نتانیاهو در نقش مدافع دروزی‌ها؛ محاسبات سیاسی پشت یک تماس جنجالی
اظهارات نتانیاهو درباره تماس مستقیم با احمد الشرع و ادعای نقش آن در توقف حملات به دروزی‌های سویداء، اختلافات اسرائیل و سوریه را دوباره برجسته کرده است. دمشق، اسرائیل را به مداخله و بی‌ثبات‌سازی متهم می‌کند، درحالی‌که تل‌آویو مدعی ملاحظات امنیتی و حمایت از دروزی‌ها است. اختلاف بر سر حضور نظامی اسرائیل و اعتبار توافق جداسازی نیروها در سال ۱۹۷۴ همچنان مانع اصلی دستیابی به توافق امنیتی است.
فرارو- اظهارات بنیامین نتانیاهو درباره تماس مستقیم با احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، در جریان تحولات سویداء، اختلافات دو طرف را بار دیگر به صدر توجهات بازگردانده است.
به گزارش فرارو، درحالی‌که نخست‌وزیر اسرائیل مدعی است این تماس به توقف درگیری‌ها در جنوب سوریه کمک کرده، دمشق تل‌آویو را به تشدید تنش‌ها، مداخله متجاوزانه و تسلیح گروه‌های مسلح خارج از چارچوب قانونی متهم می‌کند. هم‌زمان، نقض توافق جداسازی نیروها مصوب ۱۹۷۴ و تداوم اشغالگری نظامی اسرائیل در بخش‌هایی از جنوب سوریه، چشم‌انداز دستیابی به هرگونه ترتیبات امنیتی را مسدود کرده است.
تماس ادعایی نتانیاهو؛ اهرم تبلیغاتی در کارزار انتخابات
نتانیاهو در یک گردهمایی انتخاباتی با حضور اعضای جامعه دروزی در اسرائیل اعلام کرد که سال گذشته تماسی مستقیم و به گفته خودش «بسیار قاطع» با احمد الشرع داشته است. او مدعی شد این تماس در مهار درگیری‌ها علیه دروزی‌های جنوب سوریه مؤثر بوده است. بااین‌حال، هیچ منبع مستقلی محتوای این ادعا و میزان انطباق آن با واقعیت‌های میدانی سویداء را تایید نکرده است.
یاسر النجار، پژوهشگر مسائل سیاسی در دمشق، این ادعا را مانوری تبلیغاتی برای بهره‌برداری سیاسی در آستانه رقابت‌های انتخاباتی تل‌آویو می‌داند. به باور او، طرح ادعای نقشی نجات‌بخش پس از گذشت حدود ۱۵ ماه، بیش از هر چیز با هدف جذب سبد رأی جامعه دروزی در کارزار احزاب راست‌گرا صورت می‌گیرد.
در نقطه مقابل، محافل تبلیغاتی و رسانه‌های عبری هم‌راستا با سناریوی نتانیاهو کوشیده‌اند این رخداد را اقدامی موثر برای پیشگیری از بحران انسانی معرفی کنند؛ روایتی که ناظران مستقل آن را بخشی از تلاش تل‌آویو برای توجیه مداخلات پیشین خود در خاک سوریه ارزیابی می‌کنند.
سویداء؛ صحنه مداخلات مخرب اسرائیل در بحران داخلی
واکنش دمشق به ادعاهای نتانیاهو بر افشای نقش مخرب اسرائیل در تنش‌زایی‌های جنوب سوریه متمرکز بود. منابع دولتی در سوریه تاکید کردند طرح‌های خارجی برای ناامن‌سازی سویداء با وجود تحرکات تل‌آویو ناکام مانده است. دمشق همچنین از مجامع بین‌المللی خواست اسرائیل را به پذیرش توافق جداسازی نیروها مصوب ۱۹۷۴ و توقف فوری نقض تمامیت ارضی سوریه ملزم کنند.
النجار یادآور می‌شود که پیش از آغاز تنش‌های مسلحانه در سویداء، ساختار حاکمیتی سوریه گفت‌وگو با بزرگان محلی برای سامان‌بخشی به مدیریت استان را آغاز کرده بود، اما مداخله‌گری و تحرکات نظامی اسرائیل این روند توافق بومی را به حاشیه راند. گزارش‌های میدانی همچنین حاکی از آن است که روند ارسال تسلیحات و منابع مالی به این منطقه از اواخر سال ۲۰۲۴، بخشی از پروژه هدفمند تل‌آویو برای فرسایش حاکمیت ملی دمشق بوده است.
