دو متحد در تنگنای سیاسی؛ خاورمیانه در انتظار سناریوی تازه
شکست انتخاباتی نتانیاهو و ترامپ می‌تواند بر معادلات سیاسی و نظامی منطقه تأثیر بگذارد. در اسرائیل، کسب ۱۹ کرسی توسط احزاب عرب، تشکیل دولت جدید را دشوار کرده و جریان مخالف به رهبری گادی آیزنکوت را برای دستیابی به اکثریت به حمایت این احزاب وابسته ساخته است. در آمریکا نیز افزایش هزینه‌های جنگ ایران و انتقادها از حمایت واشنگتن از اسرائیل، احتمال بازنگری در کمک‌های نظامی را تقویت کرده است. با این حال، کاهش تنش یا ازسرگیری حملات همچنان قطعی نیست.
فرارو- عصام نعمان، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل روزنامه القدس العربی
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه القدس العربی، شکست انتخاباتی بنیامین نتانیاهو در اسرائیل و دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، چشم‌انداز تازه‌ای در معادلات سیاسی منطقه ایجاد کرده است. افزایش کرسی‌های احزاب عرب در کنست، دشواری تشکیل دولت جدید در اسرائیل، هزینه‌های اقتصادی جنگ ایران برای آمریکا و افزایش انتقادها از حمایت واشنگتن از تل‌آویو از جمله تحولاتی هستند که می‌توانند بر سیاست‌های دو دولت تأثیر بگذارند.
در اسرائیل، دو فهرست عربی موفق به کسب مجموعاً ۱۹ کرسی شده‌اند؛ نتیجه‌ای که در کنار توزیع کرسی‌ها میان جریان‌های رقیب، مانع دستیابی هر یک از ائتلاف‌های اصلی به اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت شده است. در آمریکا نیز جنگ ایران و پیامدهای اقتصادی آن، در کنار نارضایتی از سیاست‌های دولت ترامپ در قبال اسرائیل و فلسطینیان، به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز انتخابات تبدیل شده است. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جریان مخالف نتانیاهو به رهبری گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید تلاش می‌کند و در واشنگتن نیز بحث درباره آینده کمک‌های نظامی و مالی به اسرائیل شدت گرفته است.
بحران تشکیل دولت و نقش تعیین‌کننده احزاب عرب
یکی از مهم‌ترین پیامدهای نتایج انتخابات اسرائیل، دشوارتر شدن ادامه فعالیت ائتلاف راست‌گرای تحت رهبری نتانیاهو است. در مقابل، جریان مخالف به رهبری آیزنکوت امکان یافته است برای تشکیل دولت با احزاب میانه‌رو و چپ میانه مذاکره کند. با این حال، این جریان برای کسب اکثریت پارلمانی به حمایت نمایندگان عرب نیاز دارد. ۱۹ کرسی دو فهرست عربی می‌تواند در تعیین ترکیب دولت آینده نقش مهمی ایفا کند و قدرت چانه‌زنی این احزاب را افزایش دهد.
یکی از موانع اصلی، مخالفت احتمالی نتانیاهو و متحدانش با مشارکت احزاب عربی در دولت است. چنین وضعیتی می‌تواند آیزنکوت را میان ضرورت دستیابی به اکثریت پارلمانی و مخالفت بخشی از جریان‌های سیاسی اسرائیل با همکاری احزاب عرب قرار دهد. در صورت شکست مذاکرات، احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام در اوایل سال آینده مطرح خواهد شد؛ اتفاقی که می‌تواند بحران سیاسی اسرائیل را طولانی‌تر کند.
افزایش شکاف‌های اجتماعی و سیاسی در اسرائیل
هم‌زمان با بحران تشکیل دولت، اختلافات میان احزاب یهودی و نمایندگان عرب درباره مسائل داخلی و سیاست‌های اسرائیل در سرزمین‌های فلسطینی همچنان یکی از چالش‌های مهم سیاسی این رژیم است. عملکرد دولت نتانیاهو در جنگ غزه و سیاست‌های آن در کرانه باختری، انتقادهای گسترده‌ای را در داخل و خارج اسرائیل برانگیخته است. در این شرایط، موضوع حقوق شهروندان عرب و میزان مشارکت سیاسی آنها می‌تواند به یکی از محورهای اصلی مذاکرات تشکیل دولت تبدیل شود.
