بندرعباس - ایرنا - دومین نشست شورای راهبری ترافیک هرمزگان در سال جاری با بشارت کسب رتبه نخست کشور در کاهش تصادفات طی نیمه اول امسال همراه بود؛ دستاوردی مهم و امید بخش و شایسته تقدیر که حفظ و تثبیت آن با چالش های مهمی روبروست.
به گزارش ایرنا، این موفقیت به گفته مسوولان، حاصل هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، انتظامی و امدادی، توسعه نظارت هوشمند و افزایش رعایت قوانین از سوی رانندگان است، اما جان‌باختن ۲۳۴ نفر در حوادث جاده‌ای طی هفت ماه، سهم حدود ۱۹ درصدی خودروهای سوخت‌بر در این تلفات، آسیب‌پذیری موتورسواران و ضعف پوشش ارتباطی در برخی محورهای استان نشان می‌دهد تثبیت این دستاورد، بیش از هر چیز به رفع کانون‌های پرخطر و تکمیل زیرساخت‌های ایمنی نیاز دارد.
از هماهنگی دستگاه‌ها تا نظارت هوشمند؛ پشتوانه صدرنشینی هرمزگان
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری هرمزگان، کسب رتبه نخست کشور در کاهش تصادفات جاده‌ای را حاصل برنامه‌ریزی و پیگیری مستمر شورای راهبری کاهش تصادفات و تعامل میان دستگاه‌های مسوول دانست و گفت: همکاری پلیس راه، پلیس راهور، راهداری، راه و شهرسازی و سایر مجموعه‌های اجرایی، نقش مؤثری در تحقق این دستاورد داشته است.
صفر صادقی‌پور توسعه زیرساخت‌های نظارت هوشمند ترافیکی در مراکز شهرستان‌ها طی پنج سال گذشته را از اقدامات اثرگذار در این زمینه برشمرد و اظهار کرد: فراهم شدن امکان رصد تصاویر در مراکز راهنمایی و رانندگی شهرستان‌ها، ظرفیت نظارتی استان را افزایش داده و زمینه مدیریت بهتر جریان تردد را فراهم کرده است.
وی با اشاره به حرکت نظام مدیریت ترافیک در جهان به سمت استفاده از سامانه‌های هوشمند، بر ضرورت ادامه این روند با برنامه‌ریزی و زمان‌بندی مشخص تأکید کرد و آموزش و فرهنگ‌سازی را نیز از ارکان اصلی کاهش حوادث دانست.
معاون استاندار هرمزگان همچنین خواستار اجرای جدی تقویم آموزشی شورای هماهنگی ترافیک استان شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد در کنار توسعه تجهیزات و نظارت انتظامی، اصلاح رفتار ترافیکی کاربران راه نیز باید به‌عنوان یکی از محورهای اصلی برنامه‌های کاهش تصادفات دنبال شود.
کاهش ۱۸ درصدی حوادث شهری؛ موتورسواران همچنان آسیب‌پذیرترین گروه
سرهنگ کیوان دلیلی جانشین پلیس راهور هرمزگان نیز در این نشست از کاهش ۱۸ درصدی تصادفات و جان‌باختگان درون‌شهری طی هفت‌ماهه امسال خبر داد و اعلام کرد تصادفات جرحی و شمار مجروحان نیز در این مدت ۳۴ درصد کاهش داشته است.
وی اضافه کرد: با وجود این روند کاهشی، بررسی ترکیب جان‌باختگان نشان می‌دهد موتورسواران با ۲۵ نفر، سرنشینان خودرو با ۱۱ نفر و عابران پیاده با هشت نفر بیشترین سهم را در تلفات درون‌شهری داشته‌اند.
سرهنگ دلیلی افزود: از نظر سنی نیز گروه زیر ۲۰ سال با ۲۶ درصد و گروه ۲۰ تا ۳۰ سال با ۲۳ درصد، بیشترین سهم را در میان جان‌باختگان داشته‌اند؛ آماری که به‌ویژه با توجه به سهم بالای موتورسواران، ضرورت توجه به ایمنی تردد جوانان را برجسته می‌کند.
