فولاد سفیددشت، با تکیه بر اراده پولادینِ نیروهای خود، نشان داد که بحران‌ها تنها فرصتی برای نمایشِ اقتدار و بازگشتِ سریع‌تر به مدارِ تولید هستند.
صنعت، زبانِ قدرتِ ملت‌هاست. هر کشوری که می‌خواهد در معادلاتِ جهانی نقش‌آفرین باشد، باید بر پایه‌هایی از تولید و زیرساخت‌های صنعتی قدرتمند ایستاده باشد. صنعت، فراتر از کارخانه‌ها و ماشین‌آلات، نمادِ اراده ملی برای رسیدن به خودکفایی و استقلالِ اقتصادی است. در مسیرِ توسعه، صنعت همواره پیشروترین و حیاتی‌ترین بخش این حرکت بزرگ است.
آیا در لحظه‌ی بحران، می‌توان چرخ‌های عظیمِ صنعت را نه تنها به حرکت درآورد، بلکه آن‌ها را با سرعتی فراتر از همیشه به چرخش درآورد؟
پاسخ این پرسش را باید در مجتمع فولاد سفیددشت پیدا کرد؛ جایی که صنعت، فراتر از یک ضرورت اقتصادی، ستون فقراتِ تاب‌آوریِ ملی است و متوقف شدن در کالبد آن، معنایی ندارد.
در دنیای امروز، قدرتِ یک کشور با توانِ صنعتی‌اش سنجیده می‌شود و فولاد، ستون فقرات این قدرت است. شرکت فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری یکی از طرح‌های هفتگانه فولاد استانی است که عملیات اجرایی آن با نام طرح فولاد چهارمحال و بختیاری در تیرماه ۱۳۸۶ در زمینی به مساحت ۲۵۰ هکتار واقع در ۳۵ کیلومتری جاده شهرکرد به بروجن آغاز گردید.
این مجموعه در آذر ماه ۱۳۹۳ با ترکیب سهم ۶۵ درصدی فولاد مبارکه و ۳۵ درصدی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران با نام شرکت فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری به ثبت رسید. این مجتمع مشتمل بر دو ناحیه تولیدی آهن سازی و فولادسازی است که واحد آهن سازی سال ۱۳۹۵ و واحد فولادی سال ۱۴۰۳ راه اندازی شد.
ناحیه آهن سازی شرکت فولاد سفیددشت شامل واحد‌های انباشت و برداشت و احیاء مستقیم به روش میدکس است که در آن گندله سنگ آهن به کمک گاز‌های احیا کننده در راکتوری به نام کوره ستونی به آهن اسفنجی تبدیل می‌گردد.
واحد فولادسازی شرکت فولاد سفیددشت اولین و تنها واحد فولادسازی با تکنولوژی ایرانی است.
طهمورث جوانبخت مدیرعامل فولاد سفیددشت گفت: تختال تولیدی حاصل از ذوب آهن اسفنجی و قراضه در کوره قوس الکتریکی به عنوان محصول نهایی این شرکت با ظرفیت ۸۰۰ هزارتن در سال، در واحد فولادسازی و ریخته گری تولید می‌گردد.
وی افزود: هم اکنون این واحد صنعتی ۳ درصد فولاد خام کشور را تامین می کند و در حال حاضر هزار و ۴۵۰ نفر به صورت مستقیم و ۷ هزار و ۵۰۰ نفر به صورت غیرمستقیم در این شرکت مشغول به فعالیت هستند.
شامگاه سه‌شنبه، ۱۱ فروردین‌ماه، صدای انفجار در مجتمع فولاد مبارکه و شرکت فولاد سفیددشت، تنها سکوت شب را نشکست؛ بلکه شوکی بزرگ به صنعت و کشاورزی منطقه وارد کرد.
ایمان سلیمانی معاون بهره برداری شرکت فولاد سفیددشت گفت: حوالی ساعت ۲۳ سه‌شنبه ۱۱ فروردین، در حمله‌ای غیرمنتظره، نقاطی از مجتمع فولاد مبارکه و شرکت فولاد سفیددشت هدف چهار موشک دشمن قرار گرفت. این حادثه که در وهله نخست، زیرساخت‌های کلیدی صنعت فولاد کشور را هدف گرفته بود، خسارات سنگینی بر جای گذاشت.
