خرمآباد - ایرنا - آمادگی دستگاههای اجرایی برای پیشگیری از سیلاب و کاهش خسارتهای احتمالی در لرستان با نزدیک شدن به فصل بارشهای پاییزی وارد مرحلهای جدیتر شده و لایروبی رودخانهها در دستور کار قرار گرفته اما به نظر می رسد هنوز آمادگی کاملی برای شرایط پیش رو شکل نگرفته است و دستگاههای مرتبط باید بیش از پیش در فعالیتهای خود سرعت عمل داشته باشند.
به گزارش ایرنا پیشگیری از بحرانهای طبیعی بیش از هر چیز به اقدامات زیربنایی، برنامهریزی پیشدستانه و آمادگی دستگاههای مسئول پیش از وقوع حادثه وابسته است چراکه تجربه بارشهای رگباری و سیلابها نشان میدهد بیتوجهی به نقاط حادثهخیز، تاخیر در لایروبی رودخانهها، نقص در ساماندهی مسیرهای عبور آب و ناتمام ماندن طرحهای حفاظتی میتواند پیامدهای بارندگی را تشدید کند.
در استانی مانند لرستان با شرایط کوهستانی و شبکه گسترده رودخانهها و آبراههها، اجرای بهموقع طرحهای پیشگیرانه و تقویت زیرساختهای مدیریت رواناب، ضرورتی دوچندان دارد که با نزدیک شدن به فصل بارشهای پاییزی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
لرستان به واسطه موقعیت جغرافیایی، ناهمواریهای گسترده، قرار گرفتن در پهنه کوهستانی زاگرس، برخورداری از رودخانههای متعدد و عبور آبراهههای فصلی از مناطق شهری و روستایی، از جمله استانهایی است که آمادگی در برابر سیلاب در آن اهمیتی دوچندان دارد.
بارشهای شدید و کوتاهمدت، شیب زیاد حوضههای آبریز، طغیان رودخانهها و مسیلها و همچنین تغییر کاربری اراضی، ساختوساز در حریم رودخانهها و تخریب پوشش گیاهی میتواند در مدتزمانی کوتاه، زمینهساز بروز خسارتهای گسترده به زیرساختها، اراضی کشاورزی، راههای ارتباطی و سکونتگاههای شهری و روستایی شود.
تجربه سیلابهای گذشته نشان داده است مقابله مؤثر با این پدیده طبیعی، صرفا به امدادرسانی پس از وقوع حادثه محدود نمیشود، بلکه نیازمند برنامهریزی مستمر، شناسایی نقاط پرخطر، اجرای طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری، لایروبی و ساماندهی اصولی مسیلها، حفاظت از حریم رودخانهها و تقویت زیرساختهای دفع و هدایت آبهای سطحی است.
در استانی مانند لرستان که بخش قابلتوجهی از سکونتگاه و راههای ارتباطی آن در مجاورت رودخانهها و مسیرهای عبور روانآب قرار دارند هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، مدیریت شهری و روستایی، نیروهای امدادی و نهادهای مسئول در حوزه آب و هواشناسی، نقشی تعیینکننده در کاهش خطرپذیری دارد.
براین اساس آمادگی برای مواجهه با سیلاب باید بهعنوان یک اولویت دائمی در مدیریت استان دنبال شود که با پیشبینی و هشدار بهموقع، تأمین اعتبارات موردنیاز برای اقدامات پیشگیرانه، رفع نقاط حادثهخیز، آموزش عمومی و مشارکت مردم میتواند هزینههای انسانی و اقتصادی حوادث را به حداقل برساند.
در جلسه امروز مدیریت بحران استانداری لرستان نیز بر لزوم شناسایی نقاط بحرانی و لایروبی رودخانهها تا پایش مستمر وضعیت جوی و هشدار درباره بارشهای رگباری تاکید شد و مسئولان حوزههای مدیریت بحران، عمرانی، آب منطقهای و هواشناسی با تشریح آخرین وضعیت اقدامات پیشگیرانه و چشمانداز بارشهای پیش رو، بر لزوم استفاده از فرصت باقیمانده تا آغاز بارشهای موثر پاییزی و پرهیز از هرگونه تاخیر در رفع نقاط حادثهخیز تاکید کردند.
