مهر: در حالی که شاخص کیفیت هوای تهران در حال حاضر به ۱۵۷ رسیده و پایتخت در محدوده ناسالم برای همه گروه‌ها قرار گرفته است، هنوز خبری از تصمیم برای تشکیل کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران نیست.
تهران چند روزی است، مانند سال های گذشته با هوای ناسالم روبه‌رو است؛ وضعیتی که در کنار هشدار کارشناسان هواشناسی درباره تداوم سکون جو و افزایش غلظت آلاینده‌ها، ضرورت تصمیم‌گیری سریع برای حفاظت از سلامت شهروندان را برجسته می‌کند. شاخص کیفیت هوای پایتخت در آخرین داده‌های قابل دسترس هنگام بررسی به ۱۵۲ رسیده و در برخی ایستگاه‌ها، از جمله فرمانداری شهرری، عدد ۱۵۷ ثبت شده است. هر دو عدد در محدوده ناسالم برای تمام گروه‌ها قرار دارند.
با وجود این شرایط، پیگیری‌های خبرنگار مهر نشان می‌دهد، وزارت بهداشت تاکنون درخواست تازه‌ای برای تشکیل جلسه کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران به اداره‌کل حفاظت محیط زیست، دبیر این کارگروه، ارائه نکرده است، این موضوع در حالی مطرح می‌شود که پیش‌بینی هواشناسی از تداوم شرایط مساعد برای انباشت آلاینده‌ها حکایت دارد و نگرانی‌ها درباره پیامدهای بهداشتی آلودگی هوا همچنان ادامه دارد.
آخرین بار کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران روز جمعه تشکیل جلسه داد و ۲۰ مصوبه برای کاهش آلودگی هوا و حفاظت از سلامت شهروندان را تا 48 ساعت یعنی تا عصر یکشنبه به تصویب رساند. بنابراین، مسئله اصلی در شرایط فعلی، نه تشکیل‌نشدن اصل کارگروه، بلکه نبود درخواست تازه برای برگزاری جلسه‌ای جدید و بررسی ضرورت تمدید یا تشدید محدودیت‌هاست.
مرتضی ضرابی، کارشناس سازمان هواشناسی، نیز با اشاره به وضعیت جوی گفت: در شهرهای پرتردد مانند تهران به دلیل نبود وزش باد مؤثر و سرمای ساعات شبانه، شرایط برای تهویه طبیعی هوا فراهم نیست.
به گفته او، در چنین وضعیتی آلاینده‌های جوی به‌تدریج در لایه‌های نزدیک به سطح زمین تجمع پیدا می‌کنند و غلظت آن‌ها افزایش می‌یابد.
پیش‌بینی سازمان هواشناسی نیز از ادامه پایداری جو و افزایش نسبی غلظت آلاینده‌ها در مناطق پرتردد تهران تا روز دوشنبه ۲۵ آبان حکایت دارد، به این ترتیب، انتظار نمی‌رود صرفاً با گذشت چند ساعت، شرایط جوی به شکل مؤثری به بهبود کیفیت هوا کمک کند.
بر اساس آیین‌نامه اجرایی قانون هوای پاک، سازمان هواشناسی موظف است هشدارهای مربوط به پایداری جوی را دست‌کم ۹۶ ساعت پیش از وقوع شرایط پیش‌بینی‌شده به وزارت بهداشت اعلام کند. وزارت بهداشت نیز باید حداکثر ظرف ۱۲ ساعت پس از دریافت هشدار، نظر صریح خود را درباره وقوع شرایط اضطرار به کارگروه ارائه دهد.
در صورت تأیید شرایط اضطرار از سوی وزارت بهداشت، کارگروه موظف است بلافاصله تشکیل جلسه دهد و حداکثر ظرف ۱۲ ساعت درباره اقدامات لازم تصمیم‌گیری کند. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان نیز دبیر این کارگروه است و استاندار ریاست آن را بر عهده دارد.
