تهران-ایرنا- توافق مکه در حالی به محور بحث‌های سیاسی ترکیه تبدیل شده که در آستانه بررسی این پیمان در پارلمان، سران چند حزب آن کشور در کنار نمایندگان مخالف می گویند شایسته است که چنین پیمانی در حمایت از غزه و فلسطین بسته شود و هشدار می دهند که این تصمیم می‌تواند ترکیه را وارد جنگی نیابتی به نفع عربستان، آمریکا و اسرائیل کند.
به گزارش ایرنا، پارلمان ترکیه پس از ساعت‌ها بحث فشرده، تصمیم گرفت تکمیل بررسی لایحه جنجالی پیمان مکه برای دفاع مشترک میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان را در حالی به بعدازظهر امروز پنجشنبه (۱۴ آبان) موکول کند که سران چند حزب مخالف در پارلمان، لایحه توافق را رد و انتقادات شدیدی به آن وارد کردند.
فرایند رای دهی به لایحه در حالی به تعویق افتاد که کمیسیون امور خارجه پیش‌تر، مبنای این طرح را تأیید کرده بود اما روز چهارشنبه، بحث و نقد این پیمان در میان شخصیت های بلندپایه حزبی و نمایندگان پارلمان ترکیه بالا گرفت.
سوءاستفاده از نام مکه؛ خشم خدا و رأی به جنگ یمن
شبکه المسیره یمن گزارش داد: محمد آشیلّا، معاون رئیس حزب «احیای رفاه» ترکیه گفت: استفاده از نام مکه به‌عنوان شعار برای اقداماتی که با روح آن در تضاد است، صاحبان این شعار را در معرض خشم خدا قرار می‌دهد. او افزود رأی «بله» به اعزام سربازان به یمن، جنایت علیه خود است و تاریخ و میلیون‌ها حامی غزه کسانی را که چنین رأی دهند نخواهند بخشید.
زندگی فقرا نباید سوخت منافع آمریکا و اسرائیل شود
ارکان باش، رئیس حزب «کار» ترکیه تأکید کرد نامیدن این پیمان به «توافق مکه» با هدف سوءاستفاده از قداست دینی برای ایجاد این تصور انجام شده است که از سرزمین‌های مقدس محافظت می‌شود. به گفته او، عربستان فراتر از نقش نیابتی خود برای آمریکا و در مقام بزرگ‌ترین همکار «اسرائیل»، با پرسشی جدی درباره نقش سیاسی خود روبه‌روست. باش هشدار داد: «ما اجازه نخواهیم داد زندگی فرزندان فقرا به سوخت منافع واشنگتن و تل‌آویو تبدیل شود».
حمایت از مکه بدون حمایت از فلسطین ممکن نیست
محمود اربکان، رئیس حزب «سعادت» ترکیه با تأکید بر اینکه ادعای حمایت از مکه و کعبه نخست مستلزم حمایت از فلسطین، غزه و قدس است، گفت: وظیفه تاریخی ترکیه، ایجاد جبهه‌ای میان دو کشور مسلمان، یعنی عربستان و یمن، و نیز مسلح کردن کشورهای منطقه علیه یکدیگر نیست. او تصریح کرد: «ما توافق مکه را به شکل کنونی‌اش نمی‌پذیریم.»
پیمان مکه فاقد هدف روشن حفاظتی است
یافوز آغیر علی اوغلو، رئیس حزب «کلید» ترکیه این توافق را فاقد هدف روشن حفاظتی دانست و پرسید: «هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید که این پیمان بسته شده است تا سپری برای یتیمان غزه باشد؛ چه کسی از کسانی که پیش چشم ما کشته می‌شوند محافظت می‌کند؟ با این توافق می‌خواهید از چه خطری جلوگیری کنید؟»
هشدار درباره تبدیل ترکیه به عامل ترامپ
مراد امیر، معاون رئیس فراکسیون پارلمانی حزب «ینی ترک» هشدار داد «بستن یک توافق دفاع متقابل شبیه به ناتو با کشوری که درگیر جنگ است، به معنای ورود به جنگ علیه یمن به نفع عربستان و نتانیاهو و درگیر شدن به‌عنوان عامل ترامپ در جنگ اوست». او با انتقاد شدید از پیمان مکه گفت: «ننگ بر کسی که این خیانت به نام توافق مکه را امضا کرد.»