این داده‌ها نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت کاهش تصادفات شهری در حوزه اصلاح رفتار رانندگان، کنترل تخلفات و مدیریت نقاط پرتردد قرار دارد، از این رو، کنترل موتورسیکلت‌های فاقد پلاک، برخورد با تخلفات پرخطر، استفاده از تجهیزات ایمنی و آموزش هدفمند گروه‌های سنی جوان باید در کنار اقدامات نظارتی استمرار یابد.
۲۳۴ جان‌باخته در هفت ماه؛ جاده های پرخطر نیازمند تدبیرند
جانشین پلیس‌راه هرمزگان نیز در شورای راهبری ترافیک شمار جان‌باختگان تصادفات جاده‌ای استان در هفت‌ماهه امسال را ۲۳۴ نفر اعلام کرد و گفت: این آمار با وجود کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته، همچنان نشان‌دهنده ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه و ایمن‌سازی محورهای مواصلاتی است.
سرهنگ ملک حسین محمدی برخی جاده ها از جمله میناب - جاسک، باغات، پارسیان، و گچین را از مسیرهای دارای بیشترین فراوانی تصادفات در استان اعلام کرد.
تمرکز حوادث در این جاده ها، ضرورت بررسی میدانی عوامل خطر از جمله وضعیت هندسی راه، نقاط فاقد ایمنی کافی، علائم هشداردهنده، روشنایی، سرعت مجاز و چگونگی کنترل تردد را برجسته می‌کند؛ زیرا کاهش پایدار تصادفات در این مسیرها تنها با اقدامات مقطعی و افزایش حضور نیروهای انتظامی محقق نمی‌شود و به شناسایی و رفع عوامل زمینه‌ساز حادثه نیاز دارد.
در همین زمینه، یکی از چالش‌های مهم مطرح‌شده از سوی پلیس‌راه، ضعف پوشش تلفن همراه و اینترنت در بخش قابل توجهی از محورهای استان است؛ مشکلی که می‌تواند اعلام سریع وقوع حادثه، درخواست کمک و اعزام نیروهای امدادی را با تأخیر مواجه کند.
در آمار ارائه‌شده از سوی پلیس‌راه، ۹۳ نفر از جان‌باختگان در بیمارستان و ۲۱ نفر نیز هنگام انتقال فوت کرده‌اند. این ارقام در کنار مشکلات ارتباطی برخی محورها، اهمیت تقویت زنجیره امداد و نجات و کاهش زمان دسترسی مصدومان به خدمات درمانی را بیش از پیش نشان می‌دهد.
پوشش ارتباطی جاده‌ها در این شرایط تنها یک زیرساخت مخابراتی نیست، بلکه بخشی از چرخه مدیریت حوادث و نجات جان مصدومان به شمار می‌رود و تکمیل آن باید در اولویت برنامه‌های ایمن‌سازی راه‌های استان قرار گیرد.
سوخت‌برهای پرخطر؛ سهامدار یک پنجم تلفات جاده‌ای
یکی از هشدارهای مهم مطرح‌شده در گزارش پلیس‌راه هرمزگان، سهم خودروهای موسوم به شوتی‌های سوخت‌بر در حوادث مرگبار جاده‌ای است.
جانشین پلیس‌راه استان اعلام کرد: حوادث مرتبط با این خودروها در سال جاری ۴۵ کشته بر جای گذاشته است؛ رقمی که با احتساب ۲۳۴ جان‌باخته جاده‌ای اعلام‌شده، حدود ۱۹ درصد از مجموع تلفات را شامل می‌شود.
به این ترتیب، تقریباً از هر پنج جان‌باخته جاده‌ای در استان، یک نفر در حوادث مرتبط با خودروهای سوخت‌بر جان خود را از دست داده است؛ سهمی که این پدیده را از یک تخلف انتظامی فراتر برده و به یکی از مسائل مهم ایمنی جاده‌های هرمزگان تبدیل می‌کند.
