بررسی تاثیر جنگ بر قیمت طلا در ایران، مرور تجربه واقعی جنگ‌های اخیر و چارچوبی عملی برای تصمیم‌گیری بر اساس افق زمانی سرمایه‌گذاری
بررسی تاثیر جنگ بر قیمت طلا برای هر سرمایه‌گذاری که قصد ورود به بازار را دارد، از نان شب واجب‌تر است. حتما می‌دانید وقتی تب جنگ بالا می‌گیرد، تقاضا برای دارایی‌های امن بیشتر می‌شود اما واقعیت این است که هیجان روزهای نخست جنگ معمولا دوام زیادی ندارد و بازار دیر یا زود به تعادل می‌رسد. آگاهی از این الگو برای کسانی که قصد خرید طلا در شرایط بحرانی را دارند، کمک بزرگی به حساب می‌آید. در این مطلب، موتورهای محرک رشد قیمت طلا در روزهای جنگ را کالبدشکافی می‌کنیم و با بررسی داده‌های واقعی سال‌های گذشته، به شما می‌گوییم طلا دقیقا چه مسیری را طی می‌کند.
چرا قیمت طلا در ایران با جنگ جهش می‌کند؟
تاثیر جنگ بر قیمت طلا مهم است اما باید بدانید قیمت طلا در ایران به بهای اونس جهانی طلا و قیمت دلار وابسته است. هر اتفاقی که این دو مولفه را تکان دهد، به شکل مستقیم روی قیمت طلا تاثیر می‌گذارد. هر تنش نظامی در سطح جهان قیمت طلا را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و سطح تقاضا در این حالت با ایام عادی تغییر می‌کند.
البته قیمت طلا در ایران نسبت به نوسان بازار ارز حساسیت بیشتری دارد. به خاطر وجود انتظارات تورمی بروز هرگونه ناامنی و درگیری مرزی بلافاصله با جهش ناگهانی دلار همراه می‌شود. از آنجا که درصد نوسان دلار در ایران در روزهای درگیری معمولا چند برابر نوسان اونس جهانی است، اثر ناشی از بازار ارز روی طلا غلبه پیدا می‌کند. برای آنکه بهتر درجریان باشید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله 10 درس برای سرمایه‌گذاری در جنگ را به دقت بخوانید.
تجربه واقعی؛ در جنگ‌های اخیر ایران قیمت طلا چه مسیری رفت؟
بررسی تاریخ مشخص می‌کند رفتار قیمت طلا در مواقع جنگی تصادفی نیست و از الگوی مشخصی پیروی می‌کند. مرور رویدادهای نظامی اخیر که با نوسانات بزرگ همراه بوده‌اند، داده‌های عینی و شفافی برای سنجش رفتار بازار پیش روی سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد. تاثیر جنگ بر قیمت طلا با بررسی مثال‌های واقعی قابل درک است.
جنگ حماس و اسرائیل (مهر 1402)
در روزهای نخست آغاز نبرد میان حماس و اسرائیل در مهر 1402 موجی از نااطمینانی کل بازارهای منطقه‌ای خاورمیانه را در بر گرفت. واکنش اولیه در بازار داخلی به سرعت ثبت شد. نرخ دلار آزاد ظرف 3 روز نخست حدود 6.5 درصد صعود کرد و این رشد بلافاصله به حوزه طلا منتقل شد.
سکه امامی هم در این بازه 72 ساعت رشدی نزدیک به 14 درصد تجربه کرد. اما پس از تخلیه هیجان اولیه نرخ دلار آرام گرفت و قیمت طلا وارد مسیر افت شد. به‌طوری‌که بخش مهمی از سود کوتاه‌مدت افرادی که در اوج تنش خرید کرده بودند از بین رفت.
جنگ 12 روزه ایران و اسرائیل (خرداد-تیر 1404)
22 خرداد 1404 درست پیش از آغاز رویارویی نظامی 12 روزه قیمت هر گرم طلای 18 عیار روی رقم 6,676,000 تومان تثبیت شده بود. همزمان با آغاز جنگ بهای اونس طلا در بازار جهانی در مدت 72 ساعت حدود 3.5 درصد بالا رفت و به نزدیکی 3,400 دلار در هر اونس رسید.
