شهروندان شهرهای پایلوت می‌توانند با مراجعه به پایگاه‌های بهداشتی، پزشک خانواده خود را انتخاب کنند.
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، طرح «پزشکی خانواده و نظام ارجاع» به عنوان یکی از اساسی‌ترین راهکارهای نظام سلامت برای عدالت در دسترسی به خدمات بهداشتی، ارتقای سلامت جامعه و مدیریت بهینه هزینه‌های درمان شناخته می‌شود. این طرح که سال‌هاست اجرای آن در کشور دنبال می‌شود، اکنون با ورود به فازهای جدید، گام‌های جدی‌تری را برای پوشش سراسری جمعیت شهری و روستایی برمی‌دارد. در این مدل، هر شهروند دارای یک پرونده الکترونیک سلامت می‌شود و روند درمان او از سطح پایه (پزشک عمومی و مراقب سلامت) تا سطح تخصصی به صورت زنجیره‌وار و هدفمند مدیریت می‌شود.
اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع یک تکلیف قانونی است که متأسفانه سال‌هاست روی زمین مانده؛ در حالی که بررسی تجربه‌های موفق جهانی در کشورهایی نظیر بریتانیا، اسپانیا، پرتغال و عربستان سعودی نشان می‌دهد پوشش بیش از 95 درصدی جمعیت از طریق این الگو امکان‌پذیر است. در شرایط فعلی نظام سلامت، راهی جز حرکت جدی، ساختاریافته و همه‌جانبه به سمت پزشکی خانواده برای ارائه خدمت بهتر به مردم نداریم.
یکی از دستاوردهای مهم و کلیدی استقرار کامل این نظام، مدیریت بهینه منابع و کاهش چشمگیر مراجعات غیرضروری به پزشکان متخصص و بیمارستان‌ها (بین 20 تا 30 درصد) است. با انتساب هر شهروند به پزشک خانواده و شکل‌گیری زنجیره ارجاع، علاوه بر پیشگیری و تشخیص به‌موقع بیماری‌ها، از هدررفت منابع کلان بخش درمان جلوگیری خواهد شد.
برای بررسی آخرین وضعیت اجرای این طرح و اقداماتی که تاکنون انجام شده و جزئیات خدمت‌رسانی به مردم بابک فرخی، رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم گفت: در حال حاضر، 64 شبکه بهداشت از 64 دانشگاه علوم پزشکی کشور در چهار فاز اجرایی، از مرحله تست وارد فاز عملیاتی و اجرا شده‌اند. بر اساس این طرح، جمعیتی در حدود 13 میلیون نفر تحت پوشش کامل پزشکی خانواده و نظام ارجاع قرار می‌گیرند.
وی افزود: انتخاب شهرستان‌ها و شبکه‌های بهداشت در استان‌های مختلف به صورت پایلوت انجام شده است؛ به طوری که از هر دانشگاه علوم پزشکی، یک شبکه بهداشت شهرستان به عنوان نمونه انتخاب شده است. به عنوان مثال، در استان خراسان شمالی شهرستان جاجرم، در خراسان جنوبی شهرستان قائن، در خراسان رضوی شهرستان‌های نیشابور، سبزوار (شهرستان جوین) و در استان البرز نیز یکی از شبکه‌ها به عنوان پایلوت انتخاب شده و بقیه استان‌ها نیز بر همین منوال، یک شهرستان را به عنوان نماینده در این طرح فعال کرده‌اند.
نحوه مراجعه مردم و دسترسی به خدمات
فرخی با بیان اینکه یکی از دغدغه‌های اصلی شهروندان در شهرهای پایلوت، نحوه انتخاب پزشک خانواده و طی کردن مراحل ارجاع است. وزارت بهداشت برای این منظور از طریق رسانه‌های محلی، منطقه‌ای و صداوسیما اطلاع‌رسانی گسترده‌ای انجام داده است اضافه کرد: شهروندان در شهرستان‌های منتخب می‌توانند به نزدیک‌ترین پایگاه بهداشتی محل سکونت یا کار خود و یا مرکز بهداشت شهرستان مراجعه کنند تا راهنمایی‌های لازم برای تعیین پزشک خانواده به آن‌ها ارائه شود. پس از مراجعه، پرونده الکترونیک سلامت برای فرد تشکیل شده و پزشک و مراقب سلامت، نخستین ویزیت پایه را انجام می‌دهند. پس از آن، در صورت بروز هرگونه مشکل پزشکی، بیمار در صورت نیاز از طریق پزشک خانواده به پزشک متخصص ارجاع داده می‌شود.
خدمات تشخیصی، آزمایشگاهی و تعرفه‌های دندانپزشکی
وی ادامه داد: در خصوص خدمات پاراکلینیکی مانند آزمایشگاه و رادیولوژی، بیمه‌شدگان سازمان بیمه سلامت و تامین اجتماعی که در این طرح ثبت‌نام می‌کنند (به‌ویژه دهک‌های اول تا پنجم)، تحت پوشش‌های حمایتی قرار می‌گیرند. برای مراجعانی که در قالب این طرح به آزمایشگاه و رادیولوژی مراجعه می‌کنند، تعرفه‌ها با فرانشیز مناسب (حدود 15 درصد) محاسبه می‌شود.
رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت بیان کرد: درباره خدمات دندانپزشکی، فرخی خاطرنشان کرد که در حال حاضر دندانپزشک خانواده بیشتر در روستاها و شهرهای زیر 20 هزار نفر در حال اجراست و هنوز در کلان‌شهرها عملیاتی نشده است؛ با این حال، در صورت اجرای موفق این 64 شهر پایلوت، پوشش خدمات دندانپزشکی به عنوان هدف بعدی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
سیستم نظارت و رسیدگی به شکایات
فرخی کفت: برای صیانت از حقوق بیماران و نظارت بر عملکرد پزشکان خانواده، سامانه‌های ارتباطی پیش‌بینی شده است. اگر شهروندی با تخلفی از سوی پزشک خانواده مواجه شود، می‌تواند مراتب را از طریق اپراتورهای مستقر در سامانه‌های پاسخگویی ثبت و اعلام کند تا در اسرع وقت به شکایت‌ها رسیدگی شود.
نظام پرداخت و مشوق‌های مالی برای پزشکان
وی عنوان کرد: یکی از کلیدهای موفقیت طرح پزشکی خانواده، ایجاد انگیزه و رضایتمندی در کادر درمان است. در این طرح، نظام پرداخت پزشکان عمومی در سطح یک به صورت سرانه مبتنی بر عملکرد خواهد بود. مدل سرانه با رشد بسیار خوبی نسبت به گذشته مصوب شده و شورای عالی سلامت رقمی را به ازای هر جمعیت بابت هزینه‌ها در نظر گرفته است.
رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت تصریح کرد: علاوه بر این، برای پزشکان متخصص در 8 رشته پایه (شامل داخلی، اطفال، زنان، جراحی، قلب، رادیولوژی، پاتولوژی و بیهوشی)، علاوه بر در نظر گرفتن پزشک متخصص پایه، یک پرداخت مبتنی بر عملکرد بسته به بار مراجعات و خدمات ارائه‌شده پیش‌بینی شده است.
وی خاطر نشان کرد: رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت در پایان با اشاره به وضعیت پرداخت‌ها تأکید کرد که وزارت بهداشت در حال حاضر هیچ‌گونه بدهی در این بخش نداشته و پرداختی‌ها به روز انجام می‌شود.