نابغه نروژی شطرنج در جریان مسابقات جهانی مجارستان، حریفش را منتظر گذاشت، دو بار غیبت کرد و باز هم برنده شد!
به گزارش خبرگزاری تسنیم، مگنوس کارلسن، نابغه نروژی شطرنج در اتفاقی جنجالی دو بار از حضور پشت میز مسابقه خودداری کرد، اما با وجود دو شکست فنی توانست به مرحله بعد صعود کند.
مسابقات جهانی شطرنج مطلق که از ۱۰ تا ۲۱ نوامبر (۱۹ تا ۳۰ آبان) در بوداپست مجارستان برگزار میشود، با اتفاقی غیرمنتظره و جنجالی همراه شده است. این رقابتها با هدف ترکیب سه قالب اصلی شطرنج یعنی کلاسیک، سریع و برقآسا برگزار میشود و تقریباً تمام ستارههای مطرح این رشته از جمله مگنوس کارلسن در آن حضور دارند.
کارلسن که در سالهای اخیر علاقه چندانی به حضور در مسابقات کلاسیک نشان نداده، این بار تصمیم گرفت در رقابتهایی شرکت کند که هر سه کنترل زمانی را در بر میگیرد. با این حال، ستاره نروژی بار دیگر نشان داد که در دنیای شطرنج همواره مطابق قواعد و انتظارات معمول رفتار نمیکند.
او در مرحله حذفی مسابقات دو بار در برابر بیبیسارا آسائوبایوا، شطرنجباز قزاقستانی حاضر نشد؛ اتفاقی که واکنشهای متفاوتی را در جامعه شطرنج به دنبال داشت. نکته عجیبتر اینکه کارلسن با وجود واگذاری دو بازی به صورت فنی در مجموع برنده تقابل شد و به مرحله بعد راه یافت.

افت غیرمنتظره کارلسن در مسابقات بوداپست
عملکرد کارلسن در این دوره از رقابتها چندان مطابق انتظار نبود. او ابتدا عنوان قهرمانی بخش برقآسا را به دست آورد اما در مرحله گروهی که مسابقات با کنترل زمانی سریعترِ کلاسیک یعنی ۴۵ دقیقه به علاوه ۳۰ ثانیه برای هر حرکت برگزار شد، نتوانست حتی یک پیروزی کسب کند.
شکست مقابل آیک مارتیرسیان، شطرنجباز نروژی یکی از نتایج غیرمنتظره او بود. کارلسن در نهایت با قرار گرفتن در رتبه پنجم گروهی ششنفره از رقابت برای جایگاههای برتر بازماند و راهی جدول تعیین رتبههای هفدهم به بعد شد.
این نتایج همچنین جایگاه او را در صدر رنکینگ جهانی شطرنج کلاسیک با تهدید مواجه کرد. کارلسن از سال ۲۰۱۱ تاکنون صدرنشین این رنکینگ بوده و در تمام این سالها جایگاه نخست را حفظ کرده است. با این حال، نتایج ضعیف اخیر باعث شد امتیاز او به محدوده خطرناک نزدیک شود و فابیانو کاروانا، استاد بزرگ آمریکایی فرصت کاهش فاصله با او را پیدا کند.
هرچند کارلسن در سالهای اخیر بیش از گذشته به لذت بردن از بازی توجه نشان داده و ظاهراً انگیزه سابق را برای دنبال کردن رکوردها و عناوین ندارد، از دست دادن جایگاه نخست جهان احتمالاً اتفاقی نیست که برای او بیاهمیت باشد.

