بهترین فیلم‌های ابرقهرمانی ترسناک؛ از «بلید 2» تا «کلی‌فیس»

به مناسبت اکران کلی‌فیس، در این مقاله بهترین فیلم‌های ابرقهرمانی ترسناک را مرور می‌کنیم؛ آثاری که شاید ابرقهرمانی باشد اما وحشتناک هم هستند.

ژانر ابرقهرمانی همیشه درباره‌ی ماجراجویی‌های سرگرم‌کننده‌ و خانوادگی نیست. بسیاری از شخصیت‌های کمیک‌بوکی اساسا از دل قصه‌های هیولایی، افسانه‌های تاریک و روایت‌های گوتیک متولد شده‌اند. خون‌آشام‌ها، گرگینه‌ها، شِیپ شیفترها، انسان‌های جهش‌یافته و حتی قهرمانان نامیرا، بسیاری از آن‌ها را در ژانر وحشت هم داشته‌ایم. بنابراین، منطقی است که گاهی فیلمسازان تصمیم بگیرند که مرز میان آثار ابرقهرمانی و ترسناک را کمرنگ کنند. به مناسبت اکران «کلی‌فیس»، در این مقاله بهترین فیلم‌های ابرقهرمانی ترسناک را مرور می‌کنیم.

آثار ابرقهرمانی ترسناک معمولا از زوایای متفاوتی به این دو ژانر نزدیک می‌شوند. بعضی‌ با استفاده از خشونت عریان، خون‌ریزی و طراحی موجودات چندش‌آور مخاطب را می‌ترسانند؛ و برخی دیگر سراغ ترس‌های روان‌شناختی، کابوس‌های شخصی و از دست رفتن هویت می‌روند. در ادامه به ده فیلم می‌پردازیم که همگی به نحوی از عناصر ژانر وحشت استفاده می‌کنند. البته توجه داشته باشید که اکثرشان آثار ترسناک خالص نیستند و تنها عناصری از این ژانر را به کار می‌گیرند؛ بنابراین شاید بهتر باشد که آن‌ها را «فیلم‌هایی ابرقهرمانی با حال‌وهوای ترسناک» توصیف کنیم.

10. جهش‌یافته‌های جدید (The New Mutants)

• سال اکران: 2020
• کارگردان: جاش بون
• بازیگران: آنیا تیلور-جوی، میسی ویلیامز، بلو هانت، چارلی هیتون، هنری زاگا، آدام بیچ، هپی اندرسن، مریلین منسون
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 5.3 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 36 از 100

مجموعه «مردان ایکس» همیشه ظرفیت مناسبی برای پرداختن به موضوعاتی مثل طردشدگی، تفاوت‌های فردی و ترس از ناشناخته‌ها داشته است. با این ‌حال، بیشتر فیلم‌های این فرنچایز ترجیح داده‌اند این مفاهیم را در قالب داستان‌های ابرقهرمانی و نبردهای بزرگ روایت کنند. «جهش‌یافته‌های جدید» اما تصمیم گرفت مسیر متفاوتی را انتخاب کند و به حوزه‌ی وحشت روان‌شناختی قدم بگذارد.

قصه درباره دانیل مون‌استار (بلو هانت)، دختر نوجوانی است که پس از وقوع حادثه‌ای مرگبار در محل زندگی‌اش، در یک مرکز درمانی دورافتاده به هوش می‌آید. دکترها به او توضیح می‌دهند که او قرار است در کنار چهار نوجوان جهش‌یافته دیگر نگهداری شود تا بتواند قدرت‌های خطرناک خود را کنترل کند. ابتدا همه‌چیز شبیه یک برنامه درمانی به نظر می‌رسد، اما خیلی زود اتفاقات عجیبی در ساختمان رخ می‌دهد. نوجوان‌ها با موجودات و تصاویری روبه‌رو می‌شوند که از ترس‌ها و خاطرات تلخ شخصی‌شان سرچشمه می‌گیرند. آن‌ها به‌تدریج متوجه می‌شوند که مرکز درمانی بیشتر به یک زندان شباهت دارد و کسی که مسئول مراقبت از آن‌هاست، حقیقت را پنهان کرده است.

در «جهش‌یافته‌های جدید» خبری از نبرد بین گروه‌های مختلف، سیاست‌های پیچیده یا تهدیدی در ابعاد جهانی نیست. شخصیت‌ها در یک ساختمان محصور شده‌اند و بخش زیادی از داستان به روابط میان آن‌ها، گذشته دردناک آن‌ها و تلاش برای فهمیدن اتفاقات اطرافشان اختصاص دارد. «جهش‌یافته‌های جدید» اما بیشتر از آنکه به خون‌ریزی و خشونت متکی باشد، از وحشت روان‌شناختی و تصاویر کابوس‌وار استفاده می‌کند. دشمنان شخصیت‌ها اکثرا تجسم ترس‌هایی هستند که آن‌ها سال‌ها تلاش کرده‌اند از یاد ببرند و فیلم گاهی شمایل یک کابوس سوررئالیستی را پیدا می‌کند.

