جمع‌آوری نمونه برای آزمایش‌های پزشکی، حتی اگر به سادگی گرفتن نمونه بزاق باشد، معمولاً تجربه خوشایندی نیست؛ به‌خصوص برای کودکان. گروهی از پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی راهکاری خلاقانه برای ساده‌تر کردن این فرایند پیدا کرده‌اند؛ آن‌ها دستگاهی شبیه آب‌نبات چوبی ساخته‌اند که می‌تواند با بررسی بزاق، میزان یک داروی رایج را در بدن تشخیص دهد.
جمع‌آوری نمونه برای آزمایش‌های پزشکی، حتی اگر به سادگی گرفتن نمونه بزاق باشد، معمولاً تجربه خوشایندی نیست؛ به‌خصوص برای کودکان.
گروهی از پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی راهکاری خلاقانه برای ساده‌تر کردن این فرایند پیدا کرده‌اند؛ آن‌ها دستگاهی شبیه آب‌نبات چوبی ساخته‌اند که می‌تواند با بررسی بزاق، میزان یک داروی رایج را در بدن تشخیص دهد.
این دستگاه که Lollylab نام دارد، در واقع آزمایشگاهی کوچک است که داخل ساختاری شبیه آب‌نبات چوبی جای گرفته. این وسیله از دو قطعه پلاستیکی تشکیل شده که با اتصال به یکدیگر، بدنه و سر گرد دستگاه را می‌سازند. قسمت بالایی آن سوراخ‌های کوچکی دارد و ساقه دستگاه نیز از فیبر شیشه‌ای ساخته شده که سطح داخلی آن با کاغذ پوشانده شده است. بزاق از طریق سوراخ‌های قسمت بالایی وارد دستگاه می‌شود، در امتداد ساقه حرکت می‌کند و پس از حدود ۶۰ ثانیه به حسگر گرافنی تعبیه‌شده در انتهای آن می‌رسد.
اما این آزمایشگاه کوچک دقیقاً به دنبال چه چیزی می‌گردد؟ هدف اصلی Lollylab شناسایی استامینوفن است؛ ماده‌ای رایج که در بسیاری از داروهای مسکن و داروهای سرماخوردگی و آنفلوآنزا وجود دارد. با وجود دسترسی آسان به داروهای حاوی استامینوفن، مصرف بیش‌ازحد آن می‌تواند عوارض بسیار جدی، از جمله آسیب کبدی، به همراه داشته باشد. اشتباه در تعیین مقدار مصرف نیز به‌ویژه برای کودکان خطرناک است.
یکی دیگر از دلایل انتخاب استامینوفن برای این آزمایش، ارتباط دقیق غلظت آن در بزاق با میزان این دارو در جریان خون است. این ویژگی به پژوهشگران اجازه می‌دهد بدون نیاز به خون‌گیری، مقدار دارو را شناسایی و بررسی کنند. نکته جالب‌تر اینکه برای انجام آزمایش تنها حدود ۰.۳ میلی‌لیتر بزاق، معادل تقریباً شش قطره، کافی خواهد بود.
بزاق انسان که با رنگ آبی رنگ‌آمیزی شده، از طریق سوراخ‌های بالای Lollylab وارد دستگاه می‌شود (تصویر سمت چپ) و ظرف ۶۰ ثانیه از ساقه آن عبور می‌کند.
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های Lollylab، پوشش آب‌نباتی قرمزرنگ با طعم هلو در قسمت بالایی آن است؛ این طراحی صرفاً برای جذاب‌تر کردن ظاهر دستگاه انجام نشده، بلکه کاربرد مهمی دارد: کودکان می‌توانند با لیسیدن سطح آب‌نباتی آن، نمونه بزاق موردنیاز را به‌راحتی جمع‌آوری کنند. به این ترتیب، فرایندی که معمولاً برای کودکان ناخوشایند است، به تجربه‌ای آشناتر و ساده‌تر تبدیل می‌شود.
برای شناسایی دارو، این دستگاه از الکترودی ساخته‌شده با گرافن القاشده به کمک لیزر استفاده می‌کند؛ ماده‌ای که پیش‌تر در حسگرهای محیطی و سامانه‌های تصفیه آب نیز کاربرد داشته است. هنگامی که بزاق حاوی استامینوفن به سطح این الکترود می‌رسد، واکنشی شیمیایی رخ می‌دهد؛ حاصل این واکنش، تولید سیگنال الکتریکی است که حسگر با اندازه‌گیری آن می‌تواند وجود استامینوفن را تشخیص دهد.
پژوهشگران برای ارزیابی عملکرد Lollylab، آن را با استفاده از بزاق مصنوعی و نمونه‌های واقعی بزاق انسان آزمایش کردند. البته آزمایش انسانی در مقیاس کوچکی انجام شد و تنها شش بزرگسال در آن شرکت داشتند. این افراد پس از مصرف استامینوفن، نمونه بزاق خود را با لیسیدن دستگاه جمع‌آوری کردند. Lollylab توانست در کمتر از دو دقیقه وجود دارو را تشخیص دهد. شرکت‌کنندگان همچنین گزارش کردند که استفاده از این روش در مقایسه با روش‌های معمول جمع‌آوری بزاق با سواب، ساده‌تر و راحت‌تر بوده است.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارد و Lollylab فعلاً یک نمونه آزمایشی محسوب می‌شود. پژوهشگران قصد دارند در آینده آزمایش‌های گسترده‌تری انجام دهند و قابلیت شناسایی مواد دیگر در بزاق را نیز به آن اضافه کنند. در صورت موفقیت این پروژه، شاید شیوه انجام برخی آزمایش‌های پزشکی در آینده تغییر کند؛ به‌طوری‌که حتی بزرگسالان هم برای انجام آزمایش با یک آب‌نبات چوبی هیجان‌زده شوند!