حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده، با تأکید بر نقش وحدت اجتماعی در تقویت جامعه اسلامی گفت: تقویت پیوندهای میان مسلمانان، پرهیز از اختلافات قومی و مذهبی و افزایش همبستگی اجتماعی، از عوامل مهم ارتقای تاب‌آوری جامعه و مقابله با توطئه‌های دشمنان است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین علی علیزاده، کارشناس دینی و سخنران حرم مطهر رضوی، شامگاه چهارشنبه ۶ آبان‌ماه، در مراسم عزاداری حضرت فاطمه زهرا(س) که به مناسبت ایام فاطمیه در رواق امام خمینی(ره) حرم مطهر رضوی و با حضور زائران و مجاوران برگزار شد، با تبیین بخش‌هایی از خطبه حضرت صدیقه طاهره(س)، به تشریح عوامل شکل‌گیری عزت و اقتدار جامعه اسلامی و راهکارهای تقویت تاب‌آوری اجتماعی پرداخت.
وی با اشاره به فرازهایی از خطبه حضرت زهرا(س) درباره وضعیت جامعه پیش از بعثت پیامبر اکرم(ص)، اظهار کرد: حضرت فاطمه(س) مردم را به بازنگری در گذشته خود دعوت می‌کنند تا دریابند در چه شرایطی زندگی می‌کردند و چگونه از وضعیت ذلت و ناامنی به عزت و اقتدار رسیدند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به وضعیت اجتماعی و فرهنگی جامعه عرب پیش از اسلام، گفت: در آن دوران، جنگ و غارت میان قبایل رواج داشت و برخی افراد برای اثبات توانایی خود، به غارت قبایل دیگر روی می‌آوردند. در چنین شرایطی، حتی تولد دختر می‌توانست برای یک قبیله به مسئله‌ای امنیتی تبدیل شود؛ زیرا احتمال داشت قبیله‌های دیگر برای ربودن دختران جوان به آن منطقه حمله کنند.
وی با اشاره به گزارش‌های تاریخی درباره جنگ‌های دوران جاهلیت و رفتارهای خشونت‌آمیز قبایل افزود: در برخی موارد، خانواده‌ها برای حفظ امنیت خود تحت فشار قرار می‌گرفتند و تولد دختر را مایه نگرانی می‌دانستند؛ قرآن کریم نیز در آیات ۵۸ و ۵۹ سوره نحل، از واکنش منفی برخی افراد به تولد دختر و اندیشه زشت آنان درباره نگه‌داشتن یا زنده‌به‌گورکردن فرزند دختر سخن گفته است.
سخنران حرم مطهر رضوی با اشاره به فراز خطبه حضرت زهرا(س) درباره وضعیت مسلمانان پیش از بعثت، بیان کرد: حضرت زهرا(س) در توصیف آن دوران، از ناامنی، ضعف و شرایطی سخن می‌گویند که در آن، افراد قدرتمند می‌توانستند دیگران را تحت سلطه خود قرار دهند؛ بااین‌حال، گاهی قبایل از حمله و غارت در امان می‌ماندند، زیرا چیزی برای غارت‌کردن نداشتند و حمله به آنان منفعتی برای مهاجمان ایجاد نمی‌کرد.
وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) از مردم می‌پرسند که چگونه از آن شرایط به جایگاهی رسیدند که از زندگی شهری، مدنیت، نظم اجتماعی و حکومت برخوردار شدند و قدرت‌های بزرگ آن روزگار نیز از حمله به آنان بیم داشتند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به نقش پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع) در شکل‌گیری این تحول، تصریح کرد: حضرت فاطمه(س) منشأ این عزت و اقتدار را بعثت پیامبر اکرم(ص) و مجاهدت‌های امیرالمؤمنین علی(ع) معرفی می‌کنند؛ پیامبر اسلام(ص) با تکیه بر ایمان و همراهی مجاهدانی همچون حضرت علی(ع)، جامعه‌ای را که در معرض تهدید و فروپاشی قرار داشت، به جامعه‌ای برخوردار از هویت، نظم و قدرت تبدیل کردند.