کنترل ترددهای پرخطر، برخورد با تخلفات حادثه‌ساز و شناسایی محورهای مورد استفاده این خودروها از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش این بخش از تلفات مؤثر باشد.
در کنار آن، توجه به زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی شکل‌گیری این پدیده نیز برای دستیابی به راهکارهای پایدار ضروری است.
زمان طلایی نجات؛ پیشرفت امدادرسانی در کنار ضرورت توسعه پایگاه‌ها
در کنار اقدامات پیشگیرانه، سرعت و کیفیت امدادرسانی از عوامل تعیین‌کننده در کاهش پیامدهای انسانی تصادفات است؛ موضوعی که در گزارش دستگاه‌های امدادی هرمزگان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
معاون جمعیت هلال‌احمر هرمزگان با اشاره به فعالیت ۱۹ پایگاه امدادی در استان اعلام کرد احداث ۶ پایگاه جدید نیز در دستور کار قرار دارد.
بر اساس آمار ارائه‌شده توسط علیرضا مظفری، تعداد حوادثی که نیروهای هلال‌احمر در آن حضور یافته‌اند ۳۴ درصد و شمار مصدومان منتقل‌شده توسط این جمعیت ۳۵ درصد کاهش داشته است.
معاون اورژانس پیش‌بیمارستانی استان نیز از بهبود زمان رسیدن آمبولانس به محل حادثه خبر داد و گفت: این زمان در محدوده شهری از ۱۷.۵ دقیقه به ۱۲ دقیقه کاهش یافته و در محورهای جاده‌ای به استاندارد ۱۴ دقیقه رسیده است.
بهبود زمان رسیدن آمبولانس در شهر و جاده، در کنار کاهش مأموریت‌های امدادی، از تغییرات مثبت در عملکرد زنجیره امدادرسانی حکایت دارد؛ با این حال، پراکندگی جغرافیایی هرمزگان و طول برخی محورهای مواصلاتی ایجاب می‌کند توسعه پایگاه‌های امدادی بر اساس فاصله زمانی دسترسی به حادثه، نقاط پرتصادف و نیاز واقعی مناطق انجام شود.
از این منظر، احداث پایگاه‌های جدید زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که به کاهش زمان دسترسی به مصدومان در مسیرهای دورافتاده و محورهای پرخطر منجر شود.
کاهش تصادفات در سایه چه میزان تردد؟ ضرورت تکمیل تصویر آماری
در کنار آمارهای امیدوارکننده ارائه‌شده از سوی دستگاه‌های مسئول، یکی از متغیرهای مهم در ارزیابی میزان موفقیت برنامه‌های کاهش تصادفات، حجم تردد وسایل نقلیه و تعداد سفرهای انجام‌شده در محورهای استان است؛ شاخصی که در گزارش‌های ارائه‌شده اطلاعات مشخصی درباره آن وجود ندارد.
کاهش تعداد حوادث و جان‌باختگان، به‌تنهایی برای سنجش دقیق میزان ارتقای ایمنی راه‌ها کافی نیست؛ زیرا تغییر حجم سفرها نیز می‌تواند بر تعداد تصادفات و مأموریت‌های امدادی اثرگذار باشد.
در واقع، کاهش تصادفات در شرایطی که میزان تردد نیز کاهش یافته باشد، حتما به معنای بهبود متناسب ایمنی راه‌ها نیست؛ همان‌گونه که کاهش حوادث در صورت ثابت ماندن یا افزایش حجم تردد، می‌تواند نشانه روشن‌تری از اثربخشی اقدامات پیشگیرانه باشد.
این شاخص با توجه به شرایط جنگی هرمزگان طی ماه‌های گذشته و احتمال کاهش سفرها در این خطه از کشور نه تنها گزینه بعید و دور از ذهن و غیرمحتملی نیست، بلکه نادیده گرفتن آن می تواند به نتیجه گیری های اشتباه و گمراه کننده بینجامد.