اهمیت سرعت عمل در انجام اقدامات پیشگیرانه
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان با اشاره به ضرورت پیگیری مصوبات مدیریت بحران، بر لزوم اجرای دقیق دستورالعملها و بخشنامههای ابلاغی و حضور میدانی مدیران در نقاط پرخطر تاکید کرد و گفت: با توجه به وضعیت رودخانه خرمآباد و برخی سازهها و دیوارههای حاشیه آن، بررسی میدانی مشکلات، پیگیری وضعیت دیوارههای تخریبشده یا نیازمند اصلاح و رفع موانع اجرایی در محدوده پلها و مسیر رودخانه ضروری است.
احسان کرمزاده با تاکید بر اینکه دستگاهها باید مسئولیتهای خود را بدون تعلل دنبال کنند، بر ضرورت توجه به مسیر طبیعی رودخانهها و خودداری از هرگونه ساختوساز یا اقدام مداخلهگرانه در بستر و مسیرهای عبور آب تاکید کرد.
پیشرفت بیش از ۵۰ درصد پروژههای ضروری پیشگیری از سیلاب
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان با تاکید بر ضرورت تسریع در اجرای اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با سیلابهای احتمالی پاییز گفت: بیش از ۵۰ درصد پروژههای ضروری و در دست اجرای مدیریت بحران استان پیشرفت فیزیکی داشتهاند و تکمیل اقدامات باقیمانده باید با قید فوریت در دستور کار دستگاههای اجرایی قرار گیرد.
کرمزاده با اشاره به پیشبینی بارشهای پاییزی و ضرورت آمادگی همه دستگاهها اظهار کرد: جلسات مدیریت بحران استان از شهریورماه با هدف بررسی وضعیت مناطق در معرض خطر و پیگیری اقدامات پیشگیرانه آغاز و با وجود اقدامات انجامشده از سوی برخی دستگاهها، هنوز بخشی از کارهای ضروری باقی مانده است.
وی با بیان اینکه آمادگی برای مواجهه با حوادث احتمالی نباید به زمان وقوع بارندگی موکول شود افزود: در شرایط کنونی که هنوز فرصت مناسبی برای تکمیل اقدامات پیشگیرانه وجود دارد، دستگاههای مسئول باید با جدیت بیشتری وارد عمل شوند تا بارشهای پیشرو به جای خسارت، مایه رحمت و برکت برای مردم استان باشد.

آمادگی پیش از وقوع بارندگیهای سنگین
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان گفت: در شرایط فعلی نمیتوان با استناد به نرسیدن ابلاغیهها یا مشکلات اداری، اجرای اقدامات ضروری را به تاخیر انداخت چراکه ممکن است شرایط در مدت کوتاهی تغییر کند و فرصت جبران باقی نماند.
کرمزاده با اشاره به ابلاغیههای وزارت کشور در زمینه آمادگی دستگاهها برای مقابله با حوادث احتمالی افزود: مصوبات جلسات مدیریت بحران باید بهصورت فوری به دستگاههای مربوطه ابلاغ و پیگیری شود و اگر دستگاهی صورتجلسه یا ابلاغیهای را دریافت نکرده است، باید موضوع را از دبیرخانه پیگیری کند و منتظر مکاتبات بعدی نماند.
وی تاکید کرد: در شرایط اضطراری، همکاری و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، شهرداریها، بنیاد مسکن، راهداری و سایر مجموعههای مسئول ضرورت دارد و هیچ دستگاهی نباید به دلیل مشکلات اداری از انجام وظایف خود عقب بماند.
تکمیل اقدامات رودخانهای خرمآباد با قید فوریت
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان با اشاره به وضعیت رودخانه داخل شهر خرمآباد و اقدامات عمرانی در حال اجرا در محدوده پلها و حاشیه رودخانه گفت: برخی عملیات اجرایی و تخریبهای انجامشده در جریان اجرای پروژهها، از جمله در بخشهایی از دیوارههای ساحلی، ضرورت توجه فوری به ایمنی و پیشگیری از ورود آب به منازل مردم را افزایش داده است.
