کارمزد معاملات حرفه‌ای در صرافی‌های ایرانی از یک الگوی مشترک پیروی نمی‌کند. برخی نرخ ثابت دارند و برخی با افزایش حجم معاملات، کارمزد را کاهش می‌دهند. اما این تفاوت در عمل چقدر اهمیت دارد؟

وقتی معامله‌گری تعرفه چند صرافی را کنار هم می‌گذارد، درصدهای درج شده همیشه شرایط یکسانی ندارند. ممکن است یک نرخ مربوط به سفارش میکر در بازار تتری باشد و نرخ دیگر به معامله تیکر در بازار تومانی تعلق داشته باشد. در مدل‌های پلکانی، شرایط ارتقای سطح و زمان بازنگری آن نیز بر کارمزد پرداختی اثر می‌گذارند. برای مقایسه این تعرفه‌ها، ابتدا باید مشخص شود هر نرخ در چه شرایطی اعمال می‌شود.

ساختار کارمزد حرفه‌ای را چگونه مقایسه کنیم؟

برای مقایسه کارمزد معاملات حرفه‌ای، باید سه عامل اصلی را بررسی کرد: نوع سفارش، بازار معاملاتی و سطح کاربری. این معیارها مشخص می‌کنند هر صرافی هزینه معاملات را چگونه محاسبه می‌کند.

نخستین معیار، تفاوت میان میکر (Maker) و تیکر (Taker) است. سفارش میکر بلافاصله انجام نمی‌شود و در فهرست سفارش‌ها قرار می‌گیرد، اما سفارش تیکر با سفارش موجود در بازار تطبیق پیدا می‌کند. برخی صرافی‌ها برای این دو نوع سفارش نرخ متفاوتی دارند. برای مثال، با کارمزد ۰٫۱ درصد برای میکر و ۰٫۱۵ درصد برای تیکر، هزینه معامله ۱۰ میلیون تومانی به‌ترتیب ۱۰ و ۱۵ هزار تومان خواهد بود.

نوع بازار نیز اهمیت دارد. در بازار تومانی، معاملات با تومان و در بازار تتری با تتر انجام می‌شوند. برخی صرافی‌ها برای این دو بازار کارمزد یکسان و برخی نرخ‌های متفاوتی تعیین می‌کنند. بنابراین، مقایسه تعرفه‌ها باید با توجه به نوع بازار انجام شود.

معیار سوم، سطح کارمزدی معامله‌گر است. در مدل پلکانی، نرخ کارمزد معمولا با افزایش حجم معاملات کاهش می‌یابد. برای مثال، ممکن است کارمزد تیکر از ۰٫۳ درصد در سطح پایه به ۰٫۱ درصد در بالاترین سطح عمومی برسد. البته استفاده از نرخ پایین‌تر به تحقق شرایط ارتقای سطح بستگی دارد. برخی صرافی‌ها نیز رده‌های ویژه یا VIP با تعرفه توافقی دارند.

در ساختارهای پلکانی، حجم معاملات ۳۰ روز گذشته یکی از معیارهای رایج تعیین سطح است که بسته به صرافی با تومان یا تتر محاسبه می‌شود. زمان بازنگری سطح نیز متفاوت است؛ برخی صرافی‌ها روزانه و برخی هر ۳۰ دقیقه سطح کاربر را به‌روزرسانی می‌کنند.

با در نظر گرفتن این معیارها، می‌توان نرخ پایه، بالاترین سطح عمومی و شرایط ارتقای صرافی‌ها را مقایسه کرد.

بیت ۲۴

در صرافی بیت ۲۴، کارمزد معاملات حرفه‌ای بر اساس حجم معاملات تغییر می‌کند. این صرافی برای معاملات اسپات، شش سطح کارمزدی از VIP0 تا VIP5 دارد که با افزایش حجم معاملات و ارتقای سطح کاربری، نرخ کارمزد کاهش می‌یابد.

در سطح پایه یا VIP0، کارمزد میکر و تیکر هر دو ۰٫۲ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰ میلیون تومانی، هرکدام ۲۰ هزار تومان کارمزد دارند. در بالاترین سطح عمومی یا VIP5، نرخ میکر به ۰٫۰۷ درصد و تیکر به ۰٫۱ درصد کاهش می‌یابد که برای همان معامله به‌ترتیب معادل ۷ و ۱۰ هزار تومان است.

