جوان آنلاین: بیست‌ویکمین دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران مبارک چند روزی است که آغاز به کار کرده‌است. پوپک عظیم‌پور، دبیر جشنواره تهران مبارک، در نشست خبری این رویداد از جانمایی بخش خیال‌نامه میناب «به خاطر جان‌های بی‌گناهی که به آنی پرپر شدند» خبر داد. او در توضیح این بخش و آثاری که قرار است در آن نمایش داده شوند تأکید کرد که این دوره از جشنواره تئاتر عروسکی همراه با رویداد‌های دیگری که به این موضوع پرداختند، به این فاجعه می‌پردازد تا بازتابی برای فاجعه میناب باشد. این بخش با مشارکت سوره امید به نام کارستان بهارستان حوزه هنری است که ما را همراهی خواهند کرد؛ نمایش‌هایی که برای اجرا در بخش خیال‌نامه میناب انتخاب شدند بسیار جالب هستند. به همین بهانه «جوان» با مجید مجیدی، مدیر مرکز تولیدات ادبی و هنری سوره امید، درباره جزئیات بیشتر این همکاری گفت‌و‌گو کرده‌است.
مرکز تولیدات ادبی و هنری امید چه نگاهی به تئاتر عروسکی دارد؟
تئاتر عروسکی برای ما صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیست؛ بلکه تجلی‌گاه جان‌بخشی به خیال و یکی از ظرفیت‌های مهم روایتگری برای کودک و نوجوان است. عروسک می‌تواند به‌مثابه سفیری هنری، مفاهیم و پیام‌های بزرگ را با زبان نرم، جذاب و قابل‌درک برای کودکان و نوجوانان روایت کند. از این منظر، تئاتر عروسکی می‌تواند پلی میان ادبیات، تاریخ، هویت و جهان ذهنی نسل امروز باشد و حتی ظرفیت آن را دارد که بخشی از روایت‌های مهم و تاریخی این سرزمین را با زبان هنر به نسل جدید منتقل کند.
همکاری با جشنواره تهران مبارک با چه رویکردی شکل گرفته‌است؟
این همکاری برای ما فراتر از یک تفاهم‌نامه اجرایی است و آن را نوعی میثاق فرهنگی می‌دانیم؛ میثاقی برای حمایت از هنر، هنرمندان و تولید آثار ارزشمند برای کودکان و نوجوانان، به‌خصوص ادای احترامی به کودکان بی‌گناه و پرپر شده در مدرسه شجره طیبه میناب توسط دشمنان تروریست و کودک‌کش امریکایی و صهیونیستی است. در این همکاری تلاش کرده‌ایم بخشی از ظرفیت مرکز را در اختیار جریان تئاتر کودک و نوجوان قرار دهیم و زمینه‌ای فراهم کنیم تا هنرمندان بتوانند ایده‌های خود را به اثر تبدیل کنند و روایت‌های مهم و اثرگذار، فرصت حضور در برابر مخاطب را پیدا کنند.
یکی از بخش‌های مورد توجه مرکز در این دوره، بخش «خیال‌نامه میناب» است. اهمیت این بخش از نگاه شما چیست؟
«خیال‌نامه میناب» برای ما جایگاهی ویژه و خاص در این جشنواره دارد. این بخش فرصتی است برای روایت مظلومیت و صدای همیشه زنده دانش‌آموزان شهید میناب؛ کودکانی که در حریم امن مدرسه، قربانی جنایتی شدند که نمی‌توان در برابر آن سکوت کرد. شهادت دانش‌آموزان میناب، بخشی جدایی‌ناپذیر از تاریخ معاصر ملت ایران است و طبیعی است که چنین رخدادی، مسئولیت هنرمندان حوزه کودک و نوجوان را بیش از پیش سنگین کند. هنر می‌تواند کاری کند که این روایت صرفاً در صفحات تاریخ باقی نماند؛ بلکه در قالبی هنرمندانه، انسانی و ماندگار با مخاطب امروز و فردا ارتباط برقرار کند.
حمایت مرکز از گروه‌های راه‌یافته به این بخش را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
حمایت از پنج گروه نمایشی راه‌یافته به بخش «خیال‌نامه میناب»، گامی در جهت فراهم کردن امکان تولید و عرضه هنری این روایت است. هدف ما این است که داستان دانش‌آموزان شهید میناب نه در سکوت، بلکه بر صحنه نمایش و از زبان هنرمندان، به شکلی هنرمندانه و ماندگار ارائه شود. طبیعتاً روایت چنین موضوعی نیازمند ظرافت هنری، شناخت مخاطب کودک و نوجوان و پرهیز از کلیشه‌های روایی است و امیدواریم گروه‌های حاضر بتوانند این مهم را به بهترین شکل محقق کنند.