البته فیلم در اجرای ایده‌هایش همیشه موفق نیست و به نظر می‌رسد مارول در نسخه‌ی نهایی دخل و تصرف فراوانی کرده تا آن‌ را تلطیف کند. با وجود این، اگر به دنبال اثری متفاوت از دنیای «مردان ایکس» هستید، «جهش‌یافته‌های جدید» انتخاب چندان بدی نیست، البته از آن انتظار بالایی نداشته باشید.

9. انتقام‌جوی سمی (The Toxic Avenger)

• سال اکران: 1984
• کارگردان: مایکل هرتس
• بازیگران: آندری ماراندا، میچ کوهن، پت رایان جونیور، جنیفر بابتیست، رابرت پریچارد، سیندی مانیون، گری اشنایدر، مارک تورگل
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.2 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 75 از 100

«انتقام‌جوی سمی» پدیده‌ی عجیبی است و به‌هیچ‌وجه قصد ندارد تصویری جدی و باشکوه از یک ابرقهرمان ارائه دهد. فیلم با تکیه بر کمدی سیاه، خشونت افراطی، جلوه‌های ویژه میدانی و نقد اجتماعی، در واقع نقطه‌ی مقابل هرآنچه قرار می‌گیرد که انتظار داریم در یک اثر ابرقهرمانی ببینیم.

ماجراها پیرامون ملوین فرد (میچ کوهن) اتفاق می‌افتد، نظافتچی نحیف و خجالتی یک باشگاه ورزشی. او به دلیل ظاهر و رفتار متفاوتش دائما از سوی مشتریان باشگاه مورد تمسخر قرار می‌گیرد. گروهی از افراد قلدر به سرکردگی چند جوان بی‌رحم، تصمیم می‌گیرند با اجرای یک شوخی تحقیرآمیز، ملوین را بیشتر از همیشه دست بیندازند. نقشه آن‌ها باعث می‌شود ملوین از پنجره طبقه دوم سقوط کند و داخل بشکه‌ای از مواد سمی بیفتد. تماس با مواد شیمیایی بدن او را به شکلی وحشتناک تغییر می‌دهد و از این نظافتچی ضعیف، موجودی غول‌پیکر و بدقواره می‌سازد. برخلاف ظاهر هیولایی‌اش، ملوین به قدرت فوق‌العاده‌ای دست پیدا می‌کند و تصمیم می‌گیرد از مردم بی‌دفاع شهر در برابر خلافکاران و افراد فاسد محافظت کند. او با لقب انتقام‌جوی سمی به سراغ کسانی می‌رود که پیش‌تر زندگی دیگران را به جهنم تبدیل کرده بودند.

«انتقام‌جوی سمی» را نمی‌توان یک فیلم ابرقهرمانی معمولی دانست. این اثر در حقیقت هجویه‌ای خشن و بی‌پروا درباره فساد، زورگویی و ظاهرگرایی است. شخصیت اصلی برخلاف قهرمانان خوش‌چهره و خوش‌پوش هالیوود، ظاهری چندش‌آور دارد و همین تفاوت به بخش مهمی از هویت فیلم تبدیل می‌شود. ملوین پیش از تغییر شکل، قربانی تمسخر و تحقیر دیگران است و پس از تبدیل شدن به یک هیولا، همان قدرتی را به دست می‌آورد که برای مقابله با زورگویان نیاز دارد.

این فیلم مستقل مایکل هرتس از عناصر ترسناک به شکلی هوشمندانه استفاده می‌کند اما نباید فراموش کرد که «انتقام‌جوی سمی» بیشتر از آنکه بخواهد مخاطب را بترساند، قصد دارد او را شوکه کند و بخنداند. بنابراین اگر از فیلم‌های ترسناک متعارف خسته شده‌اید و با کمدی سیاه و خشونت اغراق‌آمیز مشکلی ندارید، این اثر یکی از تجربه‌های فراموش‌نشدنی ژانر ابرقهرمانی خواهد بود. فیلم یک نسخه‌ی بازسازی (2023) هم دارد که چندان بد نیست و به آن هم می‌توانید نیم‌نگاهی داشته باشید.