کرمزاده افزود: در جریان سیلابهای گذشته، بالا آمدن آب و تخریب برخی دیوارهها از عوامل موثر در ورود آب به خانههای مردم و بروز خسارت بود بنابراین، در شرایط کنونی هیچ توجیهی برای به تعویق انداختن اقدامات ضروری پذیرفته نیست.
وی با اشاره به فعالیتهای عمرانی مرتبط با پل و عرشههای در حال احداث اظهار کرد: در برخی بخشها برای ادامه عملیات اجرایی و تردد ماشینآلات، تغییراتی در محدوده کارگاهها ایجاد شده که با توجه به احتمال بارندگی، لازم است وضعیت این بخشها با قید فوریت بررسی و نواقص و نقاط آسیبپذیر برطرف شود.
وی ادامه داد: بخشی از فعالیتهای اجرایی در محدوده پروژهها متوقف یا اصلاح شده است تا شرایط برای عبور ایمن جریان آب فراهم شود، اما موضوع دیوارههای تخریبشده و نقاطی که احتمال ورود سیلاب از آنها به منازل وجود دارد، باید با حساسیت بیشتری دنبال شود.
تاکید بر رعایت مسیر طبیعی رودخانهها
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان همچنین با اشاره به ضرورت توجه به ملاحظات طبیعی در اجرای طرحهای عمرانی گفت: رودخانه مسیر طبیعی خود را دارد و هرگونه ساختوساز یا مداخله غیراصولی در بستر و حریم آن میتواند در زمان وقوع سیلاب، زمینهساز خسارت به مناطق مسکونی شود.
کرمزاده با بیان اینکه آب در زمان وقوع سیلاب مسیر طبیعی خود را دنبال میکند، افزود: همانگونه که در مطالعات و طراحی راهها بر ضرورت توجه به آبراههها و عوارض طبیعی زمین تاکید میشود، در اجرای پروژههای شهری نیز باید مسیرهای طبیعی جریان آب مورد توجه قرار گیرد و از ایجاد موانع غیرضروری در برابر آن جلوگیری شود.
وی عنوان کرد: تغییر مسیرهای طبیعی آب و ساختوساز در حریم رودخانهها میتواند خطرات جدی برای ساکنان مناطق مجاور ایجاد کند ازاینرو مدیریت شهری و دستگاههای مسئول باید در اجرای طرحهای عمرانی، اصول فنی و ملاحظات ایمنی را رعایت کنند.

خسارت جدی بارشهای رگباری پاییز
مدیرکل هواشناسی لرستان نیز با تاکید بر ضرورت جدی گرفتن هشدارهای هواشناسی و آمادگی دستگاههای اجرایی برای مواجهه با پدیده النینو گفت: بررسی شواهد علمی نشان میدهد پدیده النینوی پیشرو از نظر ویژگیها و اثرگذاری بالقوه قابل توجه است اما پیشبینیهای هواشناسی به معنای پیشگویی قطعی شدت و پیامدهای یک پدیده نیست و آنچه اهمیت دارد آمادگی کامل برای کاهش خسارتهای احتمالی است.
بهروز مرادپور اظهار کرد: پیشبینیها ممکن است در گذر زمان تغییر کنند و یک سامانه بارشی تضعیف یا تقویت شود اما این موضوع نباید موجب کمتوجهی به هشدارها و اقدامات پیشگیرانه شود.
وی افزود: بنابراین، موضوع النینو و احتمال پیامدهای آن باید جدی گرفته شود و دستگاههای مسئول نباید بهسادگی از کنار آن عبور کنند.
مرادپور تاکید کرد: اگر آمادگی لازم ایجاد نشود و خسارتی به مردم وارد شود، همه دستگاههای مسئول باید پاسخگو باشند ازاینرو، لازم است هشدارها مبنای برنامهریزی و اقدام عملی قرار گیرند.