وی افزود: برآورد اولیه از خسارات وارده به این واحد تولیدی بیش از ۵ همت و ۱۷همت فروش دست از رفته است. اهمیت این واحد در زنجیره تأمین فولاد کشور به‌قدری است که هر ساعت توقف در آن، بخشی از تأمین فولاد تختال کشور را با چالش مواجه می‌کند.
سلیمانی اضافه کرد: در آن ساعات بحرانی، همزمان با تلاش برای مدیریت آسیب‌ها در نیروگاه‌های سیکل ترکیبی ۹۱۴ و ۲۵۰ مگاواتی فولاد مبارکه، تیم‌های فنی در سفیددشت نیز برای جلوگیری از خسارات بیشتر و حفظ سرمایه‌های ملی، به حالت آماده‌باش درآمدند.
در سوی دیگر این میدان، داستان با اراده‌ای دیگر رقم خورد. اگرچه برآورد‌ها حاکی از نیاز به ۶ ماه زمان برای بازسازی کامل واحد فولاد سفیددشت بود، اما متخصصان این مجموعه با تلاشی شبانه‌روزی، غیرممکن را ممکن کردند.
طهمورث جوانبخت مدیرعامل فولاد سفیددشت افزود: براساس برنامه ریزی های اولیه، پیش بینی می شد بازسازی واحد فولادسازی ۴ ماه به طول بینجامد اما با توانمندی نیروها این فرآیند تنها طی۴۰ روزبه مدار تولید بازگشت.
وی اظهار کرد: همچنین در بخش آهن سازی درحالی که بازسازی واحد ۷ ماه پیش بینی شده بود، موفق شدیم ظرف مدت ۳ ماه عملیات بازسازی را انجام دهیم.
جوانبخت ادامه داد: در تمام مدت عملیات بازسازی، نا شاهد مشارکت و همبستگی بی نظیر پرسنل بودیم. حدود ۹۰۰ نفر از نیروهای متخصص ما بدون هیچ گونه تعدیل یا توقفی در فعالیت، با تمام توان در کنار تیم های فنی حضور داشتند تا فرآیند بازگشت به تولید با حداکثر سرعت ممکن انجام شود.
وی تاکید کرد: هم‌اکنون این واحد با ظرفیت کامل در حال تولید «تختال» است.این در حالی است که با تولید ماهانه ۴۰ تن تختال ۱۰ درصد از نیاز کل کشور از این واحد تأمین می‌شود و بازگشت آن به چرخه تولید، پاسخی قاطع به محدودیت‌های ناشی از حادثه بود.
در حالی که غول‌های صنعت فولاد با تکیه بر مدیریت بحران به میدان بازگشتند، در چند قدمی این کارخانه‌ها، «شادیخوار»؛ قنات کهن‌سال و رگ حیاتی کشاورزی سفیددشت، زیر بار لرزش‌های صنعتی، در آستانه خاموشی قرار گرفت.
ترکش‌های این حادثه، فراتر از دیوار‌های بتنی کارخانه‌ها رفت و به پیکره نحیف و کهن‌سالِ قنات «شادیخوار» در سفیددشتِ بروجن اصابت کرد. سفیددشت که قطب کشاورزی چهارمحال و بختیاری محسوب می‌شود، حیاتش به جریان آب این قنات وابسته است.
قنات «شادیخوار» با طول ۲ کیلومتر و ۵۲ دهانه چاه (که عمیق‌ترین آن ۳۸ متر است)، خون‌رسانِ بیش از ۲۰۰ هکتار زمین زیر کشت لوبیا، ذرت و سیب‌زمینی است.
لرزش‌های ناشی از حادثه، منجر به ریزش دیواره‌ها و انسداد مسیر این رگ حیاتی شد.
این اتفاق، معیشت صد‌ها کشاورز را به گروگان گرفت؛ چرا که در عصر خشکسالی، هر ثانیه توقف جریان آب، یعنی نابودی محصول و هدررفتِ سرمایه کشاورزان.در تقابلِ میانِ قدرتِ صنعت و ریشه‌های کشاورزی، مرزی میانِ دو بخش وجود ندارد؛ چرا که نابودیِ یکی، به معنای زوالِ دیگری است.
