با پیگیری دیوان محاسبات برای اجرای قانون افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان، موضوع پرداخت یارانه بیشتر به خانوارهای کم‌درآمد بار دیگر مطرح شده است؛ طرحی که در ص...
اقتصاد‌آنلاین: با پیگیری دیوان محاسبات برای اجرای قانون افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان، موضوع پرداخت یارانه بیشتر به خانوارهای کم‌درآمد بار دیگر مطرح شده است؛ طرحی که در صورت اجرا، مبلغ یارانه برخی خانوارهای مشمول را به ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در ماه افزایش می‌دهد.
گروه اقتصاد، در شرایطی که افزایش هزینه‌های زندگی، رشد قیمت کالاهای اساسی و فشارهای معیشتی، تأمین هزینه‌های خانوارهای دارای فرزند را دشوارتر کرده است، حمایت‌های دولتی از این خانواده‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در همین راستا، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان خانوارهای کم‌درآمد و دارای سه فرزند و بیشتر را پیش‌بینی کرده است؛ با این حال، این حکم قانونی با وجود تأکید دوباره در بودجه سال ۱۴۰۵ هنوز اجرا نشده و دیوان محاسبات نیز به عدم اجرای آن ورود کرده است. اکنون این سؤال مطرح است که یارانه سه‌برابری چه زمانی پرداخت می‌شود، چه خانواده‌هایی مشمول این طرح هستند و میزان دریافتی آن‌ها چقدر خواهد بود؟
آخرین وضعیت افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان
دیوان محاسبات کشور از عدم اجرای حکم قانونی افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان خانوارهای کم‌درآمد خبر داده است. بر اساس اعلام این نهاد نظارتی، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها مکلف بوده است یارانه فرزندان خانوارهای واجد شرایط در دهک‌های اول تا چهارم را به میزان سه برابر یارانه مصوب سایرین پرداخت کند؛ با این حال، این حکم تاکنون اجرایی نشده است.
مرکز رسانه، بین‌الملل و نظارت عمومی دیوان محاسبات کشور اعلام کرده است که اجرای این تکلیف قانونی، علاوه بر ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، در ردیف ۹-۶ جدول الزامات مصارف قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
با وجود این تأکید قانونی، به گفته دیوان محاسبات، تأمین نشدن منابع مالی موردنیاز موجب شده است خانوارهای مشمول همچنان از این حمایت محروم بمانند. این نهاد پس از احراز عدم اجرای تکلیف قانونی، به مسئولان مربوطه تذکر داده و اعلام کرده است پیگیری موضوع تا اجرای کامل حکم ادامه خواهد داشت.
قانون افزایش سه‌برابری یارانه دقیقاً شامل چه کسانی می‌شود؟
مبنای قانونی افزایش سه‌برابری یارانه فرزندان، ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است. بر اساس این ماده، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها موظف است از محل درآمدهای حاصل از حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی، یارانه فرزندان خانوارهای دهک‌های اول تا چهارم را که حداقل سه فرزند تحت تکفل دارند، به میزان سه برابر یارانه مصوب سایر افراد پرداخت کند.
البته برخورداری از این حمایت مشروط به رعایت یک شرط مهم دیگر نیز هست؛ به‌طوری‌که هیچ‌یک از والدین نباید در دستگاه‌های مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه شاغل باشند. بنابراین، صرف داشتن سه فرزند و قرار گرفتن در دهک‌های اول تا چهارم برای دریافت این یارانه کافی نیست و وضعیت اشتغال والدین نیز در تعیین مشمولان تأثیر دارد.
هدف از پیش‌بینی این حمایت، کمک بیشتر به خانواده‌های کم‌درآمد دارای فرزند و جبران بخشی از هزینه‌های معیشتی آن‌هاست؛ به‌ویژه خانواده‌هایی که در بخش خصوصی، مشاغل آزاد یا فعالیت‌های غیررسمی مشغول به کار هستند و از برخی مزایای حمایتی مشابه کارکنان دستگاه‌های دولتی برخوردار نیستند.
نکته مهم اینکه افزایش سه‌برابری در این ماده قانونی مربوط به یارانه فرزندان خانواده‌های واجد شرایط است، نه تمام اعضای خانوار. به عبارت دیگر، یارانه والدین با این حکم سه برابر نمی‌شود.