مدیرکل هواشناسی لرستان با اشاره به ویژگی بارشهای رگباری گفت: بخش قابل توجهی از بارشهای استان در فصل پاییز رخ میدهد و در این دوره با توالی روزهای بارشی مواجه هستیم با این حال، حتی در شرایطی که میزان بارندگی چندان زیاد نیست، شدت بارش در بازه زمانی کوتاه میتواند مشکلاتی جدی ایجاد کند.
مرادپور افزود: طی ماه جاری میزان بارش در برخی مناطق حدود چهار تا پنج میلیمتر و در برخی نقاط حدود ۱۵ میلیمتر بوده اما همین بارندگیها در بعضی شهرستانها موجب آبگرفتگی شدید و حتی مسدود شدن برخی جادهها شده است.
وی با تشریح علت این وضعیت اظهار کرد: ماهیت بارشهای رگباری بهگونهای است که حجم قابل توجهی از بارندگی در مدتزمان کوتاه بر زمین میبارد و فرصت کافی برای نفوذ آب به خاک وجود ندارد در نتیجه، بخش زیادی از آن به رواناب تبدیل میشود و میتواند به آبگرفتگی معابر، طغیان آبراههها و بروز خسارت منجر شود.
احتمال بارشهای موثرتر در آبانماه
مرادپور با اشاره به پیشبینی وضعیت بارش در هفتههای آینده گفت: بر اساس نقشه و خروجیهای فعلی مدلهای هواشناسی، احتمال وقوع یک یا دو سامانه بارشی تا پایان مهرماه وجود دارد، اما در حال حاضر نشانهها حاکی از آن است که این بارشها چندان شدید و موثر نباشند.
وی تصریح کرد: با این حال، شرایط جوی بهصورت مستمر در حال تغییر است و تقویت سامانهها میتواند پیشبینیهای فعلی را تغییر دهد بنابراین، نمیتوان احتمال تغییر شدت یا زمان وقوع بارشها را نادیده گرفت.
مدیرکل هواشناسی لرستان با بیان اینکه انتظار میرود بخش عمده بارشهای پاییزی در آبانماه رخ دهد، افزود: بر اساس پیشبینیهای فعلی، در این ماه احتمال وقوع بارشهای قابل توجه و مقادیر بارندگی بالاتر از نرمال وجود دارد که این بارشها ممکن است ماهیت رگباری و شدت زیادی در بازههای زمانی کوتاه داشته باشند پس آمادگی دستگاههای اجرایی و مدیریت روانابها اهمیت ویژهای دارد.
مرادپور ادامه داد: در برخی خروجیهای فعلی مدلهای پیشبینی، روزهای سوم و چهارم آبانماه بهعنوان زمان احتمالی آغاز بارشها مطرح شدهاند، اما این تاریخ قطعی نیست و ممکن است با نزدیک شدن به زمان وقوع سامانه، تغییر کند.
وی بر ضرورت پرهیز از عادیانگاری هشدارهای هواشناسی تاکید کرد و گفت: تغییرپذیری شرایط جوی ایجاب میکند دستگاههای اجرایی با اتکا به پیشبینیهای روزآمد، آمادگی خود را حفظ کنند تا در صورت تقویت سامانههای بارشی، امکان واکنش سریع و کاهش خسارتهای احتمالی فراهم باشد.
لایروبی نقاط بحرانی رودخانههای لرستان با جدیت بیشتری دنبال شود
مدیرکل مدیریت بحران استانداری لرستان نیز با اشاره به آغاز اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با سیلابهای احتمالی پاییز گفت: با وجود اقدامات انجامشده در ماههای اخیر، لایروبی نقاط بحرانی رودخانهها و تکمیل اقدامات ایمنسازی در برخی مناطق همچنان نیازمند پیگیری فوری و همکاری جدی دستگاههای اجرایی است.
رضا خزایی اظهار کرد: با توجه به هشدارهای سازمان هواشناسی و تاکید سازمان مدیریت بحران درباره احتمال بارشهای پاییزی، نخستین جلسه ستاد مدیریت بحران استان در اوایل مردادماه برگزار در آن، وظایف دستگاههای اجرایی و حساسیت اقدامات پیشگیرانه به مسئولان مربوطه اعلام شد.