8. دکتر استرنج در چندجهانی دیوانگی (Doctor Strange in the Multiverse of Madness)

• سال اکران: 2022
• کارگردان: سم ریمی
• بازیگران: بندیکت کامبربچ، الیزابت اولسن، چیویتل اجیوفور، بندیکت وانگ، سوچی گومز، مایکل استولبارگ، ریچل مک‌آدامز
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 73 از 100

فیلم‌های دنیای سینمایی مارول معمولا اکشن، ماجراجویانه و اندکی طنز هستند؛ اما «دکتر استرنج در چندجهانی دیوانگی» یکی از معدود آثاری است که تلاش می‌کند این فرمول را به سمت وحشت ببرد. حضور سم ریمی در مقام کارگردان هم بدان معنا بود که قرار نیست با یک فیلم ابرقهرمانی عادی روبه‌رو باشیم. ریمی که پیش‌تر با مجموعه «مرد عنکبوتی» (نسخه‌های توبی مگوایر) و سه‌گانه ترسناک «مرده شریر» توانایی خود را در ترکیب اکشن و وحشت نشان داده بود، این بار فرصت پیدا کرد تا یکی از متفاوت‌ترین آثار مارولی سال‌های اخیر را بسازد.

دکتر استرنج (بندیکت کامبربچ) در جریان یکی از رویاهایش با دختری به نام آمریکا چاوز (سوچی گومز) روبه‌رو می‌شود؛ نوجوانی که توانایی عبور میان جهان‌های موازی را دارد. پس از آنکه موجودی هیولایی به آمریکا حمله می‌کند، استرنج متوجه می‌شود که قدرت‌های این دختر توجه نیروهای خطرناکی را به خود جلب کرده است. او برای محافظت از آمریکا سراغ واندا (الیزابت اولسن) می‌رود، اما خیلی زود مشخص می‌شود که واندا دیگر همان انتقام‌جوی سابق نیست. او پس از وقایع سریال «وانداویژن» و از دست دادن فرزندانش، تحت تأثیر کتاب دارک‌هولد قرار گرفته و قصد دارد با استفاده از قدرت آمریکا به جهانی سفر کند که در آن می‌تواند دوباره کنار فرزندانش باشد. استرنج و آمریکا در جریان فرار از واندا به جهان‌های مختلف سفر می‌کنند و با نسخه‌های متفاوتی از شخصیت‌های آشنا مواجه می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین نقاط قوت فیلم، استفاده از واندا -یا همان اسکارلت ویچ- به‌عنوان شخصیت شرور اصلی است. برخلاف بسیاری از دشمنان مارول که انگیزه‌هایشان به قدرت‌طلبی یا نابودی جهان محدود می‌شود، واندا شخصیتی تراژیک است که از دل فقدان و اندوه به سمت خشونت حرکت می‌کند. او هنوز هم باور دارد کاری که انجام می‌دهد برای رسیدن به خوشبختی است، اما دیگر حاضر نیست برای رسیدن به هدفش به مرزهای اخلاقی توجه کند. همین مسئله باعث می‌شود مواجهه با او برای مخاطبانی که شخصیتش را از فیلم‌های قبلی می‌شناسند، تاثیرگذارتر باشد.

سم ریمی اینجا به سراغ همان شگردهایی رفته که در آثار ترسناک قدیمی‌اش به کار می‌گرفت. حرکات عجیب دوربین، قاب‌بندی‌های غیرمعمول، جامپ‌اسکرها و طراحی موجودات عجیب، باعث شده فیلم حال‌وهوایی متفاوت داشته باشد. البته این رویکرد همیشه یکدست نیست و در فیلم کمی محافظه‌کاری به چشم می‌خورد. با این حال، سمی ریمی موفق شده تا در دل یک فیلم پرهزینه مارولی، امضای بصری خودش را حفظ کند.

بخش مهمی از وحشت فیلم به حضور واندا مربوط می‌شود. او اینجا نیرویی توقف‌ناپذیر است که حتی قدرتمندترین قهرمانان هم نمی‌توانند به‌راحتی در برابرش مقاومت کنند. صحنه‌های مربوط به تسخیر بدن، نابودی شخصیت‌ها، نسخه زامبی‌شده دکتر استرنج و نمایش مستقیم آسیب‌های جسمانی، از لحظاتی هستند که فضای فیلم را به آثار وحشت نزدیک می‌کنند. «چندجهانی دیوانگی» شاید ترسناک‌ترین فیلم مارول نباشد، اما از معدود آثاری است که در آن جسارت به چشم می‌خورد.

7. بلید 2 (Blade II)

• سال اکران: 2002
• کارگردان: گیرمو دل تورو
• بازیگران: وسلی اسنایپس، کریس کریستوفرسون، ران پرلمن، لئونور وارلا، نورمن ریدس، لوک گاس
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.7 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 56 از 100

این محصول کلاسیک مارول، بیشترین نزدیکی را به یک فیلم ترسناک خون‌آشامی دارد. قسمت دوم مجموعه «بلید» را گیرمو دل تورو ساخته؛ فیلمسازی که علاقه‌اش به موجودات عجیب و هیولاها بر کسی پوشیده نیست. نتیجه همکاری او با وسلی اسنایپس، فیلمی بود که نسبت به قسمت نخست خشن‌تر، تاریک‌تر و از نظر طراحی هیولاها جاه‌طلبانه‌تر است.

