پیروزی لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهوری چپ‌گرای برزیل، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور، ضمن تداوم حاکمیت چپ‌گرایان در بزرگ‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین، به موضوعی اثرگذار در معادلات سیاسی منطقه و روابط آن با ایالات متحده تبدیل شده است؛ نتیجه‌ای که با استقبال شماری از رهبران آمریکای لاتین و تأکید آنان بر حاکمیت ملی و همگرایی منطقه‌ای همراه شد، اما انتقاد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، را نیز در پی داشت.
جوان آنلاین: لولاداسیلوا، روز یکشنبه، با کسب ۵۱.۷۹ درصد آرا در برابر ۴۸.۲۱ درصد آرا کسب شده توسط فلاویو بولسونارو، سناتور راست‌گرا و پسر رئیس‌جمهوری پیشین برزیل، توانست برای چهارمین بار و در دوره‌ای غیرمتوالی به ریاست‌جمهوری این کشور دست یابد. نتیجه‌ای که در عین تثبیت تداوم حاکمیت چپ‌گرایان در این کشور، مانعی در برابر گسترش نفوذ سیاسی جریان‌های راست‌گرا و متحدان ترامپ در منطقه به شمار می‌رود.
این نتیجه در شرایطی رقم خورد که لولا در دور نخست از فلاویو بولسونارو، نامزد راست‌گرا و فرزند ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهوری پیشین برزیل، عقب افتاده بود؛ اما در دور دوم توانست این فاصله را جبران کند.
در پی انتخاب مجدد لولا به ریاست‌جمهوری برزیل رهبران کشورهای آمریکای لاتین و برنی سندرز، سناتور آمریکایی، روز یکشنبه، پیروزی وی را تبریک گفتند و ضمن تمجید از روند دموکراتیک این کشور، بر تداوم همکاری‌ها تأکید کردند.
مکزیک؛ پیروزی مردم برزیل و تأکید بر دموکراسی
کلائودیا شینباوم، رئیس‌جمهوری مکزیک، از نخستین مقام‌های منطقه بود که پیروزی لولا را تبریک گفت و آن را نشانه‌ای از اراده مردم برزیل دانست.
وی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: زنده باد دموکراسی؛ مردم برزیل پیروز شدند. رئیس‌جمهور لولا، تبریک می‌گویم!
این پیام، بر اهمیت نتیجه انتخابات از منظر دموکراسی و مشارکت سیاسی شهروندان تأکید داشت.
مکزیک و برزیل، به‌عنوان دو اقتصاد بزرگ آمریکای لاتین، در دوره ریاست‌جمهوری شینباوم و لولا تحت حاکمیت دولت‌های چپ‌گرا قرار دارند؛ موضوعی که اهمیت همکاری میان دو کشور را در معادلات منطقه‌ای افزایش می‌دهد.
کوبا؛ تأکید بر حاکمیت ملی، صلح و عدالت اجتماعی
میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهوری کوبا، پیروزی لولا را «تاریخی» توصیف و بر تداوم مسیر صلح، حاکمیت ملی و عدالت اجتماعی در برزیل تأکید کرد.
وی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: این پیروزی تاریخی، تداوم مسیر صلح، حاکمیت ملی و عدالت اجتماعی را تضمین می‌کند.
دیاز کانل همچنین بر آمادگی کوبا برای همکاری با برزیل در مسیر وحدت و همگرایی آمریکای لاتین و حوزه کارائیب تأکید کرد. این موضع نشان می‌دهد که هاوانا، پیروزی لولا را فرصتی برای تقویت همکاری دولت‌های منطقه در برابر فشارهای خارجی و پیشبرد دستورکارهای مشترک سیاسی و اجتماعی ارزیابی می‌کند.
این پیام، روشن‌ترین نمونه از پیوند دادن نتیجه انتخابات برزیل با گفتمان حاکمیت ملی و عدالت اجتماعی در میان دولت‌های چپ‌گرای منطقه است؛ گفتمانی که استقلال تصمیم‌گیری سیاسی و اقتصادی کشورها را در برابر فشارهای خارجی از اولویت‌های خود می‌داند.
کلمبیا؛ پترو پیروزی لولا را شکست فاشیسم خواند
گوستاوو پترو، رئیس‌جمهوری پیشین کلمبیا، در واکنشی صریح، پیروزی لولا را فراتر از یک نتیجه انتخاباتی و نشانه‌ای از مقابله با گسترش جریان‌های راست افراطی در آمریکای لاتین توصیف کرد.
وی تصریح کرد: در برزیل، روند گسترش فاشیسم در آمریکای لاتین متوقف شد.
پترو در ادامه، نتیجه انتخابات را «پیروزی برای بشریت» خواند و مدعی شد که مشارکت آزادانه مردم و عملکرد نظام انتخاباتی این کشور مانع گسترش نفوذ حساب‌های جعلی و تلاش خارجی برای تصاحب منابع طبیعی برزیل شده است.
رئیس‌جمهوری پیشین کلمبیا تاکید کرد: این پیروزی برای بشریت و شکستی راهبردی برای نیروهای تاریکی است.
