آذربایجان شرقی- صاحب‌نظران و فعالان فرهنگی تبریز با تأکید بر ضرورت بازخوانی مستند تاریخ، خواستار فاصله گرفتن از پیش‌داوری‌ها و روایت‌های یک‌سویه از گذشته شدند؛ در این میان، نقش تاریخی دوره ایلخانی در تحولات تمدنی ایران و شکل‌گیری هویت و فرهنگ تبریز از محورهای اصلی این نشست بود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در تبریز، محمد عزیزی، پژوهشگر تاریخ در نشست رونمایی و بررسی کتاب «واقعیات و ناواقعیات در تاریخ» اثر رحیم فطن، با اشاره به جایگاه دوره ایلخانی و مغول در تاریخ ایران اظهار کرد: این دوره از مظلوم‌ترین مقاطع تاریخ ایران در روایت‌های رایج تاریخی است و نمی‌توان با عینک امروز و نگاهی تک‌سویه درباره آن قضاوت کرد.
وی افزود: دوره ایلخانی، با وجود فراز و نشیب‌ها و اتفاقات تلخ تاریخی، از جنبه‌های مختلف یکی از دوره‌های درخشان تاریخ ایران به شمار می‌رود و نمی‌توان صرفاً وجوه تاریک آن را مبنای قضاوت قرار داد. برای شناخت درست این برهه، باید نگاهی جامع و چندجانبه به تحولات سیاسی، فرهنگی و تمدنی آن داشت.
عزیزی با اشاره به تحولات شهرسازی و جایگاه تبریز در عصر ایلخانی ادامه داد: تبریز در آن دوره به جایگاهی فراتر از یک شهر معمولی دست یافت و به یک جهان‌شهر تبدیل شد. این دوره تأثیر قابل‌توجهی در شکل‌گیری هویت و فرهنگ تبریز و حتی بخش‌هایی از هویت تاریخی ایران داشته است.
این پژوهشگر تاریخ با اشاره به رویکرد کتاب «واقعیات و ناواقعیات در تاریخ» گفت: یکی از نکات ارزشمند این اثر، نقد نگاه‌های یک‌سویه به تاریخ ایلخانی است. در مطالعه تاریخ، نمی‌توان یک شخصیت یا حکومت را کاملاً پاک و منزه یا صرفاً سیاه و تاریک دانست. باید با نگاهی واقع‌بینانه، ابعاد مختلف عملکردها و تحولات تاریخی را بررسی کرد؛ چراکه روایت و شناخت تاریخی، امری سیال و نیازمند بازنگری مستمر است.
ساسان نیک‌رفتار، مدیر روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز و از متخصصین رشته جامعه شناسی نیز با اشاره به مسئولیت اجتماعی این مجموعه در حوزه فرهنگ و تاریخ اظهار کرد: بررسی مستند دوره‌های تاریخی، از جمله عصر مغول، می‌تواند به اصلاح برداشت‌های رایج و شناخت دقیق‌تر واقعیت‌های تاریخی کمک کند.
محمد عزیزی‌راد، روزنامه‌نگار و نویسنده تبریزی، نیز بر ضرورت مطالعه تاریخ بر پایه اسناد و منابع معتبر تأکید کرد و گفت: نمی‌توان بدون داده‌ها و شواهد تاریخی و صرفاً با نگاه‌های جانبدارانه، سیاسی، جناحی یا قومیتی درباره مسائل تاریخی قضاوت کرد. موضوعات تاریخی باید به‌صورت ریشه‌ای و با تکیه بر مستندات مورد بررسی قرار گیرند.
رحیم فطن، نویسنده کتاب «واقعیات و ناواقعیات در تاریخ»، نیز با تشریح روند پژوهش و نگارش این اثر اظهار کرد: در تدوین کتاب از منابع تاریخی با قدمتی حدود ۸۰۰ سال استفاده شده و در مراحل مختلف پژوهش، از مشورت استادان و صاحب‌نظران بهره گرفته‌ام.
وی با تأکید بر ضرورت دقت در پژوهش‌های تاریخی، ارجاع‌دهی معتبر و بازبینی آثار افزود: در مواجهه با متون تاریخی باید میان آنچه مستند و قابل اتکاست و آنچه در گذر زمان به روایت‌ها افزوده شده یا دستخوش تغییر شده است، تمایز قائل شد.
در این نشست همچنین حاضران بر اهمیت بازخوانی انتقادی منابع تاریخی، اصلاح برداشت‌های نادرست و تقویت روش‌های علمی در تاریخ‌نگاری تأکید کردند.
این نشست به همت انتشارات «ندای سهند» وبا مشارکت اتاق بازرگانی تبریز برپا شد.
کتاب «واقعیات و ناواقعیات در تاریخ» نوشته رحیم فطن (خاقانی)، پژوهشی در حوزه تاریخ‌نگاری حمله مغول به ایران است که با رویکردی انتقادی، به بررسی چگونگی شکل‌گیری روایت‌های تاریخی و تفکیک واقعیت‌ها از ناواقعیت‌ها در متون کهن می‌پردازد.
این اثر با تکیه بر منابع دست‌اول و دوم، تلاش دارد سازوکارهای تحریف، دگرگونی و بازنمایی واقعیت‌های تاریخی را برای مخاطب روشن کند. کتاب در ۱۶۰ صفحه و چهار فصل اصلی، توسط انتشارات «ندای سهند» منتشر شده و می‌تواند برای دانشجویان تاریخ، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ ایران، به‌ویژه دوره مغول و ایلخانی، مورد استفاده قرار گیرد.