مبنای تعیین سطح، حجم معاملات ۳۰ روز گذشته به تومان است و سطح کارمزدی روزانه بازنگری می‌شود. بنابراین، دستیابی به نرخ‌های VIP5 به رسیدن حجم معاملات به آستانه تعیین شده برای این سطح بستگی دارد.

کیف پول من

صرافی کیف پول من برای معاملات حرفه‌ای در بازار پایه تتر از مدل کارمزد ثابت استفاده می‌کند. نرخ خرید و فروش در این بازار ۰٫۲ درصد است و با تغییر حجم معاملات کاربر افزایش یا کاهش نمی‌یابد.

در این ساختار، نرخ جداگانه‌ای برای میکر و تیکر تعریف نشده است. برای مثال، کارمزد معامله‌ای به ارزش معادل ۱۰ میلیون تومان، ۲۰ هزار تومان خواهد بود. به این ترتیب، معامله‌گر می‌تواند بدون محاسبه حجم معاملات ۳۰ روز گذشته یا پیگیری سطوح کاربری، هزینه معاملات خود را برآورد کند.

صرافی ارز دیجیتال کیف پول من این نرخ ثابت را برای خرید و فروش حرفه‌ای در بازار پایه تتر اعمال می‌کند و تعرفه سایر بازارها یا خدمات آن تابع شرایط مربوط به خودشان است.

در مقابل این مدل ثابت، برخی صرافی‌ها علاوه بر سطوح کارمزدی پلکانی، رده‌های ویژه‌ای با شرایط ورود و تعرفه متفاوت دارند. بیت‌پین نمونه‌ای از این ساختار است.

بیت‌پین

در بیت‌پین، کارمزد معاملات بر اساس نوع سفارش و سطح کاربری تعیین می‌شود. این صرافی شش سطح عمومی و یک رده ویژه دارد که با افزایش حجم معاملات و ارتقای سطح، نرخ کارمزد کاهش می‌یابد.

در سطح پایه، کارمزد میکر ۰٫۳ درصد و تیکر ۰٫۳۵ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰ میلیون تومانی، به‌ترتیب ۳۰ و ۳۵ هزار تومان. در بالاترین سطح عمومی، این نرخ‌ها به ۰٫۰۸ و ۰٫۱۳۵ درصد کاهش می‌یابند و کارمزد همان معامله به ۸ هزار و ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد.

بیت‌پین علاوه بر سطوح عمومی، یک رده ویژه نیز دارد که ورود به آن می‌تواند به حجم معاملات یا میزان دارایی کاربر وابسته باشد و تعرفه آن به‌صورت توافقی تعیین شود. بنابراین، نرخ‌های ۰٫۰۸ درصد میکر و ۰٫۱۳۵ درصد تیکر مربوط به بالاترین سطح عمومی هستند و نباید با تعرفه رده ویژه یکسان در نظر گرفته شوند.

تبدیل

صرافی تبدیل برای معاملات حرفه‌ای ۱۹ سطح کارمزدی دارد که با افزایش حجم معاملات، نرخ کارمزد در آن‌ها کاهش می‌یابد. در سطح پایه، کارمزد میکر ۰٫۳۳ درصد و تیکر ۰٫۳۵ درصد است که در بالاترین سطح عمومی به ترتیب به ۰٫۰۳ و ۰٫۰۵ درصد کاهش می‌یابد. برای معامله‌ای به ارزش معادل ۱۰ میلیون تومان، کارمزد میکر از ۳۳ هزار به ۳ هزار تومان و تیکر از ۳۵ هزار به ۵ هزار تومان می‌رسد. البته دسترسی به نرخ‌های پایین‌تر به حجم معاملات کاربر بستگی دارد.

تبدیل سطح کارمزدی را بر اساس حجم معاملات ۳۰ روز گذشته به تتر تعیین می‌کند. نرخ کارمزد نیز در بازارهای تومانی و تتری یکسان است و نوع بازار تاثیری بر درصد کارمزد هر سطح ندارد.

ویژگی دیگر تبدیل، بازنگری سطح کارمزدی هر ۳۰ دقیقه است. در این فرایند، حجم معاملات ۳۰ روز گذشته دوباره محاسبه و سطح کاربر متناسب با آن به‌روزرسانی می‌شود. به این ترتیب، تغییر حجم معاملات می‌تواند در فاصله کوتاه‌تری بر کارمزد اثر بگذارد.

