این روزها ترند جدیدی با عنوان «چهره فریتینی» (Ferritin Face) در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. طبق ادعای منتشرشده، رنگ‌پریدگی پوست، تیرگی زیر چشم، کدر شدن چهره و خستگی ظاهری می‌توانند نشانه‌هایی از کمبود آهن در بدن باشند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اما آیا واقعاً می‌توان تنها با نگاه کردن به صورت، کمبود آهن را تشخیص داد؟ متخصصان پوست درباره صحت این ادعا و خطرات تشخیص خودسرانه هشدار می‌دهند.
چهره فریتینی چیست؟
فریتین پروتئینی است که آهن را در بدن ذخیره می‌کند و هنگام نیاز در اختیار بدن قرار می‌دهد. آزمایش فریتین خون می‌تواند میزان ذخایر آهن بدن را مشخص کند.
در ترند «چهره فریتینی» ادعا می‌شود که نشانه‌هایی مانند رنگ‌پریدگی، تیرگی زیر چشم، پوست کدر و چهره خسته می‌توانند نشان‌دهنده پایین بودن فریتین باشند.
به گفته متخصص پوست، کمبود آهن ممکن است روی ظاهر افراد تأثیر بگذارد؛ اما این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و نمی‌توان از روی آن‌ها کمبود آهن را تشخیص داد.
آیا از روی چهره می‌توان کمبود آهن را تشخیص داد؟
آهن برای تولید هموگلوبین ضروری است؛ پروتئینی در گلبول‌های قرمز که اکسیژن را به بخش‌های مختلف بدن منتقل می‌کند.
وقتی کمبود آهن شدید شود و به کم‌خونی منجر شود، ممکن است پوست و داخل پلک‌ها رنگ‌پریده به نظر برسند.
اما تیرگی زیر چشم، کدر شدن پوست و خستگی چهره می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند؛ از جمله:
* کم‌خوابی و استرس
* عوامل ژنتیکی
* حساسیت و آلرژی
* کم‌آبی بدن
* مشکلات تغذیه‌ای و برخی بیماری‌ها
نکته مهم این است که ممکن است فردی ذخایر آهن پایینی داشته باشد، اما هیچ نشانه ظاهری مشخصی نداشته باشد. بنابراین، ظاهر صورت به‌تنهایی معیار قابل اعتمادی برای تشخیص کمبود آهن نیست.
علائم واقعی کمبود آهن چیست؟
کمبود آهن ممکن است به‌تدریج ایجاد شود و علائم آن در افراد مختلف متفاوت باشد.
شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:
* خستگی مداوم و کاهش انرژی
* ضعف و بی‌حالی
* تنگی نفس هنگام فعالیت
* سردرد و سرگیجه
* رنگ‌پریدگی پوست
* تپش قلب
* ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها
* تمایل غیرعادی به خوردن موادی مانند یخ یا خاک
البته این علائم ممکن است در بیماری‌های دیگری هم دیده شوند و لزوماً به معنای کمبود آهن نیستند.
کمبود آهن چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برای تشخیص کمبود آهن، انجام آزمایش خون ضروری است. پزشک معمولاً دو آزمایش را درخواست می‌کند:
* CBC: برای بررسی هموگلوبین و وضعیت گلبول‌های قرمز خون.
* Ferritin: برای بررسی میزان ذخایر آهن بدن.
در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی آهن نیز انجام می‌شوند.
اگر کمبود آهن تأیید شود، باید علت آن هم مشخص شود؛ عواملی مانند قاعدگی‌های سنگین، تغذیه نامناسب، بارداری، اختلال در جذب آهن یا خونریزی‌های گوارشی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
چرا ترند چهره فریتینی می‌تواند خطرناک باشد؟
یکی از نگرانی‌های پزشکان این است که افراد صرفاً براساس ظاهر صورت، خودشان را دچار کمبود آهن بدانند و بدون انجام آزمایش، مصرف مکمل آهن را شروع کنند.
مصرف بی‌دلیل یا بیش از حد آهن می‌تواند باعث عوارضی مانند تهوع، یبوست و درد شکم شود و در دوزهای بالا حتی خطرناک باشد.
از طرف دیگر، ممکن است علائمی مانند خستگی، رنگ‌پریدگی یا ریزش مو ناشی از مشکلات دیگری باشند و تشخیص اشتباه باعث به‌تعویق افتادن درمان شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر دچار خستگی مداوم، ضعف غیرعادی، سرگیجه، تنگی نفس یا قاعدگی‌های سنگین هستید، بهتر است با پزشک مشورت کنید و در صورت نیاز آزمایش خون بدهید.
در صورت بروز تنگی نفس شدید در حالت استراحت، درد قفسه سینه یا غش کردن، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
حرف آخر
چهره ممکن است گاهی نشانه‌هایی از کم‌خونی را نشان دهد، اما نمی‌تواند میزان فریتین یا ذخایر آهن بدن را مشخص کند.
برای تشخیص کمبود آهن، به ترندهای فضای مجازی اعتماد نکنید؛ آزمایش خون و بررسی پزشکی تنها راه مطمئن برای تشخیص و تصمیم‌گیری درباره درمان هستند.