عصر ایران- دکمه آبی (Porpita porpita) یکی از جانداران شگفت انگیز آب های گرمسیری است که با ظاهر آبی و دایره ای شکل خود شباهت زیادی به عروس های دریایی دارد، اما برخلاف نام و ظاهرش، عروس دریایی واقعی نیست. در خلیج فارس نیز مشاهده این جاندار گزارش شده است. محلی ها به آن عروس دریایی چشم‌زخم می گویند.
این موجود کوچک به گروه هیدروزوآن ها تعلق دارد؛ گروهی از جانوران دریایی که ناوچه پرتغالی نیز در آن قرار می گیرد. دکمه آبی در واقع یک کلونی از جانداران ریز و تخصص یافته است که در کنار یکدیگر زندگی می کنند و هرکدام وظیفه مشخصی در ساختار این مجموعه بر عهده دارند.
یکی از ویژگی های جالب دکمه آبی، شیوه زندگی آن است. این جاندار ساختاری دیسک مانند و شناور دارد که به کمک محفظه های حاوی هوا روی سطح آب باقی می ماند. دکمه آبی توانایی شنا کردن فعال و حرکت مستقل در آب را ندارد و عمدتا با جریان های دریایی و وزش باد جابه جا می شود.
دکمه آبی از جانداران ریز دریایی، به ویژه زئوپلانکتون ها و دیگر موجودات کوچک شناور در آب تغذیه می کند. رشته های ظریف اطراف ساختار مرکزی آن دارای سلول های نیش دار هستند که برای گرفتن و شکار طعمه های کوچک به کار می روند.
این جاندار مانند بسیاری از هیدروزوآن ها دارای سلول های نیش دار است، اما قدرت نیش آن در مقایسه با ناوچه پرتغالی بسیار کمتر است. تماس با آن ممکن است در برخی افراد باعث تحریک پوست، خارش یا سوزش شود. به همین دلیل، حتی نمونه های مرده و به گل نشسته آن نیز نباید با دست لمس شوند.
دکمه آبی در آب های گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان پراکندگی دارد و ممکن است به کمک جریان های دریایی به مناطق ساحلی منتقل شود. ظاهر چشمگیر و رنگ آبی آن باعث شده است که این جاندار در میان علاقه مندان به حیات دریایی مورد توجه قرار بگیرد.
مشاهده این موجود در سواحل جنوبی ایران و آب های خلیج فارس نیز می تواند فرصتی برای توجه بیشتر به تنوع زیستی دریایی منطقه باشد؛ البته شناسایی قطعی گونه و ثبت پراکندگی آن به بررسی کارشناسی نیاز دارد.
کارشناسان توصیه می کنند هنگام مواجهه با جانداران ناشناخته دریایی، از لمس مستقیم آن ها خودداری شود و در صورت بروز واکنش پوستی پس از تماس، به ویژه در صورت بروز علائم شدید، ارزیابی پزشکی انجام شود.