این رخداد همراه با جهش دلار، بهای طلای داخلی را بالا برد. با اعلام رسمی آتش‌بس در تاریخ 3 تیر 1404، روند معکوس شد و بازار با ریزشی سنگین مجددا وارد کانال 6 میلیون تومان شد. کسانی که در روزهای دوم و سوم درگیری در اوج تب هیجانی خرید کرده بودند، با ضرر سریع روبه‌رو شدند.
الگوی رفتاری این بحران‌ها یکسان است. شکل‌گیری جهش تند ناشی از شوک خبری در روزهای نخست و سپس اصلاح و ریزش قیمت‌ها پس از فروکش کردن تنش یا برقراری آتش‌بس. در چنین نوساناتی افرادی که سراغ خرید طلای آب‌شده رفتند، کمتر از خریداران زیورآلات متضرر شدند.
جنگ رمضان (9 اسفند)
در جریان جنگ رمضان که اسفند 1404 به وقوع پیوست، همزمان با انتشار اخبار مربوط به احتمال آغاز نبرد و بالا گرفتن تهدیدات، تقاضای سنگینی وارد بازار شد. تا روز 8 اسفند 1404 یعنی واپسین ساعات پیش از درگیری بهای هر گرم طلای 18 عیار به 20,045,000 تومان رسید.
با آغاز نبرد در 9 اسفند، فعالیت صرافی‌ها، بورس و بسیاری از بسترهای معاملاتی متوقف شد و پس از فروکش کردن درگیری‌ها و اعلام آتش‌بس که به توافق‌نامه اسلام‌آباد منتهی شد، قیمت هر گرم طلا تا 16,600,000 تومان افت کرد. در اثر این اتفاق، سرمایه‌گذارانی که در نقطه اوج قیمت‌ها خرید کرده بودند با ضرر سنگین مواجه شدند.
مزایا و ریسک‌های خرید طلا در روزهای جنگ
طلا حکم سرپناه سرمایه در تنش‌ها را دارد اما خرید آن در بحبوحه آتش جنگ فقط مزایا ندارد. تاثیر جنگ بر قیمت طلا را باید با بررسی مزایا و معایب بررسی کرد.
مزایای ورود به این بازار عبارتند از
- برخورداری از جایگاه دارایی امن و جهانی برای حفظ ارزش ذاتی در برابر افت توان خرید پول ملی
- نقدشوندگی بسیار بالا در مقایسه با املاک، سهام و مستغلات در زمان بحران‌های اضطراری
- استقلال نسبی از سیستم بانکی و قابلیت نگهداری فیزیکی بدون وابستگی به ارتباطات الکترونیکی
ریسک‌های ورود به این بازار نیز عبارتند از
- نوسان‌های بسیار شدید در کوتاه‌مدت و احتمال تحمیل زیان سریع با فروکش کردن آتش جنگ
- احتمال اختلال در شبکه اینترنت، قطعی برق و ناممکن شدن مبادله در صرافی‌ها و پلتفرم‌های مجازی
- خطر سرقت و نگهداری فیزیکی دارایی در شرایط بی‌ثباتی اجتماعی و ناامنی‌های ناشی از درگیری نظامی
حفظ آرامش فکری در چنین وضعیتی مهم است و حتی لازم است اصول خرید پله‌ای طلا را در چنین موقعیتی یاد بگیرید.
نکته‌ای که کمتر جایی گفته می‌شود؛ حباب قیمتی روزهای هیجانی
یکی از ابعاد بازار در زمان تنش‌های نظامی جهش غیرمنطقی حباب قیمت است. در چنین شرایطی فاصله قیمت پیشنهادی برای خرید و بهای تعیین‌شده برای فروش از سوی معامله‌گران به شدت افزایش پیدا می‌کند. به شکلی که موقع خرید رقم‌های غیرمتعارفی به عنوان اجرت یا حق معامله از خریدار گرفته می‌شود.
برای حفاظت از دارایی در این ایام نباید عجله کرد. گاهی تحویل فیزیکی دارایی می‌تواند اطمینان بیشتری داشته باشد. بررسی ارزش ذاتی قطعات نشان می‌دهد که انتخابی مثل خرید شمش طلا به خاطر استاندارد بودن عیار و ابعاد میزان حباب معاملاتی را در مقایسه با اقلام زینتی کمتر می‌کند.
