اقتصادنیوز: رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران گفت: بخشی از هزینه اتفاقات امروز در حساب‌های سال ۱۴۰۵ ثبت نخواهد شد؛ در رشد پایین‌تر، اشتغال ضعیف‌تر و صادرات محدودتر سال ۱۴۰۶ خود را نشان می‌دهد.
به گزارش اقتصادنیوز، حسین سلاح‌ورزی، رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران و رئیس سازمان ملی کارآفرینی ایران در بخشی از گفت‌وگوی خود با اقتصادنیوز در پاسخ به این پرسش که «اگر وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و نااطمینانی در نیمه دوم ادامه پیدا کند، کدام تصمیم‌های اقتصادی بیش از همه به تعویق می‌افتند و این تعویق چه اثری بر اقتصاد سال ۱۴۰۶ خواهد گذاشت؟» گفت: در وضعیت «نه جنگ، نه صلح»، نخستین تصمیم‌هایی که به تعویق می‌افتند، تصمیم‌های بلندمدت و دشوار برای بازگشت‌اند: احداث کارخانه، توسعه خط تولید، خرید ماشین‌آلات، ورود به بازار جدید، انعقاد قراردادهای بلندمدت و استخدام نیروی متخصص. بنگاه ممکن است هزینه‌های جاری خود را ادامه دهد، اما تا زمانی که نتواند آینده را با حداقلی از اطمینان ببیند، تعهد تازه‌ای ایجاد نمی‌کند.
اقتصادنیوز: رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران می‌گوید: در سناریوی تداوم تنش، بقا و کاهش تولید دو رفتار جداگانه نیستند؛ کاهش تولید اغلب نتیجه تلاش بنگاه برای زنده‌ماندن است.
او ادامه داد: این رفتار فقط به بخش خصوصی محدود نمی‌ماند. بانک‌ها نیز در اعطای تسهیلات محتاط‌تر می‌شوند، سرمایه‌گذاران خارجی کنار می‌کشند، شرکای تجاری قراردادها را کوتاه‌تر و پرهزینه‌تر می‌کنند و خانوارها خرید مسکن، خودرو و کالاهای بادوام را عقب می‌اندازند. حاصل این وضعیت، کاهش هم‌زمان سرمایه‌گذاری و تقاضاست. اثر آن بر سال ۱۴۰۶ از همین امروز شکل می‌گیرد. تولید سال آینده به سفارش ماشین‌آلات، تأمین مواد اولیه، تعمیرات اساسی و استخدام امروز وابسته است. اگر این تصمیم‌ها در نیمه دوم ۱۴۰۵ گرفته نشود، حتی با بهبود شرایط در سال آینده، ظرفیت ازدست‌رفته بلافاصله بازنمی‌گردد. سرمایه‌گذاری زمان می‌خواهد و آثار آن معمولاً با فاصله ظاهر می‌شود.
سلاح‌ورزی افزود: ادامه نااطمینانی همچنین ترکیب فعالیت اقتصادی را تغییر می‌دهد. منابع از تولید بلندمدت به سمت دارایی‌های نقدشونده، معاملات کوتاه‌مدت و فعالیت‌های کم‌ریسک‌تر حرکت می‌کنند. در چنین محیطی، ممکن است گردش پول وجود داشته باشد، اما ظرفیت تازه‌ای ساخته نمی‌شود و شغل پایدار شکل نمی‌گیرد.
بنابراین خطر اصلی برای سال ۱۴۰۶ فقط ثبت رشد پایین‌تر نیست. اقتصاد ممکن است با سرمایه فرسوده‌تر، بنگاه‌های ضعیف‌تر، نیروی متخصص کمتر و فشار بیشتر بر بودجه و شبکه بانکی وارد سال جدید شود. هرچه دوره بلاتکلیفی طولانی‌تر شود، فاصله میان توقف بحران و آغاز بهبود نیز بیشتر خواهد شد. اقتصاد به‌محض کاهش تنش روشن نمی‌شود؛ بنگاهی که ماه‌ها در وضعیت دفاعی بوده، برای اعتمادکردن و سرمایه‌گذاری دوباره به زمان نیاز دارد.
رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران در پاسخ به این پرسش که «آیا خطر اصلی فقط افت تولید در نیمه دوم ۱۴۰۵ است یا باید نگران آسیب به ظرفیت تولید آینده هم بود؟» گفت: نگرانی اصلی دقیقاً همین‌جاست. کاهش تولید در نیمه دوم سال، با همه پیامدهای منفی آن، فقط بخش آشکار مسئله است. خسارت جدی‌تر زمانی اتفاق می‌افتد که اقتصاد توان تولید آینده خود را از دست بدهد. این آسیب معمولاً با تأخیر در آمارها دیده می‌شود و به همین دلیل ممکن است در ارزیابی‌های جاری دست‌کم گرفته شود. بنگاهی که برای حفظ نقدینگی، خرید ماشین‌آلات و تعمیرات اساسی را عقب می‌اندازد، شاید بتواند چند ماه تولید را ادامه دهد؛ اما این تصمیم عمر مفید تجهیزات را کاهش می‌دهد، توقف‌های ناخواسته را بیشتر می‌کند و کیفیت محصول را پایین می‌آورد. کاهش سرمایه‌گذاری نیز به این معناست که ظرفیت تازه‌ای جایگزین تجهیزات فرسوده نمی‌شود. در نتیجه، حتی اگر تقاضا یا شرایط سیاسی در سال آینده بهتر شود، بنگاه الزاماً توان پاسخ‌گویی به آن را نخواهد داشت.
او ادامه داد: در بازار کار نیز ماجرا مشابه است. آثار رکود ابتدا به شکل توقف استخدام، کاهش آموزش، حذف اضافه‌کاری و خروج نیروهای ماهر ظاهر می‌شود. این تحولات ممکن است فوراً نرخ بیکاری را جهش ندهد، اما توان فنی و مدیریتی بنگاه را تضعیف می‌کند. بازسازی این سرمایه انسانی بسیار دشوارتر از خرید مواد اولیه است. در صادرات، خسارت می‌تواند ماندگارتر باشد. مشتری خارجی نمی‌تواند نامحدود منتظر بماند. وقتی صادرکننده ایرانی در تحویل، قیمت‌گذاری یا دریافت و پرداخت با مشکل روبه‌رو می‌شود، خریدار به سراغ تأمین‌کننده دیگری می‌رود. بازپس‌گرفتن بازاری که رقیب در آن مستقر شده، پرهزینه و گاهی ناممکن است.
سلاح‌ورزی گفت: بنابراین بخشی از هزینه اتفاقات امروز در حساب‌های سال ۱۴۰۵ ثبت نخواهد شد؛ در رشد پایین‌تر، اشتغال ضعیف‌تر و صادرات محدودتر سال ۱۴۰۶ خود را نشان می‌دهد. البته این مسیر اجتناب‌ناپذیر نیست، اما هرچه نااطمینانی طولانی‌تر شود، احتمال ماندگارشدن خسارت بیشتر خواهد شد. مسئله فقط این نیست که امسال چقدر کمتر تولید می‌کنیم؛ مسئله مهم‌تر این است که پس از عبور از بحران، چه میزان توان تولید برایمان باقی مانده است.