شرایط اقتصادی، محدودیت‌های سوخت و تغییر الگوهای جابه‌جایی از جمله عواملی هستند که ممکن است بر میزان سفرها اثر بگذارند؛ از این رو، انتشار همزمان آمار تصادفات با شاخص‌های تردد، امکان ارزیابی دقیق‌تر عملکرد دستگاه‌های مسئول را فراهم می‌کند.
این موضوع نه به معنای نادیده گرفتن دستاورد هرمزگان، بلکه برای تکمیل ارزیابی‌ها و تعیین دقیق‌تر سهم اقدامات اجرایی در کاهش حوادث اهمیت دارد؛ زیرا تصمیم‌گیری درباره اولویت‌های آینده ایمنی راه‌ها باید بر پایه تصویری جامع از میزان سفر، تعداد حوادث و شدت پیامدهای آنها انجام شود.
اختلاف آمار دستگاه‌ها؛ مانعی برای ارزیابی دقیق تصادفات
یکی دیگر از موضوعات قابل توجه در بررسی گزارش‌های دستگاه‌های مسوول، تفاوت در تعریف و شیوه ثبت حوادث و مصدومان است؛ مسئله‌ای که مقایسه مستقیم آمارهای پلیس، هلال‌احمر و اورژانس را با محدودیت مواجه می‌کند.
پلیس بیشتر آمار حوادثی را ثبت می‌کند که در چارچوب مأموریت‌های انتظامی و تشکیل پرونده قرار می‌گیرند، در حالی که هلال‌احمر و اورژانس دامنه متفاوتی از مأموریت‌ها و مصدومان را پوشش می‌دهند و حتی برخی آسیب‌دیدگی‌های جزئی نیز در گزارش‌های آنها منعکس می‌شود.
این تفاوت در دامنه ثبت اطلاعات، ضرورت ایجاد سازوکار مشترک برای تبادل داده‌ها و یکسان‌سازی شاخص‌های آماری را نشان می‌دهد؛ اقدامی که می‌تواند امکان تحلیل دقیق‌تر روند تصادفات، شناسایی نقاط حادثه‌خیز و سنجش اثربخشی اقدامات پیشگیرانه را فراهم کند.
دسترسی همزمان دستگاه‌های مسئول به اطلاعات مربوط به محل وقوع، نوع حادثه، شدت جراحت، زمان امدادرسانی و نتیجه نهایی وضعیت مصدومان، زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر و هدفمندتر در مدیریت ایمنی تردد را فراهم خواهد کرد.
صدرنشینی هرمزگان؛ ضرورت تبدیل موفقیت آماری به کاهش پایدار تلفات
کسب رتبه نخست کشور در کاهش تصادفات جاده‌ای، دستاوردی قابل توجه برای هرمزگان است که نقش هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، انتظامی و امدادی و توسعه نظارت ترافیکی را در بهبود وضعیت ایمنی تردد برجسته می‌کند؛ با این حال، تداوم تلفات جاده‌ای، سهم قابل توجه خودروهای سوخت‌بر در حوادث مرگبار، آسیب‌پذیری موتورسواران و ضعف زیرساخت‌های ارتباطی نشان می‌دهد این موفقیت هنوز با چالش‌های جدی روبه‌روست.
تداوم روند کاهشی حوادث، علاوه بر حفظ هماهنگی بین‌بخشی و توسعه سامانه‌های هوشمند، به اصلاح نقاط پرخطر، کنترل ترددهای حادثه‌ساز، ارتقای ایمنی موتورسواران، تکمیل پوشش ارتباطی جاده‌ها و تقویت دسترسی به خدمات امدادی وابسته است.
همچنین انتشار آمارهای یکپارچه و لحاظ کردن حجم تردد در ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت ایمنی راه‌ها ارائه دهد و مبنای برنامه‌ریزی مؤثرتر برای سال‌های آینده باشد.
در چنین شرایطی، اهمیت رتبه نخست هرمزگان زمانی بیش از پیش نمایان می‌شود که کاهش تصادفات در آمارهای رسمی، با کاهش پایدار تلفات انسانی و افزایش ایمنی سفرها در تمامی محورهای استان همراه شود.