شیلی؛ تأکید بر همکاری اقتصادی و مبارزه با جرایم سازمان‌یافته
خوسه آنتونیو کاست، رئیس‌جمهوری شیلی، نیز پیروزی لولا را تبریک گفت و از ادامه همکاری میان سانتیاگو و برازیلیا خبر داد. این موضع از آن جهت قابل توجه است که کاست از جریان راست‌گرای منطقه به شمار می‌رود و پیام او، برخلاف برخی واکنش‌های ایدئولوژیک، بر منافع مشترک دو کشور متمرکز بود.
وی افزود که شیلی و برزیل آینده مشترک گسترده‌ای پیش رو دارند.
کاست همچنین بر تقویت روابط دوجانبه در زمینه همگرایی اقتصادی و مبارزه با جرایم سازمان‌یافته در منطقه تأکید کرد.
پرو؛ تأکید کیکو فوجیموری بر تقویت همکاری راهبردی
کیکو فوجیموری، رئیس‌جمهوری پرو، با تبریک پیروزی لولا، بر تمایل دولت خود برای تقویت همکاری‌های راهبردی با برزیل تأکید کرد.
وی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: انتخاب مجدد لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا را تبریک می‌گویم و این روز دموکراتیک را به مردم برزیل شادباش می‌گویم.
فوجیموری همچنین بر گسترش همکاری در زمینه ائتلاف راهبردی، همگرایی، همکاری و توسعه پایدار آمازون مشترک میان دو کشور، به نفع مردم هر دو کشور تأکید کرد. این موضع نشان می‌دهد که حتی در میان دولت‌های راست‌گرای منطقه نیز، نتیجه انتخابات برزیل به‌عنوان واقعیتی سیاسی برای ادامه همکاری‌های اقتصادی و دیپلماتیک مورد توجه قرار گرفته است.
بولیوی و پاراگوئه؛ تأکید بر همسایگی و همگرایی منطقه‌ای
رودریگو پاز، رئیس‌جمهوری بولیوی، با اشاره به پیوندهای تاریخی دو کشور، اعلام کرد که همکاری با برزیل برای تقویت مناسبات دوجانبه و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای مردم دو کشور ادامه خواهد یافت.
وی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: بولیوی و برزیل دو کشور همسایه و برادرند که تاریخ مشترک و چالش‌های مشترک، آنها را به یکدیگر پیوند می‌دهد.
در همین حال، سانتیاگو پنیا، رئیس‌جمهوری پاراگوئه، نیز با تبریک به مردم برزیل، بر دستورکار مشترک دو کشور در زمینه همگرایی و توسعه تأکید کرد.
وی در پیام خود تاکید کرد: پاراگوئه و برزیل دستورکار مشترکی در زمینه همگرایی و توسعه دارند.
این مواضع بر اهمیت ثبات روابط میان کشورهای همسایه و ادامه همکاری‌های منطقه‌ای، فارغ از تفاوت‌های سیاسی دولت‌ها، تأکید دارد.
پاناما؛ تبریک به لولا و اعلام آمادگی برای ادامه همکاری
خوسه رائول مولینو، رئیس‌جمهوری پاناما، پیروزی لولا را تبریک گفت و بر تداوم همکاری میان دو کشور تأکید کرد.
وی در پیام خود در شبکه ایکس خاطر نشان کرد: این روز دموکراتیک را به مردم برزیل و به‌ویژه پیروزی لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا را تبریک را به ایشان می‌گویم! به همکاری مشترک برای کشورهای خود ادامه خواهیم داد.
این پیام در کنار مواضع دیگر رهبران منطقه، نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از واکنش‌های رسمی برزیل بر ضرورت تداوم روابط دیپلماتیک و همکاری‌های منطقه‌ای متمرکز بوده است.
دومینیکن؛ تاکید بر ادامه همکاری‌ها برای دستیابی به منطقه ای شکوفاتر
لوئیس آبینادر، رئیس‌جمهوری جمهوری دومینیکن، نیز مشارکت مدنی مردم برزیل در انتخابات روز یکشنبه را ستود و پیروزی لولا و کسب یک دوره دیگر ریاست‌جمهوری را به وی تبریک گفت.
آبینادر در شبکه ایکس نوشت: به مردم برزیل به‌خاطر فرایند انتخاباتی امروز که با مشارکت مدنی و حضور مردم همراه بود، درود می‌فرستم. انتخاب مجدد رئیس‌جمهور لولا برای دوره‌ای جدید را به وی تبریک می‌گویم. امیدوارم در این دوره چهارساله جدید، همکاری‌هایمان را برای دستیابی به آمریکای لاتین یکپارچه‌تر و شکوفاتر ادامه دهیم.
