مشهد-ایرنا- گلایه برخی شهروندان مشهدی از محدود شدن عرضه نان سنگک ساده و سوق دادن مشتریان به خرید نان کنجدی، بار دیگر موضوع رعایت حقوق مصرف‌کنندگان در نانوایی‌ها را به میان آورده است؛ جایی که مشتریان می‌گویند برای خرید نان دلخواهشان یا باید مدت بیشتری در صف بمانند یا هزینه نانی را بپردازند که انتخابشان نبوده است و بعضا نانوایی هایی هستند که فقط نان سنگک کنجدی عرضه می‌کنند.
به گزارش ایرنا، خرید نان سنگک برای برخی شهروندان مشهدی همراه با انتظار طولانی و گاه پرداخت هزینه‌ای بیشتر از آنچه در نظر داشته‌اند، است.
شماری از مشتریان نانواییهای سنگک در مشهد می‌گویند برای خرید نان ساده با این پاسخ مواجه می‌شوند که نان کنجدی و ساده قیمت یکسانی دارند؛ در حالی که در برخی واحدها، نان کنجدی با نرخ بالاتری عرضه می‌شود و مشتری برای تهیه نان مورد نظر خود ناچار است بیشتر منتظر بماند یا از خرید نان ساده صرف‌نظر کند.
نان از اقلام اصلی سبد غذایی خانوارهای ایرانی است و هرگونه تغییر در نحوه عرضه یا تحمیل هزینه اضافی برای خرید آن، به ویژه برای خانواده‌هایی که مصرف روزانه دارند، اهمیت پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، انتظار می‌رود نانوایی‌ها ضمن رعایت ضوابط قیمت‌گذاری، امکان خرید نان متناسب با نیاز و توان اقتصادی مشتریان را فراهم کنند؛ نه اینکه انتخاب مصرف‌کننده به دلیل محدود کردن عرضه یک نوع نان، تحت تاثیر قرار گیرد.
نان ساده می‌خواهیم، اما باید بیشتر منتظر بمانیم
یکی از شهروندان مشهدی که برای خرید نان سنگک به یکی از نانواییهای سطح شهر مراجعه کرده است، درباره تجربه خود می‌گوید: برای خرید نان ساده مراجعه کردم، اما نانوا گفت نان کنجدی و ساده یک قیمت دارد ؛ وقتی هم درخواست کردم نان ساده بگیرم، گفت باید منتظر بمانم تا نان ساده آماده شود بنابراین در نهایت یا باید زمان بیشتری صرف می‌کردم یا نانی را می‌خریدم که از ابتدا قصد خریدش را نداشتم.
این شهروند که خود را ندا عرفانی معرفی کرد معتقد است: اگر قرار باشد مشتری برای خرید نان ساده مدت زیادی منتظر بماند، در حالی که نان کنجدی به‌سرعت در اختیار او قرار می‌گیرد، عملا حق انتخاب از مشتری گرفته می‌شود.
شهروند دیگری نیز با انتقاد از این وضعیت می‌گوید: ممکن است بعضی خانواده‌ها نان کنجدی دوست نداشته باشند یا به دلایل مختلف ترجیح بدهند نان ساده بخرند.
وی که خواست نامش منتشر نشود، افزود: اگر نان کنجدی قیمت بیشتری دارد، مشتری نباید مجبور باشد آن را بخرد و هزینه اضافه بپردازد.
این شهروند با اشاره به هزینه‌های روزمره خانوارها می‌افزاید: شاید اختلاف قیمت برای یک نان چندان زیاد نباشد، اما وقتی خرید نان هر روز تکرار می‌شود، همین مبالغ هم در هزینه‌های ماهانه خانواده تاثیر می‌گذارد؛ مهم‌تر از پول، این است که مشتری بتواند آزادانه انتخاب کند چه نانی بخرد.
البته این اظهارات بازتاب تجربه و گلایه برخی شهروندان است و بررسی میزان گستردگی این وضعیت و احراز تخلف در واحدهای صنفی، نیازمند رسیدگی دستگاه‌های نظارتی و بررسی میدانی است.