در مجموع، تعداد سطوح، محاسبه حجم معاملات به تتر و بازنگری نیم‌ساعته از ویژگی‌های ساختار تبدیل هستند. بااین‌حال، برای مقایسه دقیق باید علاوه بر تعداد پله‌ها، اختلاف نرخ پایه و بالاترین سطح و شرایط ارتقا را نیز بررسی کرد.

رمزینکس

رمزینکس برای معاملات اسپات، ساختاری پلکانی با ۹ سطح کارمزدی دارد که بر اساس حجم معاملات به تومان تعیین می‌شوند. با افزایش حجم معاملات و ارتقای سطح کاربری، نرخ کارمزد کاهش می‌یابد.

در سطح پایه، کارمزد میکر ۰٫۲ درصد و تیکر ۰٫۲۵ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰ میلیون تومانی، به‌ترتیب ۲۰ و ۲۵ هزار تومان. در بالاترین سطح عمومی، این نرخ‌ها به ۰٫۰۷ و ۰٫۱۲ درصد کاهش می‌یابند و هزینه همان معامله به ۷ و ۱۲ هزار تومان می‌رسد. البته دسترسی به نرخ‌های پایین‌تر به تحقق شرایط حجمی هر سطح بستگی دارد.

در اطلاعات کارمزدی مورد بررسی، نرخ جداگانه‌ای برای بازارهای مختلف رمزینکس مشخص نشده است؛ بنابراین، مقایسه بر اساس تعرفه‌های سطوح اسپات انجام می‌شود. در برخی صرافی‌ها، علاوه بر سطح کاربری، نوع بازار تومانی یا تتری نیز بر نرخ کارمزد اثر می‌گذارد؛ موضوعی که در ساختار نوبیتکس اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نوبیتکس

در نوبیتکس، کارمزد معاملات حرفه‌ای به سطح کاربری و نوع بازار بستگی دارد. این صرافی هفت سطح کارمزدی دارد، اما نرخ‌های بازار تومانی و تتری متفاوت هستند؛ بنابراین، مقایسه تعرفه‌های آن باید به تفکیک بازار انجام شود.

در بازار تومانی، کارمزد میکر و تیکر در سطح پایه برابر با ۰٫۲۵ درصد است. یعنی برای معامله ۱۰ میلیون تومانی، هرکدام ۲۵ هزار تومان کارمزد دارند. در بالاترین سطح عمومی، نرخ میکر به ۰٫۰۸ درصد و تیکر به ۰٫۱۳۵ درصد کاهش می‌یابد و کارمزد همان معامله به‌ترتیب به ۸ هزار و ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد.

در بازار تتری، کارمزد میکر و تیکر در سطح پایه به‌ترتیب ۰٫۱ و ۰٫۱۳ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰۰۰ تتری، معادل ۱ و ۱٫۳ تتر کارمزد دریافت می‌شود. در بالاترین سطح عمومی، این نرخ‌ها به ۰٫۰۶ و ۰٫۰۹ درصد کاهش می‌یابند و کارمزد همان معامله به ۰٫۶ و ۰٫۹ تتر می‌رسد. بنابراین، نرخ‌های درصدی معاملات تتری در هر دو سطح بررسی‌شده کمتر از بازار تومانی است.

نوبیتکس سطح کارمزدی کاربران را بر اساس حجم معاملات ۳۰ روز گذشته تعیین می‌کند و دسترسی به نرخ‌های پایین‌تر به تحقق شرایط حجمی هر سطح بستگی دارد. در نتیجه، نوع بازار و سطح کاربری دو عامل اصلی محاسبه کارمزد هستند. این تفکیک در والکس نیز وجود دارد، با این تفاوت که تعداد سطوح کارمزدی بازار تومانی و تتری آن نیز متفاوت است.

والکس

در والکس، ساختار کارمزد بازارهای تومانی و تتری متفاوت است. این صرافی برای بازار تومانی شش سطح کارمزدی و برای بازار تتری دو سطح در نظر گرفته است. بنابراین، علاوه بر نرخ‌ها، شرایط رسیدن به کارمزد کمتر نیز در این دو بازار تفاوت دارد.

در بازار تومانی، کارمزد میکر در سطح پایه ۰٫۲۵ درصد و تیکر ۰٫۳ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰ میلیون تومانی، به‌ترتیب ۲۵ و ۳۰ هزار تومان. در بالاترین سطح عمومی، این نرخ‌ها به ۰٫۱ و ۰٫۱۳ درصد کاهش می‌یابند و کارمزد همان معامله به ۱۰ و ۱۳ هزار تومان می‌رسد. البته دسترسی به این نرخ‌ها به تحقق شرایط حجمی هر سطح بستگی دارد.