چارچوب تصمیم‌گیری؛ بر اساس افق زمانی شما
تعیین استراتژی درست به افق زمانی سرمایه‌گذار و فاصله زمانی تا نیاز به نقد کردن پول بستگی دارد. گاهی با درک این دو مقوله متوجه می‌شوید برای سرمایه‌گذاری سکه بهتر است یا طلای دست‌دوم.
| افق سرمایه‌گذاری | ماهیت دارایی | ارزیابی ریسک در روزهای درگیری | راهبرد منطقی در بحران |
| کوتاه‌مدت (کمتر از 3ماه) | سرمایه در گردش و نیازهای جاری | بسیار بالا؛ آسیب‌پذیر در برابر آتش‌بس و افت سریع نرخ | دوری از خرید هیجانی و حفظ نقدینگی ضروری در حساب مطمئن |
| میان‌مدت (3 تا 12 ماه) | پس‌انداز مازاد بدون مصرف نزدیک | متوسط؛ متاثر از تغییرات کلان پس از جنگ | پرهیز از خریدهای بزرگ تک‌مرحله‌ای و رصد روند بازار |
| بلندمدت (بیش از 1 سال) | ثروت انباشته و حفظ قدرت خرید | پایین؛ کم‌اثر بودن نوسانات کوتاه‌مدت در بازه چندساله | بی‌اعتنایی به جهش‌های روزمره و ورود آرام بدون تعجیل |
چه نوع طلایی در شرایط بحرانی مناسب‌تر است؟
نوع ابزار خریداری‌شده تاثیر مستقیمی روی بازدهی و میزان آسیب‌پذیری در روزهای بحرانی دارد.
طلای آب‌شده و شمش کم‌اجرت
این دو گزینه به خاطر نداشتن اجرت‌های زیاد ساخت و کارمزدهای بالا بهترین راه برای نگهداری طلا به حساب می‌آیند. با حذف هزینه‌های ساخت دارایی به ارزش واقعی خود نزدیک می‌ماند و موقع فروش پول کمتری از سود شما حذف می‌شود. افرادی که تمایل دارند کارمزد زیادی نپردازند، معمولا به سمت گزینه‌هایی با عنوان خرید طلای کم‌اجرت می‌روند.
سکه
سکه‌های طلا نقدپذیرترین ابزارها در بازار ایران هستند و به همین خاطر سرمایه‌گذاران زیادی سراغ خرید سکه طلا می‌روند. البته قطعات کوچک مثل ربع‌سکه در زمان جنگ به شدت دچار تورم حباب می‌شوند. برای مبالغ کوچک‌تر گزینه‌های غیراستانداردی مطرح می‌شوند که متقاضی باید پیش از انتخاب پاسخ پرسش آیا سکه پارسیان برای سرمایه‌گذاری خوب است؟ را با در نظر گرفتن همه جوانب بررسی کند.
اشتباهات رایج در خرید طلا هنگام جنگ
نخستین اشتباه ورود تمام سرمایه به صورت یک‌جا و در اوج التهابات خبری است. سرمایه‌گذار در اوج بمباران تبلیغاتی تمام پول نقد خود را وارد بازار می‌کند و با فروکش کردن هیجان گرفتار افت قیمت می‌شود.
خطای دوم نادیده گرفتن حباب روزهای پرتنش است. گاهی متقاضی به جای خرید طلای خالص قطعه‌ای را می‌خرد که بیشتر قیمتش حباب است و این حباب با افت تقاضا محو می‌شود.
سومین اشتباه بررسی نکردن نقدشوندگی پلتفرم قبل از خرید است. در روزهای بحرانی بسیاری از سامانه‌های آنلاین خرید و فروش را متوقف می‌کنند و اگر فرد نیاز فوری به پول نقد پیدا کند، امکان خروج از معامله را ندارد.
جمع‌بندی
تاثیر جنگ بر قیمت طلا از چیزی که تصور می‌کنید مبهم است و مثل شمشیری دو لبه است. آمارها و ارقام ثبت‌شده در جنگ‌های اخیر نشان داد که آغاز هر درگیری نظامی با جهش اولیه و اصلاح قیمت به دنبال آتش‌بس یا عادی‌شدن شرایط همراه است. برای سرمایه‌گذارانی با افق بلندمدت این تغییرات گذرا است و جای نگرانی ندارد. اما معامله‌گرانی که به دید کوتاه‌مدت وارد می‌شوند، ضرر می‌کنند. در چنین روزهایی تصمیم‌گیری سنجیده و بر پایه آمار واقعی به‌مراتب بهتر از اقدامات شتاب‌زده است.
منبع: دیجی‌کالا مگ