سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان دچار سکته مغزی می‌شوند، اما تحقیقات نشان می‌دهد احتمال وقوع این عارضه در ساعات مشخصی از شبانه‌روز بیشتر است. به گفته متخصصان، خطر سکته مغزی که بر اثر قطع خون‌رسانی به مغز به‌دلیل ایجاد لخته یا خون‌ریزی رخ می‌دهد، در یک بازه ۳ ساعته در اوایل صبح افزایش پیدا می‌کند.
دکتر تریشا پاسریچا، استادیار دانشکده پزشکی هاروارد، تصریح می‌کند که این مسئله به تغییرات ایجادشده در خون مربوط می‌شود.
او در مقاله‌ای در روزنامه واشنگتن پست نوشت:
صبح‌ها از بسیاری جهات، شرایطی شبیه به یک طوفان زیستی تمام‌عیار ایجاد می‌کنند.
در ساعات اولیه صبح، سطح ملاتونین شروع به کاهش می‌کند و کورتیزول افزایش می‌یابد؛ به‌طوری‌که اندکی پس از بیدارشدن به بالاترین میزان خود می‌رسد.
هنگام خواب، فشار خون معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کمتر از سطح معمول آن در طول روز است، اما درست پیش از بیدارشدن دوباره شروع به افزایش می‌کند.
وقتی از خواب بیدار می‌شوید و شروع به حرکت می‌کنید، فشار خون به‌شدت افزایش پیدا می‌کند. این افزایش فشار خون، خطر حمله قلبی و سکته مغزی را بیشتر می‌کند.
دکتر پاسریچا به مطالعه‌ای از دانشگاه ایالتی وین اشاره می‌کند که نشان می‌دهد تا نیمی از سکته‌های مغزی شدید در ساعات صبح اتفاق می‌افتند. تحلیل دیگری از دانشگاه راش که اطلاعات نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ بیمار مبتلا به سکته مغزی را بررسی کرده بود، نشان داد احتمال وقوع سکته مغزی بین ساعت ۶ تا ۹ صبح، ۷۲ درصد بیشتر است.
این اتفاق برای روث جونز، مادر ۴۰ ساله دارای ۲ فرزند، نیز رخ داد. او در یکی از صبح‌های سپتامبر ۲۰۲۱، هنگام خمیازه‌کشیدن متوجه شد که مشکلی در صورتش وجود دارد. این معلم بریتانیایی که از شب قبل احساس ناخوشی می‌کرد، وقتی به آینه نگاه کرد و دید یک سمت صورتش افتاده است، متوجه شد دچار سکته مغزی شده است.
این یافته‌ها در حالی منتشر شده‌اند که متخصصان درباره افزایش موارد سکته مغزی در میان جوانان نیز هشدار می‌دهند.
چرا خطر سکته مغزی در ساعات اولیه صبح افزایش پیدا می‌کند؟
دکتر پاسریچا توضیح می‌دهد که علاوه‌بر افزایش فشار خون، ویژگی‌های خون نیز هنگام صبح تغییر می‌کنند. به گفته او، خون در ساعات صبح چسبنده‌تر می‌شود و همین مسئله احتمال تشکیل لخته‌هایی را افزایش می‌دهد که می‌توانند باعث سکته مغزی شوند.
او می‌نویسد:
در سال ۲۰۱۱، پژوهشگران بوستون دریافتند که ریتم شبانه‌روزی بدن باعث می‌شود پلاکت‌ها، یعنی قطعات سلولی کوچکی که در تشکیل لخته خون نقش دارند، در ساعات اولیه صبح بیشتر به یکدیگر بچسبند.
مطالعه دیگری نیز نشان داد که سطح یکی از پروتئین‌های خون که مانع حل‌شدن لخته‌ها می‌شود، در ساعات صبح به بالاترین میزان خود می‌رسد.
بسیاری از افراد با علائم معمول سکته مغزی آشنا هستند؛ علائمی مانند اختلال در گفتار، افتادگی ناگهانی صورت و ضعف یا بی‌حسی در یک سمت بدن. بااین‌حال، دکتر پاسریچا هشدار می‌دهد که براساس مطالعات، از هر ۷ بیمار مبتلا به سکته مغزی، ممکن است ۱ نفر این علائم شناخته‌شده را تجربه نکند.
در عوض، بسیاری از این بیماران ممکن است دچار اختلال ناگهانی در تعادل یا کاهش بینایی شوند.
دیوید اولاواده، مدرس دانشگاه شرق لندن، معتقد است این علائم غیرمعمول ممکن است در بیماران جوان مبتلا به سکته مغزی شایع‌تر باشند.
اولاواده در مقاله‌ای در The Conversation می‌نویسد:
علائم سکته مغزی در افراد جوان گاهی می‌تواند با نشانه‌های این عارضه در سالمندان متفاوت باشد.
سکته‌های مغزی در بخش پشتی مغز که به‌جای صورت و دست‌ها، بر تعادل و بینایی تأثیر می‌گذارند، در بزرگسالان جوان شایع‌تر هستند.
در چنین مواردی، علائم ممکن است به‌شکل اختلال در تعادل یا بینایی، سردرد، گردن‌درد یا سرگیجه ظاهر شوند.
این علائم نه‌تنها ممکن است از چشم کارکنان حوزه درمان پنهان بمانند، بلکه خود جوانان نیز ممکن است آن‌ها را به میگرن، خستگی، خماری ناشی از مصرف الکل یا مشکلات گوش داخلی نسبت دهند.
علائم همچنین ممکن است پس از مدت کوتاهی برطرف شوند. حتی در چنین شرایطی نیز باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
دکتر پاسریچا تأکید دارد:
تشخیص این علائم یک وضعیت اورژانسی است و بسیار مهم است که آن‌ها را صرفاً به حساب بد خوابیدن یا قرارگرفتن بدن در وضعیت نامناسب هنگام خواب نگذاریم.
افزایش نگران‌کننده سکته مغزی در میان جوانان
بیشتر افرادی که دچار سکته مغزی می‌شوند، بالای ۷۰ سال سن دارند، اما در سال‌های اخیر موارد ابتلا به این عارضه در میان بزرگسالان جوان‌تر افزایش یافته است. مطالعه‌ای از دانشگاه سینسیناتی نشان داد که نرخ سکته مغزی در بزرگسالان ۲۰ تا ۵۴ ساله، بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۲۰ تقریباً ۲ برابر شده است.
مطالعه عروقی آکسفورد (Oxford Vascular Study) که اطلاعات بیش از ۹۴٬۰۰۰ نفر در منطقه آکسفوردشر را بررسی کرده بود، نشان داد موارد سکته مغزی در بزرگسالان زیر ۵۵ سال، در فاصله دوره‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۰ و ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸، به میزان ۶۷ درصد افزایش یافته است.
در همین حال، موارد سکته مغزی در بزرگسالان مسن‌تر ۱۵ درصد کاهش پیدا کرده است.
انجمن سکته مغزی بریتانیا (Stroke Association) اعلام کرد:
چندین مطالعه نشان داده‌اند که عوامل خطر سنتی سکته مغزی، مانند فشار خون بالا، دیابت، چاقی و سیگارکشیدن، ممکن است در این روند نقش داشته باشند؛ اما احتمال دارد این عوامل تنها بخشی از دلایل افزایش سکته مغزی در افراد جوان‌تر باشند.
پژوهشگران همچنین بررسی کرده‌اند که آیا عوامل دیگری مانند استرس مزمن، کمبود فعالیت بدنی و ساعات کاری طولانی نیز می‌توانند در این مسئله نقش داشته باشند یا خیر.