وی با اشاره به شرایط دشوار مسلمانان در جنگ‌های صدر اسلام، به‌ویژه جنگ خندق و رویارویی با احزاب، اظهار کرد: در مقاطعی از تاریخ اسلام، دشمنان با تمام توان برای از میان بردن جامعه نوپای اسلامی تلاش می‌کردند و مسلمانان با تهدیدهای جدی روبه‌رو بودند؛ اما مجاهدت‌های امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) در دفاع از پیامبر اکرم(ص) و مسلمانان، نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از این بحران‌ها داشت.
این کارشناس دینی با یادآوری نقش حضرت علی(ع) در میدان‌های نبرد افزود: مسلمانان باید به خاطر داشته باشند که بخشی از عزت و امنیتی که در پرتو اسلام به دست آوردند، حاصل فداکاری‌های امیرالمؤمنین علی(ع) و مجاهدت‌های ایشان در برابر دشمنان بود؛ ازاین‌رو، بی‌توجهی به این پیشینه و فراموش‌کردن نقش مجاهدان در شکل‌گیری اقتدار جامعه اسلامی، می‌تواند زمینه‌ساز تضعیف روحیه و وحدت جامعه شود.
وی با اشاره به سخن امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) درباره جایگاه جهاد، بیان کرد: حضرت علی(ع) جهاد را دری از درهای بهشت معرفی می‌کنند که خداوند آن را به روی اولیای خاص خود می‌گشاید. این نگاه نشان می‌دهد که دفاع از جامعه اسلامی و ایستادگی در برابر دشمن، در منظومه معارف اهل‌بیت(ع) جایگاهی مهم دارد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به وضعیت امروز جمهوری اسلامی ایران نیز گفت: ایستادگی ملت ایران در برابر فشارها و تهدیدهای قدرت‌های بزرگ، توجه ملت‌های دیگر را به خود جلب کرده است.
به گفته وی، یکی از عوامل این ایستادگی، پیوند مردم با مکتب امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) و برخورداری از روحیه مقاومت و مجاهدت است.
سخنران حرم مطهر رضوی در ادامه، با اشاره به خطر اختلاف‌افکنی در جامعه اسلامی، اظهار کرد: یکی از تهدیدهای مهم در برابر جوامع اسلامی، فعالیت جریان‌های نفاق و تلاش برای ایجاد شکاف میان مسلمانان است؛ در چنین شرایطی، حاکمیت و فرماندهی جامعه باید تدابیری اتخاذ کنند که مانع گسترش اختلاف و افزایش آسیب‌پذیری اجتماعی شود.
وی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) در ایجاد پیوند میان مهاجران و انصار افزود: پیامبر اسلام(ص) با برقراری پیمان برادری میان مسلمانان مکه و مدینه، زمینه همبستگی میان گروه‌هایی را فراهم کردند که پیش از آن، از نظر خاستگاه اجتماعی و جغرافیایی با یکدیگر تفاوت داشتند؛ این اقدام، جامعه اسلامی را به خانواده‌ای واحد تبدیل کرد و زمینه ایجاد شکاف میان مسلمانان را کاهش داد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده این رویکرد را نمونه‌ای از پدافند غیرعامل اجتماعی دانست و تصریح کرد: یکی از راه‌های افزایش تاب‌آوری جامعه، تقویت پیوندهای درونی و جلوگیری از شکل‌گیری اختلاف‌هایی است که دشمن می‌تواند از آن‌ها برای تضعیف جامعه استفاده کند.
وی با اشاره به نقش مرزبندی‌های جغرافیایی در شکل‌گیری اختلافات قومی و منطقه‌ای گفت: در ترسیم برخی مرزهای منطقه‌ای، قدرت‌های خارجی به‌گونه‌ای عمل کردند که گروه‌های قومی و زبانی در دو سوی مرزها قرار گرفتند؛ ازاین‌رو، باید نسبت به پیامدهای این مرزبندی‌ها و زمینه‌هایی که برای اختلاف‌افکنی ایجاد می‌کنند، هوشیار بود.
این کارشناس دینی با انتقاد از بازتولید کلیشه‌های قومی در گفت‌وگوهای روزمره، بیان کرد: گاهی افراد در قالب شوخی، لطیفه‌هایی درباره اقوام مختلف مطرح می‌کنند؛ درحالی‌که تکرار این مطالب می‌تواند به‌تدریج نگرش منفی نسبت به گروه‌های دیگر را در ذهن افراد تثبیت کند.