حادثه ۱۱ فروردین، نه تنها زیرساخت‌های فولاد را هدف گرفت، بلکه لرزه‌ای بر پیکره قنات‌های کهن‌سال منطقه نیز وارد کرد. اما در این میدانِ نبرد، یک اصل تغییرناپذیر است: ما عقب‌نشینی نمی‌کنیم. در حالی که تلاش برای احیای رگ‌های حیاتیِ آب در جریان است، غول‌های صنعتی سفیددشت نیز با اراده‌ای پولادین، از میان آوارِ خسارت برخاستند تا ثابت کنند که نبضِ تولید، هرگز متوقف نمی‌شود.
مدیریت جهادی برای احیای یک میراث سازمان جهاد کشاورزی استان بلافاصله پس از حادثه، رویکرد مدیریت بحران را در دستور کار قرار داد.
محسن اسدی، مسئول امور قنوات سازمان، این عملیات را فراتر از یک تعمیر ساده توصیف می‌کند: این بازخوانی تعهد به امنیت غذایی است.در حال حاضر فاز نخست عملیات با تخصیص یک میلیارد تومان اعتبار، بر آواربرداری و لایروبی تخصصی متمرکز شده است.
وی افزود: نکته حائز اهمیت، مشارکت مردمی است؛ جایی که ۱۵۰ میلیون تومان از این هزینه توسط خودِ کشاورزان تأمین شده است. با این حال، مسئولان تأکید دارند برای تکمیل کامل احیای «شادیخوار» و بازگرداندنِ حیات به زمین‌های کشاورزی، نیازمند ۱.۵ میلیارد تومان اعتبار تکمیلی هستیم.
اسدی اضافه کرد: احیای این قنات فراتر از یک اقدام فنی است؛ چرا که قنوات برخلاف چاه‌های عمیق، ضامنِ عدالت در توزیع آب برای خرده‌مالکان هستند و سدِ محکمی در برابر مهاجرت روستاییان به شهر محسوب می‌شوند.
اسدی گفت: ۸۴۱ رشته قنات در استان وجود دارد که ۲۰۰ رشته قنات خشک شده و تاکنون ۵۰ درصد آن با اعتبارات دولتی و کمک‌های مردمی بازسازی و مرمت شده است.
وی اظهار کرد: بلندترین قنات در چهارمحال و بختیاری مربوط به سفیددشت در شهرستان بروجن با طول ۷ کیلومتر و قدیمی‌ترین آن در لقدنبه سامان به طول ۴ هزار و ۵۰۰ متر با قدمت بیش از ۵۰۰ سال است.
مسئول امور قنوات سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری افزود: بیشترین قنات‌های استان در شهرستان‌های بروجن، بن و سامان هستند.
سخن پایانی:
امروز در سفیددشت، شاهد تقابلی نمادین هستیم؛ جایی که «فولاد» به عنوان نماد قدرت صنعتی، و «قنات» به عنوان نماد تاب‌آوریِ کهن، هر دو پس از یک شوک بزرگ، در حال بازسازی خود هستند.
حفظِ «شادیخوار»، در کنار بازگشتِ «فولاد»، نشان‌دهنده اراده‌ای است که معتقد است امنیت غذایی و قدرت صنعتی، دو روی یک سکه برای آبادانی ایران هستند.
بازگشت ۴۰ روزه تولید در واحد فولاد سفیددشت، نشان داد که مدیریت بحران در صنایع استراتژیک، می‌تواند شکاف‌های ناشی از خسارات سنگین را با سرعت و دقت پر کند.
با این حال، پایداری این منطقه در گروی یک نگاه همه‌جانبه است؛ نگاهی که در آن، نبضِ صنعت فولاد و رگ‌های حیاتی قنات به‌طور همزمان و در کنار هم جاری باشند تا امنیت اقتصادی و امنیت غذایی، هر دو از دلِ این خاک برخیزند.
گزارش از نگار شیخ پور