در بازار تتری، کارمزد میکر و تیکر در سطح پایه به‌ترتیب ۰٫۱ و ۰٫۱۳ درصد است؛ یعنی برای معامله ۱۰۰۰ تتری، معادل ۱ و ۱٫۳ تتر. در سطح دوم، این نرخ‌ها به ۰٫۰۵ و ۰٫۰۸ درصد کاهش می‌یابند و کارمزد همان معامله به ۰٫۵ و ۰٫۸ تتر می‌رسد.

شرط ورود به سطح دوم بازار تتری، رسیدن حجم معاملات به ۵۰۰ هزار تتر است. این آستانه به مجموع ارزش خرید و فروش در دوره محاسبه مربوط می‌شود، نه موجودی تتر کاربر. همچنین این شرط مخصوص بازار تتری است و نباید به سطوح بازار تومانی تعمیم داده شود.

در مجموع، ساختار والکس نشان می‌دهد که حتی در یک صرافی، نرخ‌ها، تعداد سطوح و شرایط ارتقا می‌توانند بسته به نوع بازار متفاوت باشند. بنابراین، مقایسه کارمزد آن با سایر صرافی‌ها باید با توجه به تعرفه و شرایط هر بازار انجام شود.

نرخ ثابت یا پلکانی؛ تفاوت در عمل کجاست؟

بررسی تعرفه‌ها امکان مقایسه نرخ‌های اعلام‌شده را فراهم می‌کند، اما هزینه واقعی معاملات به نوع سفارش، بازار معاملاتی و سطح کاربری بستگی دارد. در ساختارهای پلکانی، حجم معاملات نیز تعیین می‌کند معامله‌گر به کدام نرخ دسترسی داشته باشد.

در صرافی‌هایی که کارمزد میکر و تیکر متفاوت است، نوع سفارش مستقیما بر هزینه معامله اثر می‌گذارد. برای مثال، اگر نرخ میکر ۰٫۱ درصد و تیکر ۰٫۱۵ درصد باشد، کارمزد معامله ۲۰ میلیون تومانی به‌ترتیب ۲۰ و ۳۰ هزار تومان خواهد بود. در مقابل، در تعرفه‌هایی که چنین تفکیکی ندارند، نوع سفارش نرخ کارمزد را تغییر نمی‌دهد.

در مدل پلکانی، کاهش کارمزد به رسیدن حجم معاملات به آستانه تعیین‌شده برای سطح بالاتر بستگی دارد. این حجم معمولا بر اساس معاملات ۳۰ روز گذشته محاسبه می‌شود، اما زمان بازنگری سطح در صرافی‌ها متفاوت است؛ برخی روزانه و برخی در فاصله‌های کوتاه‌تر آن را به‌روزرسانی می‌کنند.

در مقابل، در مدل نرخ ثابت، حجم معاملات تاثیری بر درصد کارمزد ندارد. برای نمونه، در بازار پایه تتر کیف پول من، نرخ خرید و فروش حرفه‌ای ۰٫۲ درصد است و با افزایش حجم معاملات تغییر نمی‌کند. بنابراین، هزینه معاملات این بازار بدون نیاز به محاسبه آستانه‌های ارتقای سطح قابل برآورد است.

نکته مهم اینکه پایین‌ترین نرخ اعلام‌شده لزوما برای همه معامله‌گران قابل استفاده نیست. این نرخ ممکن است به بالاترین سطح عمومی، سفارش میکر، بازار تتری یا شرایط ویژه و توافقی اختصاص داشته باشد. بنابراین، برای مقایسه دقیق باید نوع بازار، شیوه ثبت سفارش و حجم معاملات کاربر مشخص شود.

در نهایت، معیار اصلی مقایسه، کارمزدی است که با شرایط واقعی معاملات محاسبه می‌شود. مدل ثابت امکان برآورد هزینه با نرخ مشخص را فراهم می‌کند، درحالی‌که در مدل پلکانی، حجم معاملات و سطح کاربری نیز بر تعرفه اثر می‌گذارند. انتخاب میان این دو ساختار به شیوه معامله و میزان فعالیت کاربر بستگی دارد.