وی افزود: ممکن است چنین رفتارهایی در ظاهر صرفاً سرگرمی و شوخی به نظر برسد، اما تداوم آن‌ها می‌تواند زمینه فاصله‌گرفتن گروه‌های اجتماعی از یکدیگر را فراهم کند؛ بنابراین، مسلمانان باید نسبت به پیامدهای رفتارها و گفتارهای روزمره خود بر وحدت جامعه حساس باشند و اجازه ندهند اختلاف‌های قومی و زبانی به ابزاری برای تضعیف همبستگی ملی تبدیل شود.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با تأکید بر اینکه اسلام افزون بر تربیت فردی، به ساخت جامعه نیز توجه دارد، اظهار کرد: رسالت پیامبر اکرم(ص) تنها به اصلاح رفتار فردی محدود نمی‌شود، بلکه ساخت جامعه‌ای منسجم و برخوردار از همبستگی نیز از اهداف مهم دین اسلام است؛تحقق چنین جامعه‌ای نیازمند تقویت اشتراکات، کاهش زمینه‌های اختلاف و توجه به هویت مشترک اسلامی است.
نام‌گذاری فرزندان به نام اهل‌بیت(ع)، زمینه‌ساز تقویت هویت اسلامی
وی در ادامه، با اشاره به اهمیت نام‌گذاری فرزندان به نام پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، گفت: نام‌گذاری فرزندان به نام شخصیت‌های برجسته دینی، تنها یک انتخاب شخصی نیست، بلکه می‌تواند در حفظ و انتقال هویت دینی و تقویت پیوندهای فرهنگی جامعه نیز نقش داشته باشد.
این سخنران حرم مطهر رضوی با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره نام محمد(ص) افزود: دشمنان از نفوذ نام و شخصیت پیامبر اسلام(ص) در میان ملت‌ها آگاه‌اند و از گسترش هویت اسلامی در جوامع مختلف نگران هستند.
وی تصریح کرد: نام پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) می‌تواند یادآور هویت مشترک مسلمانان باشد و به تقویت پیوندهای فرهنگی و اعتقادی در جامعه اسلامی کمک کند؛ ازاین‌رو، توجه به چنین موضوعاتی در کنار سایر اقدامات فرهنگی، می‌تواند در افزایش همبستگی اجتماعی مؤثر باشد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق عوامل تقویت‌کننده تاب‌آوری جامعه اسلامی خاطرنشان کرد: باید مشخص شود چه رفتارها، سیاست‌ها و اقدامات فرهنگی می‌توانند انسجام اجتماعی را افزایش دهند و مانع از آن شوند که دشمنان از اختلاف‌های درونی برای تضعیف جامعه بهره‌برداری کنند.
ساده‌زیستی مسئولان، عاملی مؤثر در افزایش اعتماد و مقاومت مردم
وی رفتار صادقانه و ساده‌زیستی مسئولان را از عوامل مهم افزایش استقامت و تاب‌آوری مردم دانست و اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مسائلی که می‌تواند روحیه مقاومت مردم را تقویت کند، مشاهده صداقت و سادگی در زندگی مسئولان است.
این کارشناس دینی با اشاره به سبک زندگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، به بیان خاطره‌ای از آیت‌الله ربانی املشی پرداخت و گفت:پیش از انقلاب اسلامی آیت‌الله ربانی املشی در سفری به مشهد، چند روزی مهمان رهبر شهید بودند. هنگام خروج ایشان از مشهد، کلید منزل در اختیار آیت‌الله ربانی املشی قرار گرفت تا در مدت حضور خود از آن استفاده کنند.
وی ادامه داد: پس از پایان اقامت، آیت‌الله ربانی املشی هنگام بازگرداندن کلید، از صاحب‌خانه بابت زحمت جمع‌آوری وسایل منزل عذرخواهی کردند؛ اما رهبر شهید در پاسخ فرمودند که چیزی از وسایل خانه را جمع نکرده‌اند و تمام لوازم زندگی همان بوده است که مهمان مشاهده کرده است.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به سادگی وسایل زندگی رهبر شهید افزود: فرش‌های موجود در خانه نیز از سوی پدر همسر رهبر شهید که تاجر فرش بود، تهیه شده بود و ایشان آن‌ها را به گلیم تبدیل کرده بودند تا در جلسات عقدی که در منزل برگزار می‌شد، به افراد نیازمند اهدا کنند.