این سازوکار نشان می‌دهد که وزارت بهداشت در فرآیند تصمیم‌گیری صرفاً یکی از دستگاه‌های حاضر در جلسه نیست، بلکه ارزیابی سلامت عمومی و اعلام نظر این وزارتخانه نقشی تعیین‌کننده در فعال‌شدن سازوکار اضطرار دارد.
از همین رو، نبود درخواست تازه برای تشکیل جلسه، در شرایطی که آلودگی هوا در محدوده ناسالم قرار گرفته، پرسش‌هایی درباره زمان‌بندی تصمیم‌گیری دستگاه‌های مسئول ایجاد می‌کند. البته عدد شاخص به‌تنهایی به معنای الزام خودکار به تشکیل جلسه اضطرار نیست و تشخیص شرایط اضطرار باید مطابق فرایند قانونی و ارزیابی وزارت بهداشت انجام شود.
البته استاندار تهران با بیان این که حفظ کیفیت آموزش دانش‌آموزان در اولویت قرار دارد، با تفکیک دورکاری ادارات از وضعیت مدارس گفت: تلاش می‌شود آموزش دانش‌آموزان آسیب نبیند.
به گفته محمدصادق معتمدیان، تعطیلی‌های سال گذشته، از جمله وقفه‌های ناشی از جنگ و ناترازی‌ها، بر روند آموزش اثر گذاشت و این تجربه در سیاست‌گذاری‌ها لحاظ می‌شود.
معتمدیان با اشاره به فراهم‌بودن بستر آموزش غیرحضوری در شبکه «شاد» گفت: وزارت آموزش‌وپرورش زمینه آموزش مجازی را فراهم کرده است، اما نباید از این شیوه همان اثربخشی آموزش حضوری را انتظار داشت.
او افزود: حفظ کیفیت آموزش و جلوگیری از تکرار آسیب‌های گذشته، محور تصمیم‌گیری درباره مدارس است و تلاش می‌شود روند یادگیری دانش‌آموزان دچار اختلال نشود.
در چنین شرایطی، موضوع تنها بر سر تعطیلی مدارس یا فعالیت دورکار ادارات نیست؛ مسئله اصلی میزان مواجهه میلیون‌ها شهروند با هوایی است که تنفس آن می‌تواند برای سلامت عمومی خطرآفرین باشد.
کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی از جمله گروه‌هایی هستند که در روزهای آلوده بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند. حتی افراد سالم نیز در شرایط افزایش غلظت آلاینده‌ها ممکن است با مشکلات تنفسی و عوارض ناشی از مواجهه طولانی‌مدت روبه‌رو شوند.
به نظر می رسد، سلامت عمومی باید در جایگاه نخست تصمیم‌گیری قرار گیرد، اکنون پرسش مشخص این است که با وجود تداوم شرایط نامساعد جوی و قرارگرفتن شاخص کیفیت هوا در محدوده ناسالم، آیا ارزیابی تازه‌ای از وضعیت سلامت شهروندان انجام شده و آیا ضرورت تشکیل مجدد کارگروه اضطرار مورد بررسی قرار گرفته است؟
از سوی دیگر، اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران نیز باید از حالت منفعل خارج شده و درباره کفایت مصوبات قبلی و لزوم اتخاذ تصمیم‌های تکمیلی توضیح دهد.
تهران برای عبور از روزهای آلوده، بیش از توصیه‌های تکراری به شهروندان، به تصمیم‌های به‌موقع، هماهنگی میان دستگاه‌ها و اجرای دقیق قانون هوای پاک نیاز دارد، وقتی کیفیت هوا به سطح ناسالم می‌رسد، تأخیر در تصمیم‌گیری می‌تواند هزینه‌ای فراتر از تعطیلی یک روز کاری یا آموزشی داشته باشد؛ هزینه‌ای که مستقیماً با سلامت و زندگی مردم ارتباط دارد.