سربازان ترکیه مزدور آرامکو نمی شوند
مساوات درویش اوغلو، رئیس حزب «خوب» ترکیه با بیان اینکه خون شهیدان نزد صاحبان این توافق برابر با ارزش یک خودرو یا یک کرسی قدرت است، گفت: نزد آن‌ها تفاوتی میان شهید دفاع از وطن و کسی که در دفاع از آل سعود کشته می‌شود، نیست. او تأکید کرد: «ما با تبدیل سرباز ترک به مزدور آرامکو مخالفیم و توافق مکه را نمی‌پذیریم.»
انتقادات نمایندگان پارلمان به پیمان مکه
در همین حال، شماری از نمایندگان در پیوند این لایحه با جنگ عربستان علیه یمن، نسبت به ورود کشورشان به یک تعهد نظامی جدید با حدود و ماهیت نامشخص هشدار دادند و با انتقاد از توافق مکه، اظهاراتی جنجالی درباره نقش عربستان و همسویی ریاض با منافع آمریکا و اسرائیل در این نبرد مطرح کردند.
نمایندگان پارلمان ترکیه همچنین با انتقاد از سیاست‌های منطقه‌ای آنکارا، خواستار شفاف‌سازی درباره ابعاد تعهدات نظامی جدید ترکیه شدند.
تحسین بیژن، نماینده پارلمان ترکیه، با اشاره به جنگ یمن گفت که عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ با همکاری اسرائیل و آمریکا در حملات به یمن مشارکت داشته است.
او افزود: «به نظر می‌رسد فراموش کرده‌ایم که یمنی‌ها به اسرائیل که در غزه نسل‌کشی می‌کند، موشک شلیک کردند.»
متین ارگون، نماینده دیگر پارلمان ترکیه، با طرح پرسشی انتقادی درباره سیاست امنیتی کشورش گفت: «چرا ترکیه به تعهد نظامی جدیدی کشیده می‌شود که حدود، تهدیدات مرتبط و ماهیت نهایی آن روشن نیست؟»
جیلان آکشا کوپولو، نماینده دیگر پارلمان ترکیه نیز با اعلام مخالفت با توافق مکه گفت که «با همه توافق‌های جنگی که کشور را به ادامه و افزایش تنش‌ها می‌کشاند، مخالف است».
لطفی تورککان، نماینده پارلمان تأکید کرد: «ما نمی‌توانیم اجازه دهیم تحرکات سربازان ترک و محل مأموریت آن‌ها به بحران‌هایی پیوند بخورد که کشورهای دیگر با آن روبه‌رو هستند».
حسن کارال نیز در اظهاراتی کوتاه با تاکید بر ارتباط نداشتن مداخله در یمن با منافع ترکیه گفت: «ما ملزم به تمایز بین دفاع مشروع از خود و دخالت نظامی در ساختار سیاسی دولتی دیگر هستیم».
نامق تان نماینده پارلمان ترکیه نیز گفت: این توافق بر سر جان سرباز ترک در برابر ریال سعودی چانه می‌زند و ائتلاف مکه، تنها از منافع آمریکا و اسرائیل محافظت می‌کند.
وی افزود: با کسانی که بی شرمانه بار دیگر پس از صد سال مردم ترکیه را به خواندن مرثیه‌های یمن وادار کنند، مخالفیم.
نامق تان ادامه داد: مأموریت اصلی سرباز ترک حفاظت از سرزمین خودمان است، نه حفاظت از عربستان.
وی گفت: انتخابات نزدیک است و دولت به تأمین مالی فوری نیاز مبرم دارد؛ به همین دلیل به نظر می‌رسد می‌خواهد این پول را از عربستان به دست آورد.
توافق دفاعی سه جانبه عربستان، ترکیه و پاکستان ۱۶ مرداد (هفتم اوت ۲۰۲۶) با حضور محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه و شهباز شریف نخست وزیر پاکستان امضا شد.
وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرده است که هدف از این توافق، تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوز کارانه و توسعه همکاری دفاعی میان سه کشور است و هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از اعضا، حمله علیه همه اعضا تلقی خواهد شد.
در همین ارتباط، رویترز اعلام کرد که این پیمان، جزئیات تعهدات هر کشور و نوع اقدام نظامی مورد انتظار در صورت حمله به یکی از اعضا را مشخص نکرده است؛ موضوعی که از نخستین پرسش های جدی، درباره آینده این توافق است.