وی با بیان اینکه چنین نمونه‌هایی می‌تواند در تقویت اعتماد عمومی مؤثر باشد، تصریح کرد: هنگامی که مردم مشاهده کنند مسئولان در زندگی شخصی خود نیز به ساده‌زیستی پایبند هستند و فاصله‌ای میان رفتار و گفتار آنان وجود ندارد، اعتماد و همراهی بیشتری با آنان خواهند داشت.
سخنران حرم مطهر رضوی با اشاره به تأثیر رفتار مسئولان بر تحمل فشارهای اقتصادی گفت: اگر مردم احساس کنند مسئولان از امکانات، رفاه و شرایط زندگی کاملاً متفاوتی برخوردارند و دشواری‌های زندگی آنان را درک نمی‌کنند، ممکن است اعتماد عمومی و روحیه مقاومت در جامعه کاهش یابد.
وی افزود: در مقابل، صداقت، ساده‌زیستی و همراهی عملی مسئولان با مردم می‌تواند زمینه همدلی و افزایش تحمل مشکلات را فراهم کند؛ازاین‌رو، رفتار مسئولان تنها مسئله‌ای فردی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی و سیاسی نیز دارد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده در ادامه، با اشاره به مسئولیت مردم در قبال نظام اسلامی اظهار کرد: نظام اسلامی امانتی سنگین است که پس از مجاهدت پیامبران و اولیای الهی در طول تاریخ و به برکت تلاش‌های امام خمینی(ره)، خون شهدا و تدابیر رهبر شهید انقلاب اسلامی در اختیار نسل امروز قرار گرفته است.
وی با اشاره به آرمان‌های پیامبران الهی افزود: پیامبران و اولیای الهی در پی تحقق جامعه‌ای بودند که در آن، ارزش‌های الهی حاکم باشد و مردم بتوانند در چارچوب باورهای دینی خود زندگی کنند؛برخورداری از امکان عبادت، حضور در مسجد و رعایت ارزش‌های دینی، از جمله مسائلی است که در نظام اسلامی مورد توجه قرار دارد.
این کارشناس دینی با تأکید بر ضرورت پاسداری از این امانت خاطرنشان کرد: اکنون مسئولیت حفظ و تقویت این نظام بر عهده مردم و مسئولان است و هر فرد باید متناسب با توانایی و موقعیت خود در این مسیر ایفای نقش کند.
وی با اشاره به تجربه دفاع مقدس و حضور رزمندگان در جبهه‌ها گفت: در دوران جنگ تحمیلی، افرادی که می‌خواستند در شمار رزمندگان و مجاهدان قرار گیرند، باید از زندگی روزمره خود فاصله می‌گرفتند و در خط مقدم، در معرض خطر و حملات دشمن قرار می‌گرفتند؛ اما امروز فرصت‌های مشارکت اجتماعی و دفاع از جامعه اسلامی می‌تواند در متن زندگی روزمره مردم نیز فراهم باشد.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده با تأکید بر اهمیت حضور مردم در صحنه‌های اجتماعی و حمایت از جامعه اسلامی اظهار کرد: لازم نیست همه افراد برای ایفای نقش اجتماعی، زندگی و مسئولیت‌های روزمره خود را کنار بگذارند؛ بلکه هر فرد می‌تواند متناسب با شرایط خود، زمانی را به حضور در اجتماعات و همراهی با دیگر مسلمانان اختصاص دهد.
وی این حضور را از مصادیق پدافند غیرعامل اجتماعی دانست و گفت: اجتماع و همبستگی مردم، جلوه‌ای از وحدت جامعه اسلامی است و می‌تواند در افزایش قدرت بازدارندگی و کاهش آسیب‌پذیری کشور نقش داشته باشد.
سخنران حرم مطهر رضوی در پایان، با تأکید بر ضرورت حفظ وحدت و تقویت روحیه مقاومت در جامعه اسلامی، ابراز امیدواری کرد: مردم و نسل‌های آینده بتوانند با شناخت مسئولیت تاریخی خود، از ارزش‌های اسلامی و دستاوردهای نظام پاسداری کنند و در مسیر تقویت همبستگی، اعتماد عمومی و استقامت اجتماعی گام بردارند.