علی‌اکبر صالحی گفت: هیچ پرونده‌ای به اندازه پرونده هسته‌ای معنای توان را در تعریف استقلال آشکار نکرد. موضع رهبر شهید این بود حق ایران نباید در این امر معامله شود. سیره ایشان نه نفی دیپلماسی و نه ساده‌انگاری بود.
علی اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در نشست علمی «تبیین استقلال ملی در سیره حکمرانی رهبر شهید»، اظهارکرد: هشت ماه از روز اندوه‌بار اسفندماه می‌گذرد که رهبر انقلاب در نخستین ساعات حمله آمریکا و اسرائیل به شهادت رسیدند. کمتر مفهومی را می‌توان یافت که مثل استقلال ملی با کارنامه این شهید گره خورده باشد. استقلال ملی را از بیانات ایشان می‌توان نقل کرد که به معنی حق و توان تشخیص، تصمیم و اقدام مستقل دولت و ملت ایران است.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی افزود: از نگاه رهبر شهید استقلال به معنای بریدن از دیگران نیست بلکه یعنی ملت ایران روی پای خود بایستد و تکیه‌گاهش را بیرون خود نجوید، خودش تشخیص دهد، تصمیم بگیرد و اقدام کند. همچنین «حق» و «توان» دو واژه‌ای است که در بیانات ایشان مشخص است.
روایتی از نگاه رهبری شهید به مذاکرات زمستان ۱۴۰۴
صالحی در خصوص سیره عملی رهبر شهید توضیح داد: ایشان در سال‌های دفاع مقدس مسئولیت داشتند و در آن سال‌ها «نه شرقی نه غربی» واقعیتی بود که ملت ایران آزمود. حضور ایشان در شهریور ۱۳۶۶ در تریبون مجمع عمومی سازمان ملل در بحبوحه جنگ صدای کشوری بود که بی‌پشتوانه ابرقدرت، حق خود را مطالبه می‌کرد. در اجلاس سران‌عدم تعهد در تهران ایشان رییس جنبش بود. رهبر شهید در سخنرانی افتتاحیه آرمان‌های بنیادین جنبش را که رهایی از استعمار و اسقلال همه جانبه بود، بیان کردند این آرمان‌ها همچنان باید زنده بمانند. ساختار شورای امنیت را یک دیکتاتوری آشکار و وضعیت کهنه و منسوخ توصیف کردند. این سیره عملی نه شرقی نه غربی بود.
وی افزود: این گفتمان از سوی برخی به گونه دیگر روایت شده است، بسیاری از سیاستمداران غربی ایران را به دخالت در امور داخلی سایر کشورها متهم کردند. ما دخالت نکردیم بلکه هرچه کردیم و با افتخار هم کردیم ترویج اندیشه «استقلال» بوده است. در خصوص پرونده هسته‌ای نیز باید گفت که هیچ پرونده‌ای به اندازه پرونده هسته‌ای معنای توان را در تعریف استقلال آشکار نکرد. موضع ایشان این بود حق ایران نباید در این امر معامله شود. سیره ایشان نه نفی دیپلماسی و نه ساده انگاری بود. در بهمن ۱۴۰۴ درباره مذاکره با آمریکا فرمودند این امر عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست و دلیل آن تجربه توافقی است که طرف مقابل به آن عمل نکرد.
وزیر پیشین امور خارجه توضیح داد: چندی بعد رهبر شهید با مذاکره غیرمستقیم موافقت کردند و در میانه آن گفت‌وگوها صریح گفتند، گمان نمی‌کنم به نتیجه برسد. بنابراین باید گفت که این جمع حکمت و عزت است. حمله‌ای که شد و زیر پا نهادن تفاهمی که مهر آن هنوز خشک نشده بود، گواه درستی آن امر بود.
رهبر شهید با شهادت خود آخرین و رساترین سطح سیره عملی خود را نوشتند
رئیس بنیاد ایران‌شناسی ادامه داد: استقلال، توانایی است که هر روز باید بازتولید شود. منادی استقلال سیاسی واقعی و عملی کشورهای عضو سازمان ملل هستیم و این سرمایه‌ای است که دیپلماسی ما باید در افکار عمومی جهان با شجاعت به کار گیرد. رهبر شهید فرمودند قدر استقلال را کسانی می‌شناسند که بهای آن را پرداختند. رهبر شهید با شهادت خود آخرین و رساترین سطح سیره عملی خود را نوشتند.