سخنرانی روبیو را می‌توان تلاشی برای ترسیم مدلی جدید از روابط فراآتلانتیکی دانست؛ مدلی که در آن واشنگتن همچنان بر منافع ملی خود تاکید دارد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در سخنرانی خود در آتن، دفاعی صریح از ملی‌گرایی و سیاست خارجی «اول آمریکا» دولت دونالد ترامپ ارائه کرد و از کشورهای اروپایی خواست از آنچه او «خواب طولانی» توصیف کرد، بیدار شوند.
به گزارش فرارو به نقل از سی‌ان‌ان، روبیو که در تپه تاریخی «پنیکس» و در نزدیکی آکروپولیس سخن می‌گفت، یونان باستان را خاستگاه تمدن غرب دانست و تاکید کرد که وفاداری به ملت و دفاع از منافع ملی، لزوماً با همکاری‌های بین‌المللی و ائتلاف‌های خارجی در تضاد نیست.
او گفت: امروزه این باور رایج شده که سیاست خارجی روشنفکرانه به معنای اولویت دادن به جامعه جهانی بر مردم خود است. وفاداری به ملت خود و دفاع از منافع آن، نه خودخواهانه است و نه نادرست.
انتقاد از اروپا؛ از مهاجرت تا ضعف نظامی
بخش مهمی از سخنان روبیو به انتقاد از وضعیت کنونی اروپا اختصاص داشت. او گشودن مرزها، برون‌سپاری صنایع و کاهش توان نظامی کشورهای غربی را از عواملی دانست که به گفته او قدرت این کشورها را تضعیف کرده است.
وزیر خارجه آمریکا با بیان اینکه ملی‌گرایی به واژه‌ای ناپسند تبدیل شد، گفت اروپا بخشی از ویژگی‌هایی را که زمانی عامل قدرت آن بود، کنار گذاشته است.
روبیو در عین حال اروپا را خاستگاه «بزرگ‌ترین تمدن جهان» توصیف کرد و از کشورهای این قاره خواست با تقویت توان صنعتی و نظامی خود، مسیر متفاوتی را در پیش بگیرند.
«اول آمریکا»؛ نسخه روبیو برای قدرت ملی
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد که دولت ترامپ مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است؛ مسیری که در آن افزایش قدرت ملی، کنترل زنجیره‌های تامین حیاتی، احیای تولید داخلی، تقویت توان دفاعی و رقابت در فناوری‌های آینده در اولویت قرار دارد.
او گفت: ما پیگیری بی‌پروا و قاطعانه قدرت ملی را برگزیده‌ایم.
روبیو از کشورهای اروپایی نیز خواست برای تقویت توانمندی‌های صنعتی و دفاعی خود اقدام کنند و گفت افزایش هزینه‌های نظامی، شکل‌گیری همکاری‌های جدید و رشد فعالیت‌های تولیدی در برخی کشورهای اروپایی نشان می‌دهد که این روند از هم‌اکنون آغاز شده است.
او این تحولات را یک بزنگاه راهبردی برای آینده ائتلاف غرب دانست.
تلاش روبیو برای ترسیم آینده روابط آمریکا و اروپا
سخنان روبیو در عین تاکید بر حاکمیت ملی، تنها به دفاع از سیاست «اول آمریکا» محدود نبود. او خواستار بازسازی نهادها و ائتلاف‌های غربی شد تا آمریکا و متحدانش بتوانند با رقابت قدرت‌های بزرگ و تهدیدهای جدید مقابله کنند.
روبیو گفت: ما باید نهادها و ائتلاف‌های خود را بازسازی کنیم تا بتوانیم با جهان جدیدی از تهدیدها و چالش‌ها روبه‌رو شویم.
از این منظر، سخنرانی او را می‌توان تلاشی برای ترسیم مدلی جدید از روابط فراآتلانتیکی دانست؛ مدلی که در آن واشنگتن همچنان بر منافع ملی خود تاکید دارد، اما در عین حال خواهان حفظ ائتلاف‌هایی است که طی سال‌های اخیر تحت تاثیر سیاست‌های ترامپ تضعیف شده‌اند.