فروش اجباری نان کنجدی؛ تخلفی که باید بررسی شود
اصل ماجرا تنها به تفاوت قیمت نان ساده و کنجدی محدود نمی‌شود بلکه نحوه عرضه نان و برخورد با مشتریانی که نان ساده می‌خواهند نیز اهمیت دارد.
اگر نانوایی به صورت عمدی عرضه نان ساده را محدود کند تا مشتری را به خرید نان کنجدی وادار سازد، یا خرید نان مورد نظر مشتری را به پرداخت هزینه برای محصولی دیگر مشروط کند، موضوع از یک نارضایتی ساده فراتر می‌رود و می‌تواند مصداق تخلف صنفی باشد.
البته تشخیص قطعی تخلف و تعیین عنوان قانونی آن، به بررسی شرایط عرضه، نرخ‌های مصوب و مقررات مربوط بستگی دارد.
در این میان اعلام اینکه نان ساده و کنجدی قیمت یکسانی دارند نیز به‌تنهایی پاسخگوی اعتراض مشتریان نیست؛ زیرا موضوع اصلی علاوه بر قیمت، حق انتخاب مصرف‌کننده و نحوه عرضه محصول است.
اکنون که نرخ مصوب برای نان ساده و کنجدی متفاوت است، دریافت مبلغ بیشتر برای نان ساده یا اعلام قیمت یکسان برخلاف نرخ‌های ابلاغی، نیازمند بررسی و رسیدگی است.
همچنین اگر نرخ‌ها یکسان باشد، باز هم محدود کردن عمدی عرضه نان ساده با هدف هدایت مشتری به خرید نوع دیگری از نان، موضوعی است که باید از سوی دستگاه‌های مسوول بررسی شود.
نظارت بر نانوایی‌ها نباید به اعلام قیمت محدود بماند
نانوایی‌ها از جمله واحدهای صنفی هستند که به دلیل ارتباط مستقیم با معیشت مردم، باید به‌صورت مستمر از نظر رعایت نرخ‌های مصوب، کیفیت نان، وزن چانه، نحوه عرضه و برخورد با مشتریان مورد نظارت قرار گیرند.
در این میان، نظارت موثر تنها به نصب نرخ‌نامه یا بررسی قیمت دریافتی از مشتری محدود نمی‌شود بلکه نحوه فروش، عرضه واقعی نان ساده و کنجدی، مدت انتظار مشتریان و احتمال مشروط کردن فروش یک محصول به خرید محصول دیگر نیز از موضوعاتی است که در بررسی عملکرد نانوایی‌ها اهمیت دارد.
شهروندان نیز باید بتوانند در صورت مشاهده تخلف، شکایت خود را از طریق مراجع مسوول پیگیری کنند. ثبت نشانی دقیق نانوایی، زمان مراجعه، نوع نان درخواستی و مبلغ پرداخت‌شده می‌تواند به بررسی دقیق‌تر شکایت کمک کند.
علاوه بر این طبق اعلام مسوولان تمامی نانواییهای آزادپز و یارانه ای موظف هستند که شماره عضویت خود را در اتحادیه نانوایان در معرض دید عموم قرار دهند.
از سوی دیگر رسیدگی به این موضوع نباید به برخوردهای مقطعی محدود شود بلکه لازم است در صورت تایید تخلف، با واحدهای متخلف مطابق مقررات برخورد شود تا محدود کردن انتخاب مشتری به رویه‌ای عادی در بازار نان تبدیل نشود.
نان؛ کالای ضروری و حق انتخاب با مشتری
نان سنگک برای بسیاری از خانواده‌ها بخشی ثابت از سفره روزانه است و خرید آن برخلاف بسیاری از کالاهای غیرضروری، به‌راحتی قابل حذف یا جایگزینی نیست، به همین دلیل هرگونه اجبار در انتخاب نوع نان یا دریافت وجه خارج از ضوابط، می‌تواند به نارضایتی گسترده‌تر مصرف‌کنندگان منجر شود.
انتظار شهروندان مشهدی این است که مسوولان نظارتی با بررسی میدانی وضعیت عرضه نان سنگک در سطح شهر، مشخص کنند آیا محدود کردن فروش نان ساده و هدایت مشتریان به خرید نان کنجدی در برخی نانوایی‌ها صحت دارد یا خیر.
