فنر خودرو به نظر یک مارپیچ فولادی ساده است. اما این قطعه باید وزن هر گوشهی خودرو را تحمل کند و معمولا بیش از 100 برابر وزنش تحمل نیرو دارد!
فنر خودرو به نظر یک مارپیچ فولادی سادهاست. اما این قطعه باید وزن هر گوشهی خودرو را تحمل کند. فنر لول طی فرآیندهای مختلف برشکاری، عملیات حرارتی و رنگ آمیزی تولید میشود که معمولا بیش از ۱۰۰ برابر وزنش تحمل نیرو دارد. اما این قطعه چگونه تولید می شود؟ برای یافتن پاسخ به کارخانه فنرسازی زر گلپایگان رفتیم تا از نزدیک با فرآیند تولید آن آشنا شویم.
بیتران، مجتبی اسماعیلی: تمام وزن یک خودرو توسط فنرهای آن تحمل میشود، نه سیستم تعلیق و اکسل و نه حتی شاسی! فنر خودرو یک وظیفه مهم دیگر هم دارد. هنگام عبور از ناهمواریها فشرده میشود و انرژی را ذخیره میکند و پس از عبور به آرامی و به صورت کنترل شده، باز میشود تا کمک فنرها فشار کمتری را تحمل کنند و وظیفه خود را به خوبی انجام دهند. این قطعه باید هزاران بار فشردهو باز شود و کارایی خود را حفظ کند. پس هر چند ساختار سادهای دارد اما نقش آن حیاتی است.
به دعوت شرکت فنرسازی زر گلپایگان به کارخانه آن رفتیم تا از نزدیک با فرآیند تولید فنر خودرو آشنا شویم. این شرکت تولید کنندهی انواع فنر لول، میل موجگیر، میله تورشن بار و… برخی از خودروهای سواری و تجاری ساخت داخل است. در ادامهگزارش به بررسی فرآیندهای جالب تولید آن میپردازیم و مراحل مختلف آن را بررسی میکنیم.
مرحله ۱: برشکاری فنر خودرو
مواد اولیه تولید فنر خودرو به صورت مفتول خریداری شدهو به کارخانه وارد میشوند. این مفتول ها از آلیاژ SUP6 و SUP9 از خانواده ۵۵Cr13 تولید شدهاند تا خواص مورد نیاز برای عملکرد فنر را تامین کنند.
در مرحله اول قطر و طول مفتولها بررسی میشوند و در صورت تایید به طولهای مورد نیاز بریدهمیشوند.
مرحله ۲: عملیات حرارتی
در این مرحله مفتولهای برش خورده، داخل کوره آستنیت قرار داده میشوند و طی مدت ۳۰ دقیقه بین ۸۵۰ تا ۹۰۰ درجه سانتیگراد حرارت میبینند.
مرحله ۳: فرم دهی فنر خودرو
در این ایستگاه مفتولهای داغ از کوره خارج شدهو توسط غلطک به سمت قالب فرمدهی هدایت میشوند و سپس دور قالب پیچیدهشدهو فنر ساخته میشود.
مرحله ۴: وان کوئنچ
در این بخش فنرهایی که حالا فرم گرفتهاند به مدت سه دقیقه داخل وان کوئنچ که حاوی روغن است قرار میگیرند و دمای آنها به حدود ۷۰ درجه سانتیگراد افت میکند. با این کار سختی فنرها بالا میرود و ساختار آنها شکل میگیرد.
مرحله ۵: کوره تمپر
در این ایستگاه فنرها وارد کورهتمپر میشوند و از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه در دماهای مختلف بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ درجه سانتیگراد (بسته به نوع محصول) حرارت میبینند تا تردی و شکنندگی آنها از بین برود.
مرحله ۶: بادگیری فنر
فنر خودرو پس از خروج از کوره تمپر بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ درجه سانتیگراد حرارت دارد و داخل دستگاه مخصوصی قرار دادهمیشود و توسط پرس به صورت کامل (حلقه اول تا حلقه آخر) فشرده میشوند. این کار باعث میشود تا اصطلاحا باد فنر گرفتهشود و عملکرد صحیح آن نیز مورد بررسی قرار بگیرد. فشردن فنر هنگامی که هنوز داغ است نقش مهمی در طول عمر آن دارد.
مرحله ۷: اکسید زدایی
در این بخش فنر خودرو پس از پایان عملیات حرارتی داخل دستگاهی چیدهمیشود که با ساچمه های فولادی به آن ضربه میزند. این کار باعث میشود تا هم اکسید روی فنرها از بین برود و سطح آن صیقلی شود تا آماده عملیات رنگ آمیزی شود.
مرحله۸: رنگ آمیزی فنر خودرو
فنرها پس از شستشو داخل دستگاه خشک کن قرار میگیرند و در نهایت وارد دستگاه رنگ آمیزی میشوند و توسط ربات و رنگ الکترو استاتیک پودری به رنگ مشکی که استاندارد فنر خودرو است در میآیند.
مرحله ۹ و پایانی: سورتینگ و بستهبندی
در این بخش طول فنرها توسط گِیج های کنترلی بازرسی میشوند و در صورت تایید وارد دستگاه سورتینگ میشوند. در این دستگاه فنرها توسط پرس فشردهمیشوند تا نیروی قابل تحمل آنها اندازه گیری شود. این فرآیندها روی تمامی فنرهای تولید انجام میشوند. پس از گذراندن این مرحله نیز آمادهی بسته بندی و ارسال برای مشتریان هستند.