قطر برای جلوگیری از دور تازه درگیری‌ها، میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن را دنبال می‌کند؛ تلاشی که میان فشارهای اسرائیل و خطر شکست دیپلماسی با آینده‌ای نامعلوم روبه‌روست.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - میانجی قطری با مجوز کشور‌های حوزه خلیج فارس، تلاش‌های خود را برای دستیابی به توافقی موقت میان واشنگتن و تهران که مانع دور تازه‌ای از درگیری‌ها در منطقه شود، متوقف نکرده است. منابع رسانه‌ای نزدیک به این میانجی قطری می‌گویند واشنگتن پیش‌نویس یادداشت تفاهمی را که او دو روز پیش به ایران ارائه کرده بود، پذیرفته و مقام‌های ایرانی نیز درباره آن اظهارنظر‌هایی داشته‌اند.
توافقی مبتنی بر رویکرد «گام در برابر گام»، همان الگوی تلاش‌های میانجی‌گرانه پیشین را دنبال می‌کند؛ تلاش‌هایی که به امضای یادداشت‌های تفاهمی منجر شدند، اما این توافق‌ها تنها چند روز دوام آوردند و پس از آن دو طرف بار دیگر به درگیری بازگشتند. درگیری‌های محدود نیز در پی این روند رخ داد که تازه‌ترین مورد آن، دو روز پیش بود؛ زمانی که هواپیما‌های آمریکایی به مواضعی حمله کردند که ترامپ مدعی شد سامانه‌های پدافند هوایی تازه‌تأسیس هستند.
در شرایطی که درباره دستیابی قریب‌الوقوع به توافقی که بتواند به مذاکرات جامع درباره همه مسائل منجر شود، هم خوش‌بینی و هم بدبینی وجود دارد، ناظران و سیاستمداران در سراسر جهان همچنان درباره آنچه در روز‌های پیش رو رخ خواهد داد، اطمینان ندارند.
ترامپ که در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره شکست سنگینی متحمل شده است، بر اساس اظهاراتش میان گزینه‌های مختلف گرفتار به نظر می‌رسد. او به دنبال پیروزی سیاسی با کمترین هزینه است، اما هم‌زمان از پیامد‌های توافق با تهران که نتواند شروط واشنگتن را تأمین کند، بیم دارد.
رژیم صهیونیستی به رهبری نتانیاهو نیز نقش پررنگی در این معادله دارد. نتانیاهو پس از شکست انتخاباتی خود، روی آغاز جنگی سریع علیه ایران حساب باز کرده است؛ جنگی که بتواند معادلات سیاسی در داخل اراضی اشغالی را تغییر دهد و فرصتی برای ماندن او در قدرت، در رأس یک کابینه وحدت ملی، فراهم کند.
نگرانی دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه ترامپ پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، دیگر چیزی برای از دست دادن نداشته باشد و برای جبران خسارت‌های سیاسی، به ماجراجویی نظامی روی آورد.
کشور‌های منطقه، به‌ویژه کشور‌های حوزه خلیج فارس، پیامد‌های وخیم گزینه نظامی را درک می‌کنند. ایران تهدید کرده است که پاسخی نامحدود و بدون خطوط قرمز خواهد داد؛ پاسخی که می‌تواند تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های کشور‌های همسایه را هدف قرار دهد.
خسارت‌های واردشده به کشور‌های حوزه خلیج فارس فراتر از پیش‌بینی‌ها بوده است و در صورت تحقق چنین سناریوی هولناکی، منطقه و جهان با فاجعه‌ای روبه‌رو خواهند شد.
ممکن است ترامپ واقعاً میان منافع متعارض دو متحد خود، یعنی رژیم صهیونیستی و کشور‌های حوزه خلیج فارس، گرفتار شده باشد. به همین دلیل، او همچنان راه را برای میانجی‌گری قطر باز گذاشته است؛ میانجی‌گری‌ای که با پایان فصل انتخاباتی فرساینده در آمریکا هم‌زمان شده است. با این حال، واشنگتن به تقویت نیرو‌های خود در منطقه ادامه می‌دهد و هم‌زمان به رژیم صهیونیستی چراغ سبز نشان داده است تا در صورت شکست راه‌حل دیپلماتیک، برای حمله مشترک آمادگی نظامی پیدا کند.
تعداد اندکی از تحلیلگرانی که تحولات آمریکا را دنبال می‌کنند، احتمال می‌دهند مذاکرات به توافقی جامع با تهران منجر شود. با توجه به تجربه روند دیپلماتیک متوقف‌شده، احتمال بیشتری وجود دارد که توافقی کوتاه‌مدت حاصل شود؛ توافقی که پس از یک یا دو دور مذاکره، یا به دلیل مواضع سخت‌گیرانه تهران یا نقش اخلال‌گرانه نتانیاهو فروبپاشد. نتانیاهو خواهان جنگی سرنوشت‌ساز است؛ حتی اگر برای حمله به تأسیسات ایران در کوه به استفاده از سلاح هسته‌ای متوسل شود؛ موضوعی که تاکر کارلسون در آنچه خطرناک‌ترین افشاگری درباره گفت‌و‌گو‌های ترامپ و نتانیاهو توصیف کرده، مطرح کرده است.
در این بحران ایران که در آن انواع جنگ و دیپلماسی را تجربه کرده‌ایم، در میان ابهام و بلاتکلیفی کنونی، گزینه سومی نیز مطرح می‌شود: حفظ وضع موجود؛ به این معنا که وضعیت نه جنگ و نه صلح برای مدتی نامعلوم ادامه پیدا کند.
گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی حاکی است که مدیر اطلاعات ملی آمریکا نیز چنین گزینه‌ای را به ترامپ پیشنهاد کرده است. این گزینه شاید مناسب‌ترین راهکار برای دولت آمریکا باشد؛ زیرا هم از هزینه سیاسی توافقی تحقیرآمیز با تهران جلوگیری می‌کند و هم مانع ورود به ماجراجویی نظامی شکست‌خورده می‌شود.
اما برای خاورمیانه، این گزینه به همان اندازه گزینه جنگ زیان‌بار خواهد بود.
منبع: روزنامه جردن نیوز