«دموکرات‌ها نبردند، ایران برد»؛ این چکیده اظهارنظرها درزمینه انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس آمریکاست. دونالد ترامپ هم تحقیر انتخاباتی خود توسط جمهوری اسلامی را پذیرفته است. او با اعتراف به اینکه «جنگ علیه ایران یکی از عوامل شکست بود» در عین حال هشدار داد: «مأموریت ما در قبال ایران تمام نشده».
در فضای درونی کشورمان، با وجود استقبال اولیه، درخصوص پس‌لرزه‌های تحول سیاسی مذکور، نگرانی و احتیاط بیشتری وجود دارد. پرسش این است؛ شکست جمهوری‌خواهان پیروزی برای ایران است؟ ناکامی ترامپ چه اثراتی بر معادلات جنگ خواهد داشت؟ در مقابل، پیروزی دموکرات‌ها چه فرصت‌هایی می‌تواند ایجاد کند؟
سیگنال مخالفت با جنگ‌افروزی ترامپ
مرتضی مکی، تحلیلگر مسائل آمریکا معتقد است این برداشت که نتیجه انتخابات مجلس آمریکا را پیروزی بدانیم از منظری چندان درست نیست، بلکه بیشتر یک سیگنال مثبت است که نشان می‌دهد جنگ‌افروزی جناح ترامپ و دارودسته‌اش درون آمریکا مشروعیت و مقبولیتی ندارد. وی با بیان اینکه ماراتن اخیر یک نظرخواهی درباره سیاست ترامپ بود، ادامه داد: به‌طور معمول تحولات سیاست خارجی در نتیجه انتخابات ایالات متحده اثرگذار نبوده و عمدتاً مسائل داخلی جهت‌گیری رأی‌دهندگان را مشخص می‌کند. با این حال، تبعات جنگ و افزایش قیمت سوخت سبب شد سیاست خارجی اشتباه رئیس‌جمهور به دست‌اندازی بزرگ برای جمهوری‌خواهان در مسیر رسیدن به کنگره تبدیل شود.این تحلیلگر با اشاره به اثرگذاری چنین تحولی بر معادلات آینده گفت: برخلاف گذشته حالا قدرت تا حدودی میان ترامپ و کنگره تقسیم شده و درست است که رئیس‌جمهور در نظام سیاسی آمریکا از اختیارات زیادی مانند صدور فرمان جنگ و صلح، فرماندهی کل نیروهای مسلح و اصل وتو مصوبات کنگره برخوردار است ولی ترامپ نمی‌تواند دائم به چنین ابزارهایی متکی باشد. در عین حال ترامپ را نمی‌توان با هیچ‌کدام از اسلافش مقایسه کرد. وی حاضر است منافع حزبی را فدا کند تا فقط میراث و نامی از خود بر جا بگذارد. لذا برخی بر این نکته اشاره دارند که جنون شکست در انتخابات می‌تواند ترامپ را به سمتی هل دهد که دست به اقدامات انتحاری علیه ایران بزند. بنابراین باید با حساسیت و بی‌اعتمادی کامل به تغییرات داخل آمریکا نگریست و برای هر سناریویی آماده بود.
ایران، متغیر اثرگذار بر سیاست داخلی آمریکا
مهدی خورسند، تحلیلگر مسائل آمریکا با بیان اینکه چیزی که از نتیجه انتخابات آمریکا برداشت می‌شود این است که ایران برای دومین بار به شکل مستقیم پس از ماجرای اشغال سفارت در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ که به شکست سخت و خفت‌بار جیمی کارتر منجر شد، توانسته بر این روند تأثیر بگذارد، آن را بسیار مهم و معنادار دانسته و تصریح کرد: این مخمصه یک بار دامن دموکرات‌ها را گرفته و حالا دامن جمهوری‌خواهان را. قاعدتاً بازیگری بین‌المللی که این‌گونه بتواند هژمون و ابرقدرت را تحت تأثیر قرار داده و زیرسؤال ببرد حرف برای گفتن زیاد دارد. انقلاب اسلامی نه‌تنها معادلات قدرت در منطقه را تغییر داد، بلکه مسئله ایران را به یکی از متغیرهای اثرگذار بر سیاست داخلی آمریکا تبدیل کرد. بنابراین من معتقدم با توجه به نوع نگاه و نگرش دولت فعلی آمریکا مبنی بر یکسره کردن کار جمهوری اسلامی، نتیجه انتخابات در این مسیر خلل جدی ایجاد می‌کند.
خورسند فرصت تلقی‌کردن راهیابی دموکرات‌ها به کنگره را یک ذهنیت اشتباه خوانده و عنوان کرد: بعید است چنین تغییری فرصتی برای ارتباط‌گیری خاص با جامعه دموکرات‌های آمریکا فراهم کند، به‌گونه‌ای که بتوانیم از این طریق یارگیری کرده و فضای تنش را مدیریت کنیم. اما می‌شود با بالا بردن هزینه جنگ و تنش با آمریکا از طریق فعال کردن بازوهای محور مقاومت در منطقه، استفاده حداکثری از ابزار تنگه هرمز و باب‌المندب؛ اختلافات سیاسی درون ایالات متحده را افزایش دهیم. بالا رفتن هزینه‌های زندگی، تاب‌آوری جامعه آمریکایی را هدف گرفته و سپس شورش‌های اخیر در اروپا می‌تواند دولت جمهوری‌خواه را در مخمصه قرار داده و آن‌گاه دموکرات‌ها را به میدان رویارویی با ترامپ بکشاند و این وضعیتی است که بی‌تردید تهران از آن استقبال خواهد کرد.
افزایش یقه‌گیری داخلی در آمریکا
در نهایت، احمد موسی‌پور، کارشناس روابط بین‌الملل، از این نظر که متغیر ایران در انتخابات آمریکا توانست اثرگذار باشد، روند جاری را پیروزی برای کشورمان قلمداد و عنوان کرد: این یعنی جنگ با جمهوری اسلامی که همه رؤسای جمهوری مختلف آمریکا از آن هراس داشتند، بی‌دلیل نبود، ولی ترامپ با حماقت، خود را گرفتار کرده و اکنون تبعات آن را می‌چشد. البته از زاویه کشمکشی که ایران توانست با مقاومت خود بر جریان نئوکان و جنگ‌طلب تحمیل کند هم نتیجه انتخابات آمریکا موفقیت به‌شمار می‌رود و این پیامی است برای کشورهای اروپایی که آشکارا به‌دنبال دخالت در تنش با ایران بودند.
وی در عین حال به دلیل تنش‌های ریشه‌ای، پیروزی دموکرات‌ها را در تغییر معادلات میان تهران و واشنگتن چندان مؤثر ندانسته و گفت: نقطه مثبت تحول اخیر افزایش زاویه و رقابت‌های درونی جمهوری‌خواهان و ایستادگی دموکرات‌ها مقابل ترامپ است. او حال باید زمان بیشتری را صرف جنجال داخلی کند. دموکرات‌ها در پرونده‌های مختلف با او سر ستیز خواهند داشت و با وجود اهرم وتو، طبیعتاً دونالد در برخی موارد ناچار به تسلیم خواهد شد.
این کارشناس روابط بین‌الملل ادامه داد: بحث تأمین مالی قراردادهای تسلیحاتی که پنتاگون ارائه کرده و نیازمند تأیید کنگره است به‌ویژه می‌تواند با سنگ‌اندازی مخالفان روبه‌رو شود. لذا در کلیت، اینکه پیروزی دموکرات‌ها سبب دوری سایه جنگ خواهد شد تصوری غیرواقع‌بینانه است.