باستان‌شناسان با انجام آزمایش‌های سم‌شناسی روی بقایای مومیایی‌شده افرادی که در زیارتگاه‌های کوهستانی سراسر امپراتوری اینکا قربانی شده بودند، مواد روان‌گردانی را شناسایی کردند که این افراد پیش از مرگ مصرف کرده بودند. یکی از مقدس‌ترین مراسم مذهبی امپراتوری اینکا، آیین کاپاکوچا نام داشت. در جریان این مراسم، کودکان و زنان جوان به‌عنوان پیشکش برای
باستان‌شناسان با انجام آزمایش‌های سم‌شناسی روی بقایای مومیایی‌شده افرادی که در زیارتگاه‌های کوهستانی سراسر امپراتوری اینکا قربانی شده بودند، مواد روان‌گردانی را شناسایی کردند که این افراد پیش از مرگ مصرف کرده بودند.
یکی از مقدس‌ترین مراسم مذهبی امپراتوری اینکا، آیین کاپاکوچا نام داشت. در جریان این مراسم، کودکان و زنان جوان به‌عنوان پیشکش برای بزرگداشت خدایان مهم قربانی می‌شدند و نقش واسطه میان انسان‌های زنده و جهان الهی را بر عهده می‌گرفتند.
در چارچوب این آیین‌ها، معمولاً به افراد قربانی‌شونده مواد روان‌گردان داده می‌شد؛ اقدامی که احتمالاً با این باور همراه بود که چنین موادی توانایی پیشگویی و ارتباط معنوی آن‌ها را تقویت می‌کند.
اگرچه در منابع تاریخی به استفاده اینکاها از گیاهان روان‌گردان اشاره شده، اطلاعات چندانی درباره موادی که در مراسم کاپاکوچا مصرف می‌کردند، در دسترس نیست.
دکتر داگمارا سوچا، نویسنده اصلی پژوهش از دانشگاه ورشو، توضیح داد:
آزمایش‌های پیشین یا نتایج منفی به همراه داشتند یا عمدتاً بر بررسی برگ‌های کوکا تمرکز می‌کردند.
اجساد حفظ‌شده قربانیان فرصتی کم‌نظیر برای بررسی این موضوع فراهم می‌کنند؛ زیرا ترکیبات شیمیایی در ساختار کراتینی مو و ناخن باقی می‌مانند و امکان شناسایی آن‌ها از طریق آزمایش‌های سم‌شناسی وجود دارد.
سوچا درباره هدف این پژوهش گفت:
هدف ما شناسایی طیف گسترده‌تری از مواد روان‌گردانی بود که به کودکان داده می‌شد و همچنین می‌خواستیم مشخص کنیم آیا الگوهای مصرف این مواد می‌توانند اطلاعات تازه‌ای درباره نحوه برگزاری مراسم کاپاکوچا در مناطق مختلف ارائه دهند یا خیر. پیشرفت‌های اخیر در علم سم‌شناسی اکنون امکان شناسایی حتی غلظت‌های بسیار پایین این ترکیبات را فراهم کرده است.
گروه تحقیقاتی برای انجام این مطالعه، نمونه‌های مو و ناخن هشت مومیایی متعلق به چندین کوه در کشورهای پرو و آرژانتین را مورد آزمایش سم‌شناسی قرار دادند. این نمونه‌ها نمایانگر شیوه‌های مختلف قربانی‌کردن انسان در مناطق گوناگون امپراتوری اینکا بودند. نتایج این پژوهش در نشریه آنتیکویتی منتشر شده است.
محققان در تمامی مومیایی‌ها ماده کوکائین را شناسایی کردند؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد هر هشت فرد پیش از مرگ برگ‌های گیاه کوکا را جویده بودند. برگ‌های کوکا در باورهای مذهبی اینکاها اهمیت زیادی داشتند و به‌عنوان پیشکش به خدایان تقدیم می‌شدند. همچنین احتمال دارد از این گیاه برای کاهش علائم بیماری ارتفاع و خستگی ناشی از سفرهای طولانی و دشوار کودکان به ارتفاعات کوهستانی استفاده کرده باشند.
در چهار مومیایی نیز شواهدی از مصرف الکل به دست آمد. احتمال می‌رود این نوشیدنی از نوع چیچا، نوعی آبجوی تهیه‌شده از ذرت، بوده باشد. بر اساس اسناد تاریخی، این نوشیدنی را برای کاهش هوشیاری و آرام‌کردن کودکان در آخرین مرحله مراسم قربانی به آن‌ها می‌دادند.
هارمین؛ نشانه‌ای از تفاوت آیین‌های مذهبی در مناطق مختلف
سوچا درباره یکی از جالب‌توجه‌ترین یافته‌های این پژوهش توضیح داد:
یکی از شگفت‌انگیزترین نتایج به بانوی معروف آمپاتو مربوط می‌شود که با نام خوانیتا نیز شناخته شده است. ما در بقایای او آثاری از ماده هارمین شناسایی کردیم. هارمین نوعی آلکالوئید مرتبط با گونه‌های گیاهی بانیستریوپسیس است؛ گیاهانی که از منابع اصلی تهیه نوشیدنی سنتی آیاهواسکا به شمار می‌روند. این یافته می‌تواند نشان دهد نوشیدنی حاوی هارمین در مراسم مذهبی مرتبط با این کوه مقدس، نقش ویژه‌ای داشته است.
نتایج پژوهش نشان می‌دهند مواد مصرفی در میان افراد قربانی‌شده یکسان نبوده و تفاوت‌های قابل‌توجهی داشته است. این موضوع حاکی از آن است که مراسم کاپاکوچا در مناطق مختلف امپراتوری اینکا به شیوه‌های متفاوتی اجرا می‌شد. به نظر می‌رسد اینکاها مناسک مذهبی خود را با سنت‌های محلی و نوع خدایان یا مکان‌های مقدسی که مراسم در آن‌ها برگزار می‌شد، هماهنگ می‌کردند.
سوچا در جمع‌بندی پژوهش گفت:
حدود ۵۰۰ سال پس از آنکه این کودکان در یکی از مهم‌ترین آیین‌های اینکاها قربانی شدند، فناوری‌های جدید به ما اجازه می‌دهند جزئیات بیشتری از زندگی آن‌ها و باورهای مذهبی این تمدن را کشف کنیم. یافته‌های ما نشان می‌دهند کاپاکوچا یک مراسم واحد با دستورالعملی ثابت و یکسان نبوده است؛ بلکه به نظر می‌رسد اینکاها آن را متناسب با آیین‌های پرستش و سنت‌های مذهبی محلی در مناطق مختلف تغییر می‌دادند.