یارانه خانوارهای سه‌فرزندی به ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های خانوارهای مشمول، میزان یارانه‌ای است که پس از اجرای ماده ۱۳ دریافت خواهند کرد. بر اساس محاسبات مبتنی بر رقم یارانه ۳۰۰ هزار تومانی، در صورت اجرای این حکم، یارانه هر فرزند واجد شرایط به ۹۰۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌کند.
به این ترتیب، در یک خانوار پنج‌نفره شامل پدر، مادر و سه فرزند، با فرض پرداخت یارانه ۳۰۰ هزار تومانی به هر یک از والدین و ۹۰۰ هزار تومانی به هر فرزند، مجموع یارانه ماهانه خانوار به ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
البته این محاسبه بر مبنای یارانه ۳۰۰ هزار تومانی انجام شده است. در صورتی که مبنای محاسبه برای خانوارهای دهک‌های اول تا سوم، یارانه ۴۰۰ هزار تومانی باشد، رقم سه‌برابری یارانه هر فرزند به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد. بنابراین، مبلغ نهایی پرداختی به مشمولان به نحوه اجرای حکم و مبنای محاسبه یارانه بستگی خواهد داشت.
در حال حاضر، یک خانوار پنج‌نفره با یارانه ۳۰۰ هزار تومانی برای هر نفر، ماهانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند. بر این اساس، اجرای طرح سه‌برابری می‌تواند مجموع دریافتی چنین خانواری را به شکل قابل‌توجهی افزایش دهد. با این حال، تاکنون زمان آغاز پرداخت و رقم قطعی یارانه فرزندان از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام نشده است.
منابع مالی افزایش یارانه فرزندان از کجا تأمین می‌شود؟
بر اساس ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، منابع مالی افزایش یارانه فرزندان باید از محل درآمدهای حاصل از حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی تأمین شود. با این حال، تأمین منابع اجرای این قانون تنها به این محل محدود نمی‌شود.
ماده ۷۲ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز دولت را مکلف کرده است اعتبارات موردنیاز برای اجرای احکام این قانون را در قوانین بودجه سنواتی پیش‌بینی و اختصاص دهد. در همین راستا، یک درصد از اعتبارات جدول هدفمندی یارانه‌ها نیز به‌عنوان یکی از منابع پیش‌بینی‌شده برای اجرای این قانون مطرح شده است.
با وجود این ظرفیت‌های قانونی، دیوان محاسبات علت اجرا نشدن افزایش یارانه فرزندان را تأمین نشدن منابع مالی اعلام کرده است. اکنون یکی از موضوعات مهم در این پرونده، مشخص شدن میزان منابع تحقق‌یافته، اعتبار تخصیص‌یافته و زمان آغاز پرداخت به خانوارهای واجد شرایط است؛ موضوعی که باید از سوی دستگاه‌های مسئول شفاف‌سازی شود.
حذف یارانه خانوارهای پردرآمد در دستور کار دولت قرار دارد؟
موضوع حذف یارانه خانوارهای پردرآمد نیز در کنار اجرای طرح‌های حمایتی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، با تأکید بر ضرورت هدفمند شدن پرداخت‌های حمایتی، خواستار شناسایی دقیق‌تر خانوارهای نیازمند و اختصاص منابع دولتی به اقشار کم‌درآمد شده است.
رئیس‌جمهور با اشاره به تفاوت وضعیت اقتصادی خانوارها معتقد است توزیع یکسان منابع دولتی میان افراد برخوردار و نیازمند لزوماً به عدالت منجر نمی‌شود. بر همین اساس، دولت باید با استفاده از اطلاعات دقیق اقتصادی، وضعیت درآمدی و دارایی خانوارها را بررسی کرده و حمایت‌های معیشتی را متناسب با میزان نیاز آن‌ها اختصاص دهد.
در این میان، بررسی دارایی‌هایی مانند املاک و خودرو در کنار درآمد خانوار از جمله محورهای مورد تأکید دولت است. با این حال، اظهارات رئیس‌جمهور به معنای اعلام دستور جدید برای حذف گروه مشخصی از یارانه‌بگیران نیست و اجرای هرگونه تغییر در وضعیت یارانه خانوارها باید بر اساس ضوابط و اطلاعات تأییدشده انجام شود.