وی افزود: از آن زمان تاکنون، اقدامات مختلفی از سوی دستگاههای اجرایی انجام شده که بخشی از آنها قابل تقدیر است، اما با توجه به شرایط پیشرو، لازم است روند اجرای برنامهها با سرعت بیشتری ادامه یابد و هیچیک از دستگاههای مسئول از وظایف تعیینشده عقب نمانند.

۱۱ هزار کیلومتر آبراهه و ضرورت پاکسازی نقاط بحرانی
مدیرکل مدیریت بحران استانداری لرستان با اشاره به وضعیت آبراهه و رودخانهها گفت: حدود ۱۱ هزار کیلومتر آبراهه در استان وجود دارد که از این میزان، حدود سه هزار و ۵۰۰ کیلومتر نیازمند پاکسازی و ساماندهی تشخیص داده شده است.
خزایی افزود: همچنین طول رودخانههای دائمی و فصلی استان حدود ۹ هزار کیلومتر برآورد میشود که در بررسیهای انجامشده حدود ۱۱۳ کیلومتر از بستر رودخانهها بهعنوان نقاط نیازمند لایروبی اضطراری شناسایی شده است و اغلب رودخانه های درون شهری لایروبی شده اند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در این زمینه اظهار کرد: شرکت آب منطقهای و شهرداریها، بهویژه با همکاری فرمانداران، لایروبی را در بخشهایی از رودخانههای داخل شهرها انجام دادهاند با این حال، بر اساس آخرین آمار دریافتی، میزان پیشرفت لایروبی در این بخشها حدود ۴۰ درصد بوده است و تکمیل اقدامات باقیمانده ضرورت دارد.
وی تاکید کرد: آمار ارائهشده مربوط به آخرین اطلاعات دریافتی و لازم است دستگاههای مسئول، گزارشهای خود را بهروز کنند تا تصویر دقیقتری از میزان پیشرفت عملیات و اقدامات باقیمانده در اختیار مدیریت بحران استان قرار گیرد.
وی اظهار داشت: ۱۱ هزار دهنه پل در سطح استان وجود دارد که از این مجموع سه هزار و ۵۰۰ پل نیازمند پاکسازی بوده و تاکنون سه هزار پل نیز پاکسازی شده است.
تقسیم وظایف دستگاهها برای لایروبی رودخانهها
مدیرکل مدیریت بحران استانداری لرستان با اشاره به برنامهریزی برای ساماندهی و لایروبی رودخانهها در سطح ملی گفت: با توجه به شرایط کشور و ضرورت آمادگی برای بارشهای پیشرو، سازمان مدیریت بحران جلساتی با وزارت نیرو و سایر دستگاههای مرتبط برگزار کرده و تقسیم وظایف میان دستگاههای اجرایی را در دستور کار قرار داده است.
خزایی افزود: در چارچوب این برنامه برای استان لرستان نیز حجم مشخصی از عملیات لایروبی تعیین شده است که در برآوردهای مطرحشده رقم ۵۰ کیلومتر و در تقسیمبندی مورد پیگیری، حدود ۷۰ کیلومتر عملیات لایروبی در نظر گرفته شده است که مبنای پیگیری اقدامات قرار دارد.
وی با اشاره به سهم دستگاههای مسئول اظهار کرد: بر اساس تقسیمبندی انجامشده، سهم وزارت نیرو ۲۰ درصد، شهرداریها ۱۵ درصد و بنیاد مسکن هشت درصد پیشبینی شده است و بخش دیگری از عملیات نیز بر عهده وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاههای مرتبط قرار دارد.
خزایی تاکید کرد: ضروری است هر دستگاه سهم تعیینشده خود را بهصورت دقیق مشخص کند و اجرای آن را در مهلت مقرر به انجام برساند چراکه با وجود پیگیریهای مستمر در حدود ۲ ماه گذشته، در برخی بخشها هنوز همکاری و پیشرفت مورد انتظار حاصل نشده است.