در این دوره، «کارستان بهارستان» نیز میزبان بخشی از فعالیت‌های مرتبط با جشنواره است. این مجموعه چه ظرفیتی برای جریان تئاتر کودک و نوجوان ایجاد می‌کند؟
کارستان بهارستان را یک مجموعه نوآور و پیشرو در هم‌افزایی میان فعالان و تولیدکنندگان حوزه کودک و نوجوان می‌دانیم. این مجموعه در این رویداد، ظرفیت خود را به روی خانواده بزرگ تئاتر عروسکی گشوده‌است. کارستان بهارستان، صرفاً فضایی برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی یا برنامه‌های جانبی نیست. نگاه ما این است که این مجموعه می‌تواند به یک «خانه هم‌افزا» برای هنرمندان تبدیل شود؛ جایی که ایده‌ها با یکدیگر مواجه شوند، تجربه‌ها به اشتراک گذاشته شوند و زمینه برای شکل‌گیری ایده‌ها و همکاری‌های تازه فراهم شود. اگر بتوانیم چنین فضایی را استمرار ببخشیم، می‌توان امیدوار بود که بخشی از آینده تئاتر کودک و نوجوان ایران از همین تعامل‌ها و هم‌افزایی‌ها شکل بگیرد.
حضور آثار مختلف مورد حمایت مرکز در جشنواره چه اهمیتی دارد؟
حضور آثاری همچون «مدرسه‌ای در آسمان»، «آرزوی بزرگ» و دیگر آثار برگزیده در جشنواره، در کنار آثار و تولیدات خانه نمایش امید از هنرمندان توانمندی همچون خانم بهناز مهدی‌خواه و خانم جلیلی‌معز در بخش‌های دیگر، برای ما اتفاقی ارزشمند است. این حضور نشان می‌دهد که ظرفیت‌های متنوعی در حوزه تئاتر کودک و نوجوان وجود دارد و اگر میان نهاد‌های فرهنگی، جشنواره‌ها، هنرمندان و مجموعه‌های تولیدی هم‌افزایی ایجاد شود، می‌توان به شکل‌گیری جریان‌های مؤثرتر و پایدارتر در این حوزه امیدوار بود.
مهم‌ترین دستاوردی که مرکز تولیدات ادبی و هنری امید از این همکاری دنبال می‌کند چیست؟
هدف ما صرفاً برگزاری یک رویداد یا حمایت از چند اثر نیست. نگاه ما این است که باید به شکل‌گیری یک زنجیره به‌هم‌پیوسته از تولید، بازتولید و اجرای نمایش‌های فاخر کودک و نوجوان برسیم؛ به‌طوری‌که بتوانیم مخاطب کودک و نوجوان تئاتر را افزایش داده و به ایجاد جریان مستمر در این زمینه دست پیدا کنیم.
از منظر مفهومی، تئاتر برای کودک و نوجوان علاوه بر یک تجربه هنری و سرگرم‌کننده، فرصتی برای یادگیری و رشد را خلق می‌کند. کودک و نوجوان در مواجهه با شخصیت‌ها و موقعیت‌های نمایشی، می‌تواند احساسات خود و دیگران را بهتر بشناسد، همدلی را تجربه کند، از زاویه‌ای متفاوت به مسائل بنگرد و درباره انتخاب‌ها و پیامد‌های آنها بیندیشد. این منظر یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های مرکز تولیدات ادبی و هنری امید است. امیدواریم این همکاری بتواند زمینه‌ای برای ارتباط بیشتر هنرمندان، تولیدکنندگان، نهاد‌های فرهنگی و مخاطبان فراهم کند و در عین حال، نشان دهد که تئاتر کودک و نوجوان می‌تواند درباره موضوعات مهم و حتی دشوار نیز با زبان هنر سخن بگوید. در مورد «خیال‌نامه میناب» نیز امیدواریم نتیجه این هم‌افزایی، چیزی فراتر از اجرای چند نمایش باشد؛ اینکه یاد و خاطره دانش‌آموزان شهید میناب در جان مخاطبان همواره باقی و زنده بماند و هنر، به سهم خود، میراث‌دار و حافظ این خاطره تاریخی باشد.
پیام این همکاری را بیان کنید؟
امیدواریم این هم‌افزایی، نه‌تنها چراغ تئاتر عروسکی و تئاتر کودک و نوجوان را در کشور پرفروغ‌تر کند، بلکه نشان دهد هنر می‌تواند همزمان زبان خیال، روایتگر تاریخ و حافظ خاطره یک ملت باشد.