، منجر شد؛ رخدادی که برای دولت نارندرا مودی یک عقب‌نشینی سیاسی کم‌سابقه به شمار می‌رفت.
اعتراض‌ها در ابتدا با موضوع نشت سؤالات آزمون ورودی پزشکی و نگرانی حدود 2 میلیون داوطلب درباره سلامت روند آزمون‌ها گسترش یافت. سپس این جنبش موضوعاتی مانند وضعیت مدارس دولتی، بیکاری جوانان و عملکرد نهادهای انتخاباتی را در دستور کار قرار داد.
مواضع دو طرف درباره ماهیت اعتراض‌ها و اقدامات پلیس متفاوت بود.
در حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (حزب حاکم)، سامبیت پاترا، سخنگوی این حزب، معترضان را عناصر آشوب‌طلب توصیف کرد و گفت اعتراض آنها ناکام مانده است. او همچنین از عملکرد دولت دفاع کرد.
در مقابل، رئیس حزب کنگره و مخالفان دولت، برخورد با معترضان را محکوم کرد و بازداشت‌ها را نشانه محدود شدن فضای دموکراتیک دانست.
"ساوراو داس" از رهبران جنبش سوسکها پس از آزادی گفت شرایطی ایجاد شده که گویی حکومت با شهروندان خود در حال جنگ است.
کمیسیون انتخابات هند اما اتهام دست‌کاری فهرست رأی‌دهندگان را رد کرد و گفته است که بازنگری برای شناسایی موارد تکراری و افراد فاقد شرایط انجام می‌شود. مقام‌های انتخاباتی همچنین اعلام کرده‌اند که افرادی که به اشتباه از فهرست حذف شده‌اند، می‌توانند برای ثبت مجدد اقدام کنند.