در تحلیل مورد بررسی، نسبت به احتمال تشدید تبعیض علیه شهروندان عرب هشدار داده شده است. یکی از سناریوهای مطرح‌شده، ایجاد محدودیت‌های قانونی برای نامزدی و انتخاب شدن شهروندان عرب در کنست است؛ به‌گونه‌ای که حق رأی آنها حفظ شود، اما امکان حضورشان در پارلمان محدود شود. این سناریو در صورت تحقق، می‌تواند ساختار سیاسی اسرائیل را با انتقادهای جدی درباره تبعیض نژادی و محرومیت سیاسی شهروندان عرب مواجه کند. با این حال، چنین تغییری در حال حاضر در حد یک احتمال مطرح‌شده در تحلیل سیاسی است.
آینده کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل
در آمریکا، یکی از موضوعات مهم پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، احتمال بازنگری در کمک‌های نظامی و مالی به اسرائیل است. افزایش هزینه‌های جنگ ایران و فشار اقتصادی ناشی از آن، در کنار انتقادها از تخصیص منابع مالیاتی آمریکا به حمایت نظامی از اسرائیل، زمینه بحث درباره تغییر سیاست واشنگتن را فراهم کرده است.
یکی دیگر از تحولات مورد توجه، افزایش حمایت از حقوق فلسطینیان در بخش‌هایی از جامعه آمریکا است. این روند به‌ویژه در میان جوانان و در ایالت‌هایی مانند میشیگان و نیویورک مورد توجه قرار گرفته است؛ مناطقی که جمعیت قابل‌توجهی از شهروندان عرب‌تبار در آنها زندگی می‌کنند. افزایش انتقادها از سیاست‌های اسرائیل و نقش لابی‌های حامی این رژیم از جمله ایپک می‌تواند بر مواضع نمایندگان کنگره و رقابت‌های انتخاباتی آینده تأثیر بگذارد.
در این میان، نام عبدالرحمن (عبدول) السید به‌عنوان یکی از چهره‌های سیاسی مسلمان مورد اشاره قرار گرفته است. همچنین داریلیزا آویلا شوالیه، نامزد حوزه سیزدهم نیویورک به‌دلیل حمایت از سیاست‌های اقتصادی چپ‌گرایانه و برخورداری از پشتیبانی زهران ممدانی، شهردار نیویورک در این تحلیل مطرح شده است. این تحولات در مجموع نشان می‌دهد که حمایت از فلسطینیان و انتقاد از سیاست‌های اسرائیل به موضوعی مهم‌تر در فضای سیاسی آمریکا تبدیل شده است؛ موضوعی که می‌تواند فرصت بیشتری برای فعالیت گروه‌های مخالف کمک‌های نظامی و مالی واشنگتن به تل‌آویو فراهم کند.
احتمال کاهش تنش در لبنان و ایران
شکست انتخاباتی نتانیاهو و ترامپ ممکن است بر محاسبات نظامی دو طرف نیز اثر بگذارد. دولت اسرائیل با دشواری تشکیل ائتلاف و فشارهای سیاسی داخلی مواجه است و دولت آمریکا نیز باید پیامدهای اقتصادی و انتخاباتی جنگ ایران را مدیریت کند. در چنین شرایطی، احتمال تشدید عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و ازسرگیری حملات گسترده آمریکا علیه ایران ممکن است کاهش یابد. با این حال، نمی‌توان احتمال اقدام نظامی تازه را منتفی دانست.
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده این است که نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید همچنان از اختیارات نخست‌وزیری برخوردار خواهد بود و ممکن است برای تغییر فضای سیاسی داخلی، به تشدید تنش‌های خارجی روی بیاورد. در این سناریو، حمله دوباره به ایران می‌تواند بهانه‌ای برای برگزاری انتخابات زودهنگام در اسرائیل فراهم کند و هم‌زمان به ترامپ امکان دهد با نمایش یک دستاورد نظامی، فشار ناشی از شکست جمهوری‌خواهان را کاهش دهد. البته این ارزیابی در حد یک احتمال سیاسی است و شواهد قطعی درباره تصمیم مشترک دو طرف برای چنین اقدامی ارائه نشده است.
نتایج انتخابات در اسرائیل و آمریکا، فرصت‌هایی برای تغییر در سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای ایجاد کرده است؛ اما این تحولات هنوز به تصمیم‌های اجرایی و تغییرات قطعی منجر نشده‌اند. بحران تشکیل دولت در اسرائیل، اختلاف بر سر مشارکت احزاب عربی، آینده کمک‌های نظامی آمریکا و احتمال ازسرگیری درگیری با ایران، همچنان از عوامل تعیین‌کننده مسیر تحولات آینده خواهند بود.