در سوی دیگر، رسانه‌های عبری می‌کوشند گروه‌های مسلح مورد حمایت خود را ساختاری خودجوش و پدافندی معرفی کنند؛ روایتی که آشکارا نقض قوانین بین‌المللی و حمایت مستقیم از ناامنی در داخل خاک یک کشور مستقل را توجیه می‌کند. این رویکرد در تضاد ماهوی با موضع دولت سوریه قرار دارد که ماهیت این پیوندها را فتنه‌انگیزی قومی و نقض حاکمیت سرزمینی تعریف می‌کند.
توافق ۱۹۷۴؛ تقابل دمشق با اشغالگری خزنده تل‌آویو
دامنه رویارویی‌های امنیتی فراتر از حوادث سویداء امتداد دارد. در پی خلاء قدرت پس از تحولات دسامبر ۲۰۲۴ در سوریه، ارتش اسرائیل در اقدامی غیرقانونی و متجاوزانه بخش‌هایی از نوار حائل در بلندی‌های جولان و ارتفاعات جبل‌الشیخ را به اشغال درآورد. دمشق این تحرکات را نقض آشکار حاکمیت ملی می‌داند و بر تخلیه فوری اراضی تصرف‌شده و پایبندی به توافقات امنیتی بین‌المللی تاکید دارد. در مقابل، مقامات تل‌آویو می‌کوشند حضور غیرقانونی خود را در قالب «منطقه حائل امنیتی» تثبیت کنند.
محافل سیاسی در تل‌آویو با طرح این ادعا که توافق ۱۹۷۴ پس از تغییرات سیاسی در دمشق فاقد وجاهت حقوقی است، مدعی شده‌اند مذاکرات امنیتی نیازمند استقرار سازوکارهای تازه است؛ موضعی که با واکنش صریح سوریه روبه‌رو شده است. از دیدگاه دمشق، دگرگونی‌های سیاسی داخلی هرگز توجیه‌کننده دست‌اندازی به اراضی اشغالی، پیشروی متجاوزانه یا مداخله در مرزهای شناخته‌شده بین‌المللی نیست. بر همین اساس، پایبندی یا نقض توافق ۱۹۷۴ به گره اصلی هرگونه بحث امنیتی تبدیل شده است.
شکاف‌های محلی و بستر سوءاستفاده خارجی
چالش‌های حاکمیتی در سویداء در شرایطی ادامه دارد که بازسازی پیوند اعتماد میان پایتخت و ساختارهای بومی هنوز کامل نشده است؛ وضعیتی که زمینه نفوذ و بهره‌برداری بازیگران مداخله‌گر خارجی را فراهم می‌سازد. النجار تاکید دارد که تمرکز دمشق بر تثبیت نظم داخلی و توسعه مناسبات منطقه‌ای است و اقدامات تجاوزکارانه اسرائیل دقیقاً برای ایجاد اختلال در این روند ثبات‌سازی طراحی شده است. او همچنین خاطرنشان می‌کند که گام‌های اخیر در پرونده‌های داخلی و توافقات محلی با استقبال بازیگران منطقه‌ای همراه بوده است.
در مقابل، اسرائیل همچنان می‌کوشد ادعاهای امنیتی خود را پشت نقاب حمایت از اقلیت‌های محلی پنهان کند. بااین‌حال، تداوم حضور نظامی و تلاش برای ممانعت از بازگشت ارتش سوریه به مرزها نشان می‌دهد که هدف اصلی، تغییر موازنه استراتژیک در مرزهای شمالی سرزمین‌های اشغالی است.
گفت‌وگوهای غیرمستقیم پیشین میان طرفین با وساطت بازیگران بین‌المللی به‌دلیل زیاده‌خواهی تل‌آویو، عدم عقب‌نشینی از مناطق تصرف‌شده و نقض اصول حاکمیتی به بن‌بست رسید. در چنین فضایی، ادعای نتانیاهو درباره یک تماس تلفنی صرفاً مانوری برای بهره‌برداری مقطعی است و تا زمانی که اشغالگری و دخالت در امور داخلی سوریه متوقف نشود، هیچ زمینه‌ای برای تغییر موازنه تنش شکل نخواهد گرفت.