ایالات متحده؛ ترامپ نتیجه انتخابات را زیر سؤال برد
در میان واکنش‌های بین‌المللی، موضع دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، از جمله مواردی بود که بیشترین تضاد را با پیام‌های تبریک رهبران منطقه داشت.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز یکشنبه پیروزی همتای برزیلی خود، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، در برابر فلاویو بولسونارو، سناتور راست افراطی را زیر سؤال برد و آن را با پیروزی جو بایدن، نامزد دموکرات‌ها، در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۰ مقایسه کرد؛ انتخاباتی که ترامپ از به‌رسمیت شناختن نتایج آن خودداری کرده بود.
ترامپ بدون ارائه هیچ مدرکی دال بر وقوع تخلف در انتخابات، اظهار داشت: آنها همین الان در برزیل دستورالعمل جو بایدن را اجرا کردند. بولسونارو در دور نخست فاصله زیادی با رقیب خود داشت و گزینه‌ای بود که آشکارا شانس بیشتری برای پیروزی در دور دوم داشت. اما کمونیست‌ها وقتی قدرت را به دست می‌گیرند، دیگر آن را رها نمی‌کنند.
در مقابل موضع ترامپ، شماری از سیاستمداران آمریکایی از پیروزی لولا استقبال کردند.
برنی سندرز، سناتور دموکرات آمریکایی، پیروزی مجدد لولا را تبریک گفت و از حمایت او از کارگران و دموکراسی تمجید کرد.
وی تصریح کرد: لولا از کارگران برزیل و دموکراسی دفاع کرده است و در چهار سال آینده نیز به این کار ادامه خواهد داد.
همچنین رو خانا (Ro Khanna)، نماینده دموکرات کنگره آمریکا، نیز در پیامی نوشت: مردم در سراسر جهان در برابر افراط‌گرایی مقاومت می‌کنند. با پیروزی لولا در برزیل، آنها به‌تازگی پیروز شده‌اند. رهبران اقتدارگرا همواره به دموکراسی حمله می‌کنند، زیرا در برابر اراده مردم خود هیچ شانسی ندارند
وی تاکید کرد: رئیس‌جمهور ترامپ باید به نتایج احترام بگذارد و انتخابات برزیل را تضعیف نکند.
این مواضع نشان می‌دهد که واکنش‌های سیاسی در داخل آمریکا نیز یکدست نبود و در کنار انتقاد ترامپ از نتیجه انتخابات، برخی چهره‌های دموکرات و ترقی‌خواه از پیروزی لولا و ضرورت احترام به نتیجه رأی‌گیری حمایت کردند.
پیام پیروزی لولا برای دولت‌های ضد امپریالیسم
از منظر منطقه‌ای، پیروزی لولا برای چهارمین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری، مانعی در برابر گسترش موج پیروزی‌های جریان راست‌گرا در آمریکای لاتین محسوب می‌شود؛ روندی که در سال‌های اخیر با حمایت سیاسی دولت ترامپ همراه بوده است. رویترز نیز در گزارش خود تصریح کرد که پیروزی لولا، آمریکا را از برخورداری از یک دولت راست‌گرای همسو در یکی از مهم‌ترین کشورهای منطقه محروم می‌کند.
انتخاب دوباره لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا به ریاست‌جمهوری برزیل در دور دوم انتخابات روز یکشنبه، پیامی مهم برای دولت‌های مخالف سلطه‌جویی خارجی و مدافع استقلال سیاسی و اقتصادی کشورها دارد؛ اینکه با وجود فشارهای بین‌المللی و رقابت جریان‌های سیاسی رقیب، همچنان امکان پیگیری سیاست‌های مبتنی بر عدالت اجتماعی، حاکمیت ملی و استقلال در تصمیم‌گیری از مسیر سازوکارهای انتخاباتی وجود دارد. این نتیجه همچنین نشان می‌دهد که تحولات سیاسی در بزرگ‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین می‌تواند بر توازن نیروهای سیاسی منطقه و چشم‌انداز همکاری میان دولت‌های دارای رویکردهای متفاوت در قبال قدرت‌های جهانی تأثیر بگذارد.
تداوم ریاست‌جمهوری لولا می‌تواند فرصتی برای تقویت همگرایی آمریکای لاتین، گسترش همکاری‌های جنوب-جنوب و افزایش ظرفیت چانه‌زنی کشورهای در حال توسعه در برابر قدرت‌های بزرگ فراهم کند. تأکید رهبران شماری از کشورهای منطقه بر حاکمیت ملی، عدالت اجتماعی و همکاری منطقه‌ای پس از اعلام نتیجه انتخابات، نشان می‌دهد که پیروزی لولا فراتر از یک رقابت داخلی، در چارچوب بحث گسترده‌تر درباره استقلال سیاسی و اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین نیز مورد توجه قرار گرفته است.
درنهایت به نظر می رسد که برای دولت‌های مخالف سلطه‌جویی خارجی، تجربه برزیل بار دیگر اهمیت پیوند میان پشتوانه مردمی، تقویت اقتصاد ملی، کاهش وابستگی‌های راهبردی و همکاری منطقه‌ای را برجسته می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که می‌توانند زمینه تصمیم‌گیری مستقل‌تر کشورها را در نظام بین‌الملل فراهم سازند.