اگر چنین تخلفی وجود داشته باشد، برخورد قانونی با آن و الزام نانوایی‌ها به رعایت ضوابط عرضه و قیمت‌گذاری ضروری است، زیرا مشتری باید بتواند بدون تحمیل هزینه اضافی و انتظار غیرمتعارف، نان مورد نیاز خود را تهیه کند.
در نهایت معیار رضایت مردم از عملکرد نانوایی‌ها تنها قیمت درج‌شده روی تابلو نیست بلکه امکان خرید نان با نرخ قانونی، کیفیت مناسب و برخورداری از حق انتخاب نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
حق انتخابی که نباید هنگام خرید یکی از ضروری‌ترین اقلام سفره خانوار، به امتیازی دشوار و دور از دسترس تبدیل شود.
اول نان ساده، بعد نان کنجدی؛ حق انتخاب با مشتری است
مدیر قرارگاه رصد و پایش گندم، آرد و نان خراسان رضوی با تاکید بر الزام نانوایی‌ها به عرضه نان سنگک ساده گفت: نانوایی‌ها در مرحله نخست موظف به تولید و عرضه نان ساده هستند و فروش نان کنجدی تنها با درخواست مشتری و بر اساس نرخ مصوب مجاز است.
علی‌اکبر نصری سرآسیاب در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: هیچ نانوایی مجاز نیست مشتریان را به خرید نان کنجدی ملزم کند و عرضه این نوع نان باید پس از تولید نان ساده و با انتخاب مشتری انجام شود.
وی بیان کرد : بر اساس برآورد اداره کل صنعت، معدن و تجارت و مصوبه کارگروه آرد و نان استان، مبلغ چهار هزار تومان به‌عنوان هزینه کنجد در دستگاه‌های نانیو تعریف شده است.
عرضه نان سنگک ساده بیشتر از ۲۳ هزار تومان تخلف است
مدیر قرارگاه رصد و پایش گندم، آرد و نان خراسان رضوی ادامه داد: در نانواییهای یارانه ای که آرد یارانه ای کامل دریافت می کنند قیمت نان ساده سنگگ چهار هزار تومان و نان یک رو کنجد نیز چهار هزار تومان به قیمت نان ساده افزوده می‌شود.
نصری سرآسیاب بیان کرد: به ازای روی دوم کنجد نیز چهار هزار تومان دیگر به قیمت اولیه افزوده می‌شود.
وی گفت: در نانواییهای آزادپز نیز که آرد نوع ۶ دریافت می کنند و بخشی از آن یارانه دولت است، قیمت نان سنگک ساده ۲۳ هزار تومان و قیمت آن با افزودن یک‌رو کنجد ۲۷ هزار تومان است و دریافت وجه بیشتر از این نرخ، گران‌فروشی محسوب می‌شود.
مدیر قرارگاه رصد و پایش گندم، آرد و نان خراسان رضوی درباره تفاوت قیمت نان‌های یک‌رو و دورو کنجدی نیز گفت: در برخی نانوایی‌ها هزینه کنجد برای هر دو نوع نان یکسان و چهار هزار تومان اضافه برای روی دوم کنجد محاسبه می‌شود.
نصری سرآسیاب با اشاره به وضعیت آرد مصرفی برخی نانوایی‌ها اظهار کرد: آرد نوع ۶ به معنای آرد کاملا آزاد نیست و همچنان از یارانه برخوردار است بنابراین صرف استفاده از این نوع آرد به معنای آزادپز بودن نانوایی نیست.
وی همچنین از تشکیل قرارگاه رصد و پایش گندم، آرد و نان در استان‌ها از دوم اردیبهشت‌ماه امسال خبر داد و گفت: مسوولیت نظارت بر عملکرد نانوایی‌ها و روند عرضه نان بر عهده این قرارگاه است.
به گفته وی، نمایندگانی از دستگاه‌ها و ارگان‌های مرتبط در این قرارگاه حضور دارند و نظارت بر نحوه عرضه نان، رعایت نرخ‌های مصوب و عملکرد نانوایی‌ها به‌صورت مستمر انجام می‌شود.