بلید (وسلی اسنایپس)، شکارچی نیمه‌انسان و نیمه‌خون‌آشام، پس از سال‌ها مبارزه با خون‌آشام‌ها، متوجه ظهور گونه جدیدی از موجودات می‌شود که حتی برای خون‌آشام‌ها نیز تهدیدی جدی به شمار می‌روند. این موجودات که در فیلم با نام ریپرها/دروگرها شناخته می‌شوند، به ویروسی خطرناک مبتلا شده‌اند و برای زنده ماندن به خون انسان و خون‌آشام نیاز دارند. رهبر آن‌ها، نومک (لوک گاس)، برخلاف خون‌آشام‌های معمولی، به شکلی غیرقابل‌کنترل و وحشیانه شکار می‌کند و می‌تواند قربانیانش را نیز به موجوداتی مشابه خودش تبدیل کند. با گسترش این تهدید، بلید مجبور می‌شود برخلاف میلش با گروهی از خون‌آشام‌ها به نام بلادپک همکاری کند. بلید به‌تدریج درمی‌یابد که نومک فقط یک هیولای تشنه خون نیست و گذشته‌اش ارتباط پیچیده‌تری با دنیای خون‌آشام‌ها دارد.

یکی از دلایلی که «بلید 2» همچنان جایگاه ویژه‌ای در میان فیلم‌های ابرقهرمانی دارد، تلفیق موفق عناصر اکشن و ترسناک است. فیلم به‌ خوبی می‌داند چه زمانی باید مخاطب را با مبارزه‌ای سریع و پرهیجان سرگرم کند و چه زمانی با نمایش یک موجود ترسناک یا صحنه‌ای خون‌آلود، فضای داستان را تغییر دهد.

«بلید 2» از عناصر اسلشر و وحشت جسمانی به‌ وفور استفاده می‌کند. دروگرها نه‌تنها ظاهر چندش‌آوری دارند، بلکه روش شکار و تغذیه آن‌ها نیز به‌شدت خشونت‌آمیز است. دل تورو به‌خوبی از مهارتش در ساخت هیولا استفاده می‌کند و حتی در صحنه‌های اکشن نیز اجازه نمی‌دهد ماهیت ترسناک دشمنان فراموش شود. فیلم البته ضعف‌های خاص خودش را دارد، فیلمنامه چندان جالب نیست و شخصیت‌ها هم پرداخت مناسبی ندارند اما بازی خوب وسلی اسنایپس و سکانس‌های اکشن، این ضعف‌ها را تا حد زیادی جبران می‌کنند.

6. برایت‌برن (Brightburn)

• سال اکران: 2019
• کارگردان: دیوید یارووسکی
• بازیگران: الیزابت بنکس، دیوید دنمان، جکسون ای. دان، مت ال جونز، مردیت هاگنر، مایکل روکر، استیون بلکهارت
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.1 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 57 از 100

چه اتفاقی می‌افتاد اگر سوپرمن به ‌جای تبدیل شدن به قهرمان زمین، از همان دوران کودکی به موجودی شرور و خطرناک تبدیل می‌شد؟ این پرسشی است که «برایت‌برن» تلاش می‌کند به آن پاسخ دهد. فیلم با الهام آشکار از داستان پیدایش سوپرمن ساخته شده، اما به ‌جای روایت یک داستان قهرمانانه، سراغ یکی از ترسناک‌ترین فرضیه‌های ممکن می‌رود: کودکی که تقریبا هیچ محدودیتی در قدرت‌هایش ندارد و به ‌تدریج می‌فهمد می‌تواند هر کاری که می‌خواهد با دیگران انجام دهد.

توری (الیزابت بنکس) و کایل (دیوید دنمن) زوجی هستند که سال‌ها برای داشتن فرزند تلاش کرده‌اند. یک شب، سفینه‌ای مرموز در نزدیکی خانه آن‌ها سقوط می‌کند و نوزادی از داخل آن بیرون می‌آید. این زوج تصمیم می‌گیرند کودک را به فرزندی قبول کنند و نام براندون (جکسون دان) را برایش انتخاب می‌کنند. براندون در سال‌های نخست زندگی، پسری باهوش و نسبتا آرام به نظر می‌رسد، اما با رسیدن به دوران نوجوانی، رفتارهای عجیبش آغاز می‌شود. او متوجه می‌شود که قدرت‌هایی فراتر از توانایی‌های انسان عادی دارد؛ از جمله قدرت پرواز، سرعت فوق‌العاده و مقاومت در برابر آسیب‌های جسمانی. در همین زمان، نیرویی ناشناخته او را به سمت سفینه‌اش می‌کشاند و پیام‌هایی عجیب درباره سرنوشتش دریافت می‌کند. رفتار براندون به‌تدریج خشن‌تر می‌شود و اطرافیانش یکی پس از دیگری قربانی قدرت‌های او می‌شوند.