غیبت نخست؛ پیروزی بدون حضور در مسابقه
پس از پایان مرحله گروهی، احتمال کنارهگیری کارلسن از مسابقات مطرح شد؛ چرا که ادامه رقابت برای کسب رتبه هفدهم چندان با جایگاه و اعتبار او تناسب نداشت. با این حال، او در مسابقات باقی ماند و در مرحله نیمهنهایی جدول بازندهها مقابل بیبیسارا آسائوبایوا قرار گرفت.
بر اساس فرمت مسابقات، هر تقابل در مرحله حذفی شامل چندین بازی با سه کنترل زمانی مختلف است و در پایان، امتیازهای هر بخش در تعیین برنده نقش دارند.
کارلسن در بخش برقآسا از چهار بازی به سه پیروزی رسید و در بخش سریع نیز هر دو مسابقه را برد. به این ترتیب، پیش از بازی پایانی کلاسیک، نتیجه تقابل ۱۱.۵ بر ۰.۵ به سود او بود. با توجه به اینکه پیروزی در بازی کلاسیک هشت امتیاز داشت، کارلسن به این نتیجه رسید که حریف دیگر شانسی برای جبران اختلاف ندارد.
او پس از بررسی موضوع با داوران در بازی پایانی حاضر نشد. آسائوبایوا طبق مقررات پشت میز نشست و پس از گذشت زمان قانونی، برنده فنی بازی اعلام شد اما این پیروزی تغییری در نتیجه نهایی ایجاد نکرد و کارلسن با نتیجه ۱۱.۵ بر ۸.۵ به برتری رسید.
قهرمان نروژی پس از این اتفاق گفت: تا جایی که متوجه شدم، مسابقه تمام شده بود. تنها پیامد غیبت من این بود که یک بازی کاملاً بیفایده را واگذار میکردم. وقتی چنین اتفاقی روی امتیازات تأثیر میگذارد، میتوانم آن را درک کنم اما وقتی مسابقه تمام شده، دیگر تمام شده است. این تصمیم من درباره این موضوع بود.
نکته قابل توجه اینکه ظاهراً این شکست فنی تأثیری بر امتیاز ریتینگ کارلسن نداشت؛ موضوعی که به نظر میرسید برای او اهمیت ویژهای داشت.
انتقادها از رفتار ستاره نروژی
رفتار کارلسن واکنشهای متفاوتی را در میان چهرههای مطرح شطرنج برانگیخت. هیکارو ناکامورا و هانس نیمان از منتقدان این تصمیم بودند و معتقد بودند حاضر نشدن پشت میز مسابقه، بیاحترامی به حریف، برگزارکنندگان و تماشاگران است.
در مقابل، یان نپومنیاشی با لحنی طنزآمیز به این اتفاق واکنش نشان داد و گفت حتی به کارلسن حسادت میکند؛ چرا که او توانسته بود خیلی زود کارش را تمام کند و وقت بیشتری برای استراحت داشته باشد.

تکرار غیبت و صعود کارلسن به مرحله بعد
ماجرا به همینجا ختم نشد. کارلسن و آسائوبایوا روز بعد بار دیگر در چارچوب دومین بخش از تقابل نیمهنهایی مقابل یکدیگر قرار گرفتند.
این بار کارلسن در بخش برقآسا عملکردی کاملاً مقتدرانه داشت و هر چهار بازی را برد. در بخش سریع نیز یکی از دو مسابقه با تساوی به پایان رسید. بنابراین، پیش از بازی کلاسیک پایانی، نتیجه ۸.۵ بر ۰.۵ به سود شطرنجباز نروژی بود.
کارلسن بار دیگر تصمیم گرفت در بازی پایانی حاضر نشود. آسائوبایوا دومین پیروزی فنی خود را مقابل این ستاره به دست آورد اما هشت امتیاز این بازی تنها برای مساوی کردن نتیجه همان تقابل کافی بود. در مجموع دو رویارویی نیز کارلسن برتری خود را حفظ کرد و راهی مرحله بعد شد.
نکته جالب اینکه این رفتار تنها به کارلسن محدود نماند و ریچارد راپورت و آبیمانیو میشرا نیز در تقابلهای خود با آیک مارتیرسیان و وایسالی رامشبابو از حضور در برخی بازیها خودداری کردند.
ضرورت بازنگری در قوانین مسابقات
اتفاقات بوداپست بار دیگر بحث درباره مقررات مسابقات شطرنج و نحوه برخورد با غیبت بازیکنان را مطرح کرده است. اگرچه رفتار کارلسن از نظر فنی و بر اساس برداشت او از قوانین قابل توجیه بود اما تکرار چنین اتفاقاتی میتواند به اعتبار مسابقات و جذابیت رقابتها آسیب بزند.
به نظر میرسد برگزارکنندگان باید برای جلوگیری از تکرار این شرایط، مقررات مشخصتری درباره حضور بازیکنان در تمام بازیها تدوین کنند. در غیر این صورت، ممکن است شطرنجبازان مطرح نیز با تشخیص اینکه نتیجه کلی مسابقه از قبل مشخص شده است، از حضور در بازیهای باقیمانده خودداری کنند.
کارلسن بار دیگر ثابت کرد که در شطرنج، علاوه بر مهارت فنی، تصمیمهای غیرمنتظره او نیز میتواند به اندازه بازیهایش خبرساز شود.
/
