دایناسورها معمولا بیشترین توجه را بهعنوان هیولاهای دنیای باستان به خود جلب میکنند، اما در طول تاریخ زمین، حیوانات منقرضشده عجیبوغریب دیگری نیز وجود داشتهاند که کمتر شناخته شدهاند و به همان اندازه شگفتانگیز هستند. تصور کنید به ۱۰ تا ۱۲ میلیون سال قبل سفر کردهاید و در دشتهای بزرگ آمریکای شمالی قدم میزنید. ناگهان
دایناسورها معمولا بیشترین توجه را بهعنوان هیولاهای دنیای باستان به خود جلب میکنند، اما در طول تاریخ زمین، حیوانات منقرضشده عجیبوغریب دیگری نیز وجود داشتهاند که کمتر شناخته شدهاند و به همان اندازه شگفتانگیز هستند.
تصور کنید به ۱۰ تا ۱۲ میلیون سال قبل سفر کردهاید و در دشتهای بزرگ آمریکای شمالی قدم میزنید. ناگهان با موجودی غولپیکر روبهرو میشوید که روی چهار پای باریک ایستاده، گردنی بلند شبیه زرافه دارد و دهانش پر از دندانهای نیش تیز است. شما با ومپایروکاملوس ولشی (Vampyrocamelus welshi)، معروف به شتر خونآشام، مواجه شدهاید.
این حیوان با وجود ظاهر ترسناک و نام عجیبش، شکارچی نبود و از گیاهان تغذیه میکرد. گونه و سرده جدید این جانور در پژوهشی تکنگارانه معرفی شده که قرار است در بولتنهای موزه تاریخ طبیعی و علوم نیومکزیکو منتشر شود.
اگرچه نامگذاری رسمی و معرفی علمی این موجود بهتازگی انجام گرفته، فسیلهای آن دههها در موزهها نگهداری میشدند. چایلدز فریک، دیرینهشناس موزه تاریخ طبیعی آمریکا، در اوایل قرن بیستم هزینه بسیاری از کاوشهای فسیلی را شخصا تأمین میکرد. علاقه اصلی او به خانواده شترسانان بود؛ گروهی از پستانداران که شترهای امروزی، لاماها و آلپاکاها را نیز شامل میشود.
پژوهشگران در مطالعه جدید، دهها هزار نمونه شترسان موجود در مجموعه فسیلی فریک را دوباره بررسی کردند تا شجرهنامه این خانواده جانوری را بازنگری و اصلاح کنند. ومپایروکاملوس یکی از گونههای جالبی است که از دل این بررسی گسترده شناسایی شده است.
این جانور حدود ۱۰ تا ۱۳ میلیون سال پیش زندگی میکرد و فسیلهای آن بیشتر در ایالتهای تگزاس و اوکلاهما و گاهی نیز در نبراسکا پیدا شدهاند.
ویژگیهای عجیب شتر خونآشام
جمجمه ومپایروکاملوس شباهت زیادی به سایر شترسانان شناختهشده دارد، اما ویژگی اصلی آن که دلیل نامگذاریاش نیز محسوب میشود، دندانهای نیش بسیار بزرگ و تیز آن است. طول این دندانها به حدود ۴۰ میلیمتر میرسید.
پژوهشگران در گزارش خود درباره این ویژگی نوشتند:
دندانهای نیش این جانور در مقایسه با تمام شترسانان شناختهشده دیگر بسیار بزرگ هستند. این دندانها انتهایی بلند، خمیده و برگشته دارند که در بیشتر نمونهها به نوکی بسیار تیز ختم میشود.
آنها همچنین درباره یکی دیگر از دندانهای این حیوان توضیح دادند:
در نمونههایی که این بخش از فسیل حفظ شده، نخستین دندان آسیای کوچک بالایی نیز بزرگ، خمیده و دارای نوکی تیز است.
اطلاعات چندانی درباره سایر بخشهای اسکلت این جانور در دست نیست. پژوهشگران تنها چند قطعه شکسته از استخوانهای پا و اندامهای حرکتی آن را پیدا کردهاند و شواهد موجود برای بازسازی کامل ظاهرش کافی نیست. با این حال، بقایای کشفشده شباهتهایی به سردهای دیگر از شترسانان با نام آیپیکاملوس (Aepycamelus) دارند؛ جانوری که ظاهری شبیه زرافه داشته است.
آیپیکاملوس پاهایی بسیار بلند و باریک داشت و احتمالا با استفاده از گردن کشیده خود از برگهای قسمتهای بالایی درختان تغذیه میکرد. ارتفاع گردن این جانور از سطح زمین به حدود ۳ متر میرسید. ومپایروکاملوس نیز احتمالا ظاهری مشابه داشته و به شیوهای نزدیک به آن زندگی میکرده است.
دندانهای نیش شتر خونآشام چه کاربردی داشتند؟
با توجه به اینکه ومپایروکاملوس بهجای شکار حیوانات از برگها و گیاهان تغذیه میکرد، این پرسش مطرح میشود که چرا چنین دندانهای نیش بزرگی داشته است.
یکی از احتمالها این است که از این دندانها برای دفاع در برابر شکارچیان استفاده میکرده، اما به اعتقاد نویسندگان پژوهش، کاربرد اصلی آنها احتمالا به رقابت میان نرها برای جلب توجه مادهها مربوط بوده است.
کاترین ماریوت، دیرینهشناس موزه تاریخ طبیعی آمریکا، در گفتوگو با جیک بولر از وبسایت ساینس درباره این فرضیه گفت:
احتمالا نرها از این دندانهای نیش برای جلب توجه مادهها استفاده میکردند، زیرا حیوانات ماده فاقد چنین دندانهایی بودند.
کشف نمونههای فسیلی بیشتر میتواند اطلاعات دقیقتری درباره ظاهر واقعی ومپایروکاملوس و شیوه زندگی آن در اختیار دانشمندان قرار دهد.
با این حال، ممکن است شواهد بیشتری از این جانور در مجموعههای فسیلی موجود وجود داشته باشد. پژوهشگران معتقدند بسیاری از استخوانهایی که طی سالهای گذشته به آیپیکاملوس نسبت داده شدهاند، شاید در حقیقت متعلق به ومپایروکاملوس باشند. از آنجا که دندانهای نیش مهمترین تفاوت میان این دو سرده محسوب میشوند، تشخیص منشأ استخوانهای جداافتادهای مانند استخوان پا دشوار خواهد بود.
بخشهای دیگر این پژوهش نیز به بررسی تاریخچه و روند تکامل خانواده شترسانان اختصاص دارد. با این حال، مهمترین نکته این مطالعه نشان میدهد که چه حجم عظیمی از اطلاعات علمی ممکن است همین حالا در اختیار دانشمندان باشد، اما برای کشف آنها به زمان و منابع کافی نیاز داشته باشند.
کشف شتر خونآشام از میان مجموعهای از استخوانهای قدیمی که نزدیک به یک قرن در موزهها نگهداری شدهاند، نمونهای جالب از اهمیت بررسی دوباره آرشیوهای علمی است. چهبسا موجودات شگفتانگیز و ناشناخته دیگری نیز در کشوهای فراموششده موزههای سراسر جهان پنهان مانده باشند.
این پژوهش قرار است در بولتنهای موزه تاریخ طبیعی و علوم نیومکزیکو منتشر شود.