«برایت‌برن» ایده‌ی اولیه‌ی جذابی دارد و با اینکه از ظرفیت آن به خوبی استفاده نمی‌کند اما اثر ترسناک قابل دفاعی است. در قصه‌های کلاسیک ابرقهرمانی، قدرت زیاد معمولا مسئولیت زیادی به همراه دارد، اما اینجا مسئله دقیقا برعکس است: براندون هیچ علاقه‌ای به مسئولیت اخلاقی ندارد و هر مانعی را با خشونت از میان برمی‌دارد.

تفاوت اصلی «برایت‌برن» با فیلم‌های ابرقهرمانی دیگر در این است که مخاطب از همان ابتدا می‌داند قدرت‌های شخصیت اصلی قرار نیست برای نجات کسی استفاده شوند. براندون به ‌جای آنکه در برابر خطرات قرار بگیرد، خودش خطر اصلی است. فیلم از این موقعیت برای خلق صحنه‌های خشونت‌آمیز و غیرمنتظره استفاده می‌کند و چیزهایی را به نمایش می‌گذارد که مشابه آن را در دیگر آثار ابرقهرمانی پیدا نمی‌کنید.

5. مرد تاریکی (Darkman)

• سال اکران: 1990
• کارگردان: سام ریمی
• بازیگران: لیام نیسون، فرانسیس مک‌دورمند، کالین فریلز، لاری دراک، بروس کمپبل، تد ریمی، دن هیکس، نیکولاس ورث
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.4 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 80 از 100

سم ریمی قبل از آنکه با مجموعه «مرد عنکبوتی» به یکی از نام‌های مهم و معتبر سینمای ابرقهرمانی تبدیل شود، فیلمی ساخت که ترکیبی عجیب از داستان‌های انتقام‌جویانه، عناصر ترسناک گوتیک و روایت‌های کلاسیک هیولایی بود. «مرد تاریکی» از جنبه‌ی ساختاری به فیلم‌های ابرقهرمانی شباهت دارد، اما قهرمان آن نه لباسی رنگارنگ پوشیده و نه قرار است چهره‌ای الهام‌بخش برای مردم باشد. او دانشمندی است که پس از یک حادثه وحشتناک، ظاهر انسانی‌اش را از دست داده و به موجودی منزوی و خطرناک تبدیل شده است.

پیتون وست‌لیک (لیام نیسون) دانشمندی است که روی ساخت پوست مصنوعی کار می‌کند. تحقیقات او به مرحله مهمی رسیده، اما پروژه هنوز یک مشکل اساسی دارد: پوست مصنوعی تنها برای مدت محدودی در برابر نور دوام می‌آورد. در همین زمان، نامزدش جولی (فرانسیس مک‌دورمند)، به‌طور اتفاقی به اسنادی محرمانه درباره فعالیت‌های غیرقانونی یک سرمایه‌دار بانفوذ دست پیدا می‌کند. این اسناد در آزمایشگاه پیتون پنهان می‌شوند و گروهی از خلافکاران برای بازپس‌گیری آن‌ها به آزمایشگاه حمله می‌کنند. پیتون در جریان این حمله به‌شدت آسیب می‌بیند اما یک روش درمانی آزمایشی او را زنده نگه می‌دارد؛ با این تفاوت که دیگر قادر به تجربه احساسات طبیعی نیست و چهره‌اش نیز به‌شدت آسیب دیده است. او با استفاده از فناوری پوست مصنوعی، می‌تواند برای مدت کوتاهی ظاهر دیگران را به خود بگیرد. پیتون از این توانایی برای نفوذ به زندگی دشمنانش و گرفتن انتقام استفاده می‌کند، اما هرچه بیشتر در نقش مردان مختلف فرو می‌رود، فاصله‌اش با هویت واقعی خودش بیشتر می‌شود.

ویژگی‌ مهم فیلم، سبک بصری آن است. ریمی با استفاده از سایه‌ها، نورپردازی و حرکات سریع دوربین، فضایی می‌سازد که به آثار کلاسیک سینمای وحشت و فیلم نوآر نزدیک است. در عین حال، کمدی سیاه و لحظات کمیک نیز در سراسر داستان به چشم می‌خورد. این ترکیب شاید برای برخی مخاطبان عجیب باشد، اما دقیقا همان چیزی است که «مرد تاریکی» را از یک فیلم انتقام‌جویانه معمولی متمایز می‌کند.