از ریگان تا ترامپ؛ سه جریان در یک سیاست خارجی
روبیو در این سخنرانی تلاش کرد میان سه سنت متفاوت در سیاست خارجی جمهوری‌خواهان پیوند برقرار کند: بین‌الملل‌گرایی و مداخله‌گرایی دوران رونالد ریگان، واقع‌گرایی ریچارد نیکسون و ملی‌گرایی مبتنی بر فشار دونالد ترامپ.
این رویکرد در عین حال می‌تواند بخشی از تلاش روبیو برای توضیح مسیر تحول سیاسی خودش باشد؛ مسیری که او را از محافظه‌کاری آرمان‌گرایانه سال‌های نخست فعالیت سیاسی‌اش به مواضع کنونی و نزدیک‌تر به جنبش «ماگا» رسانده است.
منتقدان روبیو، این تغییر جهت را نشانه فرصت‌طلبی سیاسی او می‌دانند و معتقدند وزیر خارجه آمریکا برای نزدیک شدن به ترامپ، بخشی از مواضع پیشین خود را کنار گذاشته است.
سخنرانی در آتن؛ از ستایش غرب تا انتقاد از اروپا
روبیو در بخش دیگری از سخنانش، غرب را میراثی تاریخی دانست که از یونان باستان تا آمریکای مدرن امتداد یافته است؛ میراثی که به گفته او بر فردگرایی، نوآوری، جسارت و احساس مسئولیت استوار است.
با این حال، او هشدار داد تمدنی که از گذشته خود شرمنده باشد و دستاوردهایش را نادیده بگیرد، در معرض افول قرار خواهد گرفت.
این بخش از سخنان روبیو یادآور مواضع اخیر دیگر مقام‌های دولت ترامپ، از جمله «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و «پیت هگست»، وزیر دفاع این کشور، درباره اروپا بود.
انتقاد از نگاه آمریکایی به اروپا
سخنان روبیو البته با انتقادهایی نیز همراه است. منتقدان معتقدند روایت دولت ترامپ از اروپا، تفاوت‌های تاریخی و فرهنگی میان کشورهای این قاره را نادیده می‌گیرد و تجربه تاریخی اروپا از ملی‌گرایی افراطی و جنگ‌های ویرانگر قرن بیستم را کم‌رنگ می‌کند.
از سوی دیگر، شماری از اروپایی‌ها بر این باورند که این خود آمریکا است که با گرایش‌های فزاینده اقتدارگرایانه و سیاست‌های دولت ترامپ، بخشی از ارزش‌های سنتی غرب را تضعیف کرده است.
روبیو همچنین در اشاره به تنش‌های موجود در ائتلاف غرب، از «شور و احساسات» سخن گفت؛ تعبیری که منتقدان آن را توصیفی ملایم از اختلافات جدی میان واشنگتن و متحدان اروپایی‌اش می‌دانند.
آیا روبیو برای آینده سیاسی خود آماده می‌شود؟
سخنرانی روبیو در آتن، علاوه بر پیام‌های مربوط به سیاست خارجی آمریکا، از منظر آینده سیاسی او نیز مورد توجه قرار گرفته است.
انتخاب یک مکان تاریخی و نمادین، در کنار طرح یک روایت منسجم درباره آینده غرب و جایگاه آمریکا، می‌تواند به گمانه‌زنی‌ها درباره جاه‌طلبی‌های سیاسی روبیو دامن بزند.
او در شرایطی خود را یکی از چهره‌های اصلی سیاست خارجی دولت ترامپ نشان می‌دهد که بسیاری از متحدان آمریکا، روبیو را در مقایسه با برخی دیگر از مقام‌های دولت کنونی، چهره‌ای متعارف‌تر و کم‌تنش‌تر می‌دانند. از همین رو، سخنرانی آتن را می‌توان تلاشی برای ارائه تصویری از سیاست خارجی جدید آمریکا دانست؛ سیاستی که می‌کوشد میان ملی‌گرایی ترامپی و حفظ ائتلاف‌های سنتی واشنگتن تعادل برقرار کند.