جریان آب با عمق تنها ۳۰ سانتی‌متر به دلیل کاهش اصطکاک لاستیک‌ها و نیروی شناوری، می‌تواند خودروهای سواری را به‌سادگی منحرف کرده و با خود ببرد.
شاید عبور از خیابانی که حدود ۳۰ سانتی‌متر آب روی آن جمع شده، در نگاه اول خطرناک به نظر نرسد؛ به‌ویژه اگر خودرو ارتفاع مناسبی از سطح زمین داشته باشد و راننده تصور کند می‌تواند با سرعت کم از مسیر عبور کند. با این حال، جریان آب ناشی از سیلاب می‌تواند حتی یک خودروی سواری را از مسیر خارج کند.
بر اساس هشدارهای موجود، حدود ۳۰ سانتی‌متر آب جاری برای به حرکت درآوردن بسیاری از خودروهای سواری کافی است. دلیل این اتفاق را باید در ترکیب نیروی جریان آب، کاهش چسبندگی لاستیک‌ها و نیروی شناوری جست‌وجو کرد.
نیروی جریان آب چگونه خودرو را جابه‌جا می‌کند؟
آب برخلاف ظاهر آرام خود، هنگام حرکت با سرعت زیاد نیروی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. هرچه سرعت جریان بیشتر باشد، نیروی واردشده به بدنه خودرو نیز افزایش می‌یابد. وقتی آب از کنار خودرو عبور می‌کند، به درها، بدنه و سایر بخش‌های در تماس با جریان فشار وارد می‌شود. اگر این نیرو از مقاومت خودرو در برابر حرکت جانبی بیشتر شود، خودرو ممکن است از مسیر منحرف شود یا جریان آب آن را با خود ببرد.
نکته مهم این است که عمق آب به‌تنهایی میزان خطر را مشخص نمی‌کند. سرعت جریان، شکل مسیر، وضعیت بستر جاده و اندازه خودرو نیز اهمیت دارند. به همین دلیل، آبی که در یک خیابان کم‌عمق به نظر می‌رسد، ممکن است در مسیر دیگری نیروی بسیار بیشتری ایجاد کند.
نقش شناوری در حرکت خودرو چیست؟
خودرو برای ثابت ماندن روی جاده به وزن خود و اصطکاک میان لاستیک‌ها و سطح مسیر متکی است. با بالا آمدن آب اطراف خودرو، نیروی شناوری افزایش پیدا می‌کند و بخشی از وزن مؤثر خودرو کاهش می‌یابد. در نتیجه، نیروی عمودی وارد بر لاستیک‌ها و اصطکاک آن‌ها با سطح جاده کمتر می‌شود.
اگر خودرو تا حدی شناور شود، چسبندگی لاستیک‌ها به‌شدت کاهش می‌یابد و دیگر نمی‌توان مانند شرایط عادی روی اصطکاک چرخ‌ها برای حفظ موقعیت خودرو حساب کرد. در این وضعیت، جریان آب می‌تواند خودرو را به‌راحتی جابه‌جا کند. ترکیب کاهش اصطکاک و فشار جریان آب، علت اصلی خطرناک بودن عبور از مسیرهای سیلابی است.
چرا خودروهای سنگین‌تر هم در امان نیستند؟
ممکن است تصور شود خودروهای شاسی‌بلند و وانت‌ها به دلیل وزن و ارتفاع بیشتر، در برابر سیلاب مقاوم‌تر هستند؛ اما این تصور همیشه درست نیست. ارتفاع بیشتر بدنه می‌تواند سطح بزرگ‌تری را در معرض جریان آب قرار دهد و نیروی جانبی بیشتری ایجاد کند. از سوی دیگر، شناوری و کاهش چسبندگی نیز می‌توانند پایداری خودروهای سنگین را مختل کنند.
جریان آب با عمق حدود ۴۵ تا ۶۰ سانتی‌متر ممکن است خودروهای بزرگ‌تری مانند وانت‌ها، ون‌ها و شاسی‌بلندها را نیز با خود ببرد. این اعداد حدودی هستند و نباید به‌عنوان مرز قطعی ایمنی در نظر گرفته شوند؛ جریان‌های شدیدتر می‌توانند در عمق کمتر نیز خطرساز باشند.
هنگام مواجهه با آب‌گرفتگی چه باید کرد؟
اگر بخشی از جاده با آب پوشیده شده است، از ورود به آن خودداری کنید و مسیر دیگری را انتخاب کنید. ظاهر آب نمی‌تواند عمق واقعی آن یا وضعیت آسفالت زیر سطح را نشان دهد؛ ممکن است بخشی از جاده تخریب شده یا جریان آب به‌سرعت در حال افزایش باشد. حتی اگر خودروی دیگری از مسیر عبور کرده باشد، این موضوع ایمن بودن آن را تضمین نمی‌کند.
هرگز موانع و علائم هشداردهنده مسیرهای آب‌گرفته را دور نزنید. اگر خودرو در جریان سیلاب گرفتار شد، حفظ جان سرنشینان در اولویت است؛ از ورود بیشتر به آب خودداری کنید و در صورت امکان، بدون به خطر انداختن خود به محل مرتفع و امن بروید و با نیروهای امدادی تماس بگیرید. در نهایت باید گفت ۳۰ سانتی‌متر آب جاری را نباید مانعی کم‌خطر دانست. جریان آب و کاهش چسبندگی می‌توانند در زمانی کوتاه کنترل خودرو را از راننده بگیرند. بهترین تصمیم هنگام مواجهه با مسیر سیلابی، توقف و انتخاب راهی امن‌تر است.