4. کلاغ (The Crow)

• سال اکران: 1994
• کارگردان: الکس پرویاس
• بازیگران: براندون لی، سوفیا شیناس، راشل دیویس، ارنی هادسون، مایکل وینکات، بایی لینگ، آنا تامسون، دیوید پاتریک کلی
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 87 از 100

«کلاغ» یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌های ابرقهرمانی دهه 90 میلادی است؛ اثری که به‌ جای تمرکز بر قدرت‌های خارق‌العاده و نبردهای عظیم، داستانی تلخ درباره عشق، مرگ و انتقام روایت می‌کند. این فیلم بر اساس کمیک‌بوکی به همین نام نوشته جیمز اوبار ساخته شده و به راستی اثری فراموش‌نشدنی است. البته نمی‌توان درباره «کلاغ» صحبت کرد و به سرنوشت تراژیک براندون لی اشاره نکرد. بازیگر نقش اصلی فیلم در جریان فیلم‌برداری بر اثر یک حادثه مرگبار با اسلحه، جان خود را از دست داد؛ اتفاقی که به شکل اجتناب‌ناپذیری بر این فیلم و میراث آن اثر گذاشت.

اریک دراون (براندون لی)، نوازنده جوانی است که با نامزدش شلی (سوفیا شیناس) زندگی می‌کند. یک شب، گروهی از اراذل و اوباش به خانه آن‌ها حمله می‌کنند. شلی مورد تعرض قرار می‌گیرد و به‌شدت زخمی می‌شود و اریک نیز پس از تحمل ضربات متعدد، از پنجره به بیرون پرتاب می‌شود. هر دو جان خود را از دست می‌دهند، اما یک سال بعد، کلاغی مرموز بر فراز قبر اریک ظاهر می‌شود و او را به زندگی بازمی‌گرداند. اریک که حالا از مرگ بازگشته و به نیرویی ماورایی دست پیدا کرده، تصمیم می‌گیرد عاملان قتل خود و نامزدش را پیدا کند. او یکی پس از دیگری اعضای گروه خلافکاران را شکار می‌کند و در همین حین، رئیس اصلی گروه خلافکاران، متوجه قدرت عجیب اریک می‌شود و تلاش می‌کند راز جاودانگی او را کشف کند.

«کلاغ» فضاسازی منحصربه‌فردی دارد که از زمانه‌اش جلوتر بود. شهر فیلم مکانی سرد، بارانی و رو به زوال است که تقریبا هیچ نشانی از امید در آن دیده نمی‌شود. ساختمان‌های متروکه، خیابان‌های تاریک، کلیساهای قدیمی و نورهای نئونی، همگی به شکل‌گیری جهانی کمک می‌کنند که بیشتر به کابوس شباهت دارد تا یک شهر واقعی. الکس پرویاس از این فضا برای بازتاب وضعیت روانی شخصیت اصلی استفاده می‌کند؛ اریک مردی است که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد و تنها چیزی که او را به زندگی متصل نگه داشته، خاطرات عشق ازدست‌رفته‌اش است.

از طرف دیگر، «کلاغ» برخلاف بسیاری از داستان‌های انتقام‌جویانه، به نمایش خشونت و مجازات شخصیت‌های منفی محدود نمی‌شود. اریک در طول فیلم بارها به گذشته بازمی‌گردد و لحظات خوش زندگی مشترکش با شلی را به یاد می‌آورد. این خاطرات در کنار صحنه‌های خشونت‌آمیز، تضاد عاطفی قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند. «کلاغ» را بیشتر می‌توان یک فیلم انتقامی تاریک توصیف کرد اما حال‌وهوای ترسناک خود را تا انتها حفظ می‌کند.

3. گرگینه در شب (Werewolf by Night)

• سال اکران: 2022
• کارگردان: مایکل جاکینو
• بازیگران: گائل گارسیا برنال، لارا دانلی، هریت سنسوم هریس، کرک تچر، لئوناردو نام، دنیل جی. واتس
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.1 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 90 از 100

«گرگینه در شب» یک تفاوت ویژه با دیگر فیلم‌های ابرقهرمانی ترسناک این مقاله دارد: در واقع یک فیلم تلویزیونی کوتاه است. این پروژه با الهام از آثار کلاسیک استودیوی یونیورسال در دهه‌های 30 و 40 میلادی ساخته شده و حتی رنگ‌بندی آن‌هم سیاه‌وسفید است تا به فیلم‌های آن دوران ادای احترام کند. اینکه کارگردانی فیلم را هم به آهنگساز سرشناس، مایکل جاکینو سپردند، تصمیم جالبی بود و او در نخستین تجربه‌ی فیلمسازی خوب، موفق شد اثری متفاوت و خوش‌ساخت ارائه دهد.

