مرد کتابدوست فلسطینی پس از نابودی کتابخانهاش، صدها جلد کتاب را از میان ویرانهها بیرون کشید و در چادری کوچک در دیرالبلح بار دیگر کتابخانهای برپا کرد.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) -مریم سیفیپور به نقل از الجزیره نت، محمد سعد، کتابفروش فلسطینی ساکن بیتلاهیا در شمال نوار غزه، پس از تخریب خانه و انبار کتابهایش در جریان جنگ، به جای جستوجوی وسایل ارزشمند، به دنبال گنجینهای بود که ۳۵ سال برای گردآوری آن زمان صرف کرده بود: مجموعهای حدود ۱۰۰ هزار جلد کتاب در حوزههای مختلف ادبیات و علوم.
سعد ۵۹ ساله در میان تودههای سیمان و آهن، هر کتابی را که از زیر آوار بیرون میآورد، پیروزی کوچکی در برابر جنگی میدانست که تنها ساختمانها را هدف قرار نداده، بلکه حافظه، فرهنگ و هویت انسانی را نیز نشانه گرفته است.
کتابخانه سعد یکی از شمار زیادی از کتابخانههای عمومی و خصوصی و مراکز فرهنگی غزه است که در جریان جنگ به طور کامل یا جزئی تخریب شدهاند. او پس از آوارگیهای متعدد، سرانجام در شهر دیرالبلح در مرکز نوار غزه، در کنار محل اقامت خود در یک چادر، کتابخانهای کوچک از کتابهای نجاتیافته راهاندازی کرد.
نجات کتابها از زیر آوار
سعد برای نجات کتابهایش سه روز پیاپی با دستان خالی و بدون تجهیزات، جان خود را به خطر انداخت و صدها جلد کتاب را از میان ویرانههای خانه چهارطبقه خود بیرون کشید؛ خانهای که محل زندگی خانوادهاش و همچنین انبار کتابهای او بود.
با آغاز جنگ، او و خانوادهاش حدود ۱۵ بار مجبور به جابهجایی شدند. در تمام این مدت، نگرانی درباره سرنوشت کتابهایش همراه او بود، اما زمانی که فرصتی یافت، تصمیم گرفت آنها را از زیر آوار بیرون بیاورد و نگذارد مجموعهای که حاصل سه دهه تلاشش بود، از بین برود.
او اکنون در شرایطی دشوار، بدون قفسه و امکانات نگهداری، کتابهایش را روی زمین چادر یا کنار خیابان مقابل آن میچیند. نبود مواد اولیه و افزایش قیمت چوب باعث شده امکان ساخت قفسه برای این کتابخانه کوچک وجود نداشته باشد و کتابها در معرض گردوغبار و تغییرات آبوهوایی قرار گیرند.
کتاب؛ راهی برای حفظ آگاهی
سعد هر صبح میان کتابهایش مینشیند، گردوغبار را از روی آنها پاک میکند و تلاش میکند از این گنجینه فرهنگی محافظت کند. او به الجزیره نت گفته است که بیش از هر چیز از فضای نامناسب و نبود امکانات نگهداری برای کتابهایی رنج میبرد که نیمی از عمرش را صرف جمعآوری آنها کرده است.
او با اشاره به یکی از کتابهای مجموعهاش با عنوان «فلسطین؛ مسئلهای جهانی» میگوید: «وقتی کتابها را زیر آوار دیدم، احساس کردم مرا صدا میزنند. نمیتوانستم آنها را رها کنم، زیرا آنها زندگی من هستند.»
سعد تأکید میکند: «ممکن است خانهها و ساختمانها ویران شوند، اما نمیتوانند ذهنها را نابود کنند. کتاب چیزی است که انسان را در برابر همه سختیها ایستاده نگه میدارد.»
این کتابفروش فلسطینی در جریان جنگ فرزندش «عاهد» را از دست داده و همراه خانوادهاش در شرایط دشواری زندگی میکند. با این حال، کتابهای خود را با قیمتهای پایین عرضه میکند تا مردم غزه که بسیاری از آنها منابع درآمد خود را از دست دادهاند، بتوانند همچنان به کتاب دسترسی داشته باشند.
او میگوید هدفش کسب سود نیست، بلکه تأمین حداقل نیازهای زندگی خانوادهاش و در عین حال رساندن کتاب به دست خوانندگان است؛ چراکه معتقد است گسترش دانش و آگاهی به اندازه تأمین غذا برای جامعهای که از جنگ آسیب دیده، اهمیت دارد.
جوانان غزه و پناه بردن به کتاب
او که مادرش را در جریان جنگ از دست داده، معتقد است جنگ میتواند خانهها و کتابخانهها را نابود کند، اما نمیتواند اندیشه و علاقه انسان به دانش را از بین ببرد.
الطلاع سه کتاب درباره تاریخ، جغرافیا و هویت فلسطین را با مبلغی اندک خریداری کرده است و میگوید شناخت تاریخ فلسطین راهی برای حفظ هویت و مقابله با فراموشی است.
گنجینهای فرهنگی با قیمتی ناچیز
یکی از کتابهایی که مورد توجه این جوان قرار گرفته، «تا فلسطین را فراموش نکنیم» نوشته خلیل ابراهیم حسونه است؛ اثری که تاریخ روستاهای فلسطینی و زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این سرزمین پیش از سال ۱۹۴۸ را بررسی میکند.
کتابهای «سرزمینهای فلسطین میان ادعاهای صهیونیسم و حقایق تاریخ» نوشته هند امین البدیری و «سرزمین عربی: نگاهی تمدنی به مکان و زمان» نوشته سلیمان حزین نیز از دیگر آثاری هستند که در این کتابخانه کوچک عرضه میشوند.
محمد سعد همچنان هر روز میان کتابهای خود حضور دارد و از خوانندگان و خریداران در سنین مختلف استقبال میکند. کتابخانهای که از دل ویرانههای جنگ بیرون آمده، اکنون به نمادی از مقاومت فرهنگی و تلاش برای حفظ حافظه جمعی در غزه تبدیل شده است.