وی ادامه داد: انتظار میرود همه دستگاهها مصوبات و مسئولیتهای ابلاغشده را جدی بگیرند و با توجه به محدودیت زمانی تا آغاز بارشهای موثر پاییزی، اقدامات خود را بدون تاخیر دنبال کنند.
ترمیم دیوارههای رودخانه خرمآباد در دستور کار
خزایی افزود: دو مقطع از دیوارههای رودخانه در مجاورت پلهای در حال ساخت، نیازمند ترمیم و اصلاح است که باید در اسرع وقت تعیین تکلیف شود.
وی تاکید کرد: لازم است شرکت آب منطقهای و سایر دستگاههای مسئول، با هماهنگی پیمانکاران پروژهها، اقدامات لازم برای ترمیم دیوارهها و رفع نواقص را انجام دهند تا در صورت وقوع بارشهای شدید، احتمال ورود آب به مناطق مسکونی و بروز خسارت به حداقل برسد.

۷۰ کیلومتر از رودخانههای لرستان، نیازمند لایروبی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان با اشاره به تقسیم وظایف دستگاههای اجرایی برای لایروبی رودخانهها و کاهش خطر سیلاب گفت:در سطح ملی، سازمان مدیریت بحران با توجه به اطلاعات دریافتی از استانها و بررسی نیازهای موجود، تقسیم وظایف مشخصی را برای اجرای عملیات لایروبی رودخانهها میان دستگاههای مسئول انجام داد.
علیرضا کاکاوند اظهار کرد: از مجموع ۱۱۳ کیلومتر از رودخانههای استان که نیازمند لایروبی تشخیص داده شده بود، حدود ۳۴ کیلومتر با همکاری دستگاههای اجرایی پاکسازی شده و حدود ۷۰ کیلومتر از اقدامات باقی مانده است.
وی افزود: پیش از این، در برخی موارد درباره مسئولیت دستگاهها در زمینه لایروبی رودخانهها اختلاف نظر وجود داشت و شهرداریها و شرکتهای آب منطقهای هر یک بخشی از این مسئولیت را متوجه دستگاه دیگر میدانستند اما با برگزاری جلسات ملی، سهم و وظایف دستگاهها مشخص شده است تا عملیات اجرایی با هماهنگی بیشتری دنبال شود.
کاکاوند افزود: در این تقسیمبندی برای شهرداریها حدود ۲۰ کیلومتر، معادل نزدیک به ۲۸ درصد، برای بنیاد مسکن حدود ۱۳ کیلومتر، معادل ۱۹ درصد، برای وزارت راه و شهرسازی حدود ۱۴ کیلومتر، معادل ۱۹ درصد و برای شرکت آب منطقهای حدود ۲۳ کیلومتر، معادل ۳۳ درصد، در نظر گرفته شده است.
وی تاکید کرد: این تقسیمبندی با توجه به نیازهای واقعی استان و بهمنظور عملیاتی شدن برنامهها انجام شده است تا مسئولیتها متناسب با شرایط موجود و ظرفیت دستگاهها تعیین شود.
ضرورت تسریع در اقدامات پیشگیرانه
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان همچنین با اشاره به اهمیت تکمیل عملیات پیش از بارشهای پاییزی اظهار کرد: با توجه به پیشبینی بارندگی و احتمال وقوع رواناب و سیلاب، ضروری است همه دستگاهها نسبت به انجام سهم تعیینشده خود اقدام کنند.
کاکاوند افزود: نقاط مورد نظر برای اجرای عملیات با مختصات جغرافیایی مشخص شدهاند تا دستگاههای مسئول محدودههای تعیینشده را شناسایی و عملیات لایروبی را با دقت بیشتری اجرا کنند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در زمینه پاکسازی برخی مسیرها و آبراههها گفت: همکاری دستگاههای اجرایی در این زمینه قابل تقدیر است، اما با توجه به نگرانیهای موجود درباره شرایط بارندگی در شهر خرمآباد و سایر مناطق استان، عملیات باقیمانده باید بدون تاخیر دنبال شود.