پس از مرگ اولیس بلادستون، گروهی از شکارچیان هیولا به عمارت خانوادگی رئیس‌شان دعوت می‌شوند تا در مراسمی ویژه برای به دست آوردن یک سنگ قدرتمند شرکت کنند. این سنگ توانایی‌های ماورایی دارد و شکارچیان حاضرند برای تصاحب آن هر کاری انجام دهند. السا (لارا دانلی)، دختر اولیس، نیز در میان آن‌ها حضور دارد و قصد دارد میراث خانوادگی خود را پس بگیرد. در جریان مراسم، شکارچیان وارد یک هزارتوی مرگبار می‌شوند تا موجودی خطرناک را پیدا کنند. جک راسل (گائل گارسیا برنال) یکی از شرکت‌کنندگان است که در ظاهر مانند دیگر شکارچیان به نظر می‌رسد، اما راز مهمی را پنهان کرده است: او یک گرگینه است.

«گرگینه در شب» تنها 53 دقیقه است، بنابراین مقدمه‌چینی را کنار می‌گذارد و شخصیت‌ها را سریعا وارد موقعیت‌های خطرناک می‌کند. جاکینو سعی نمی‌کند همه‌چیز را به دنیای سینمایی مارول مرتبط کند و اجازه می‌دهد داستان هویت مستقل خودش را داشته باشد. بنابراین، با فیلمی روبه‌رو هستیم که بدون هیچ پیش‌نیازی، می‌توان از تماشای آن لذت برد.

همان‌طور که اشاره شد، فیلم به شدت حال‌وهوای آثار قدیمی یونیورسال مثل «مومیایی» و «فرانکشتاین» را دارد و به‌جای تمرکز بر نبردهای بزرگ، از فضای محدود و بسته عمارت و هزارتو برای ایجاد تعلیق استفاده می‌کند. اگر از طرفداران هیولاهای کلاسیکی مثل گرگینه‌ها و خون‌آشام‌ها هستید، این فیلم شما را راضی می‌کند.

2. کنستانتین (Constantine)

• سال اکران: 2005
• کارگردان: فرانسیس لارنس
• بازیگران: کیانو ریوز، ریچل وایس، شایا لباف، تیلدا سوینتن، پروییت تیلور وینس، جایمن هانسو، گوین راس‌دیل، پیتر استورماره
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 47 از 100

«کنستانتین» هنوز هم یکی از خاص‌ترین آثار دی‌سی است و به جای عناصر رایج ابرقهرمانی، در این فیلم با جادو، شیاطین، جن‌گیری و نبرد نیروهای بهشت و جهنم روبه‌رو می‌شویم. «کنستانتین» هنگام اکران با واکنش‌های ضدونقیضی مواجه شد، اما حالا یک فیلم کالت در نظر گرفته می‌شود که بسیاری از طرفداران ژانر وحشت و سینمای کمیک‌بوکی امیدوارند قسمت دومش هرچه زودتر ساخته شود.

جان کنستانتین (کیانو ریوز) مردی است که توانایی دیدن موجودات ماورایی و تشخیص فرشتگان و شیاطین در میان انسان‌ها را دارد. او در نوجوانی پس از مشاهده موجودات جهنمی دست به خودکشی زده، اما پس از چند دقیقه دوباره به زندگی بازگشته است. همین اتفاق باعث شده باور داشته باشد که پس از مرگ، محکوم به حضور در جهنم خواهد بود. کنستانتین برای به دست آوردن جایگاهش در بهشت، به شکار شیاطین و بازگرداندن آن‌ها به دنیای زیرین مشغول است. در همین زمان، کارآگاه پلیسی به نام آنجلا (ریچل وایس)، برای بررسی مرگ مشکوک خواهر دوقلویش ایزابل به سراغ او می‌رود. ایزابل ظاهرا خودکشی کرده، اما آنجلا باور دارد که خواهرش هرگز چنین تصمیمی نگرفته است. کنستانتین در جریان تحقیقات متوجه می‌شود که این اتفاق به نقشه‌ای بزرگتر برای بهم زدن تعادل بین بهشت و جهنم مربوط است و حالا باید راهی برای خنثی کردن این نقشه پیدا کند.

در «کنستانتین»، موجودات ماورایی شخصیت‌هایی نیستند که در لحظات حساس ظاهر شوند و با قهرمان مبارزه کنند؛ آن‌ها بخشی از زندگی روزمره انسان‌ها هستند و گاهی در قالب افرادی کاملا عادی در خیابان‌ها رفت‌وآمد می‌کنند. این ایده باعث شده مرز میان دنیای انسان‌ها و موجودات فراطبیعی چندان مشخص نباشد. کنستانتین نیز برخلاف قهرمانان معمول دی‌سی، شخصیتی خسته، بدبین و خودویرانگر است که حتی علاقه‌ای هم ندارد قهرمان باشد.

کیانو ریوز شاید از نظر ظاهر و شخصیت‌پردازی با نسخه کمیک‌بوکی کنستانتین تفاوت‌ داشته باشد، اما بازی‌اش قابل دفاع است. در کنار او، پیتر استورماره هم در نقش لوسیفر حضوری کوتاه اما تاثیرگذار دارد؛ این بار به جای اینکه با تصویری کلیشه‌ای از شیطان روبه‌رو شویم، مردی شیک‌پوش و آرام را می‌بینیم که رفتارش به‌مراتب ترسناک‌تر از ظاهرش است.

1. کلی‌فیس (Clayface)

• سال اکران: 2026
• کارگردان: جیمز واتکینز
• بازیگران: تام ریس هریس، نائومی آکی، داوید دنسیک، مکس مینگلا، ادی مارسن، نانسی کارول، ویل کوبن
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 78 از 100

و در نهایت به «کلی‌فیس» می‌رسیم؛ یک فیلم ترسناک که ماجراهای آن در دل کوچه‌های تاریک و فاسد گاتهام ‌سیتی جریان دارد و یکی از قدیمی‌ترین شرورهای دنیای «بتمن» را در کانون توجه قرار می‌دهد. با فیلمنامه‌ای از مایک فلانگن و با حضور جیمز واتکینز در پشت دوربین، که پیش از این با آثاری همچون «دریاچه بهشت» و «بد حرف نزن» توانایی خود در ساخت آثار دلهره‌آور و خشن را ثابت کرده بود، «کلی‌فیس» از همان ابتدا نشان داد که قرار نیست یک فیلم ابرقهرمانی کلیشه‌ای باشد و خوشبختانه کسی را هم ناامید نکرد.

ماجراها پیرامون مت هیگن (تام ریس هریس) اتفاق می‌افتد؛ بازیگری جوان و موفق که از محله‌های فقیرنشین گاتهام به جایگاه یک ستاره سینما رسیده است. آینده حرفه‌ای او امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما درگیری با یک خلافکار قدرتمند زندگی‌اش را به کابوس تبدیل می‌کند. مت در جریان این اتفاق به‌شدت آسیب می‌بیند و چهره‌اش به شکلی غیرقابل‌تصور از بین می‌رود. او که دیگر نمی‌تواند به حرفه بازیگری ادامه دهد و از سوی اطرافیانش نیز کنار گذاشته شده، به آخرین امید خود پناه می‌برد: یک درمان آزمایشی که تاکنون تست نشده. این روش درمانی در ابتدا معجزه‌آسا به نظر می‌رسد و ظاهر مت را به حالت طبیعی بازمی‌گرداند، اما عوارض غیرمنتظره‌ای دارد و او را به یک هیولای تغییرشکل‌دهنده و غیرقابل‌شناسایی تبدیل می‌کند.

«کلی‌فیس» شخصیت اصلی‌اش را از ابتدا یک هیولای شرور معرفی نمی‌کند. مت هیگن پیش از تغییر شکل، انسانی جاه‌طلب است که می‌خواهد مسیر موفقیتش را ادامه دهد. ظاهر برای او فقط یک ویژگی فیزیکی نیست؛ تمام هویت حرفه‌ای و اجتماعی‌اش به چهره‌اش وابسته است. بنابراین وقتی این ویژگی را از دست می‌دهد، عملا همه‌چیزش را از دست داده است. این مسئله باعث می‌شود تغییر شکل او معنایی فراتر از یک قدرت ابرقهرمانی داشته باشد.

از جنبه‌ی بصری هم «کلی‌فیس» یکی از متفاوت‌ترین آثار تاریخ دی‌سی محسوب می‌شود. جیمز واتکینز به‌ جای استفاده از فضاهای رنگارنگ و پرتحرک فیلم‌های ابرقهرمانی، به سراغ تصویری سرد، تاریک و نزدیک به سینمای نوآر رفته است. طراحی صحنه‌ها، خیابان‌های بارانی و فضای شهری گاتهام به شکل‌گیری محیطی ناامن و ناخوشایند کمک می‌کنند. فیلم عناصر زیرژانر «وحشت جسمی» را هم به شکلی کارآمد استفاده کرده و با توجه به درجه سنی بزرگسالانه‌ی فیلم، اینجا خبری از محافظه‌کاری و ممیزی نیست.