خشونت مسلحانه در اروپا واقعیت تکان‌دهنده‌ای است که خود را به خوبی در آمار‌ها نشان می‌دهد.
خشونت مسلحانه در اروپا پدیده‌ای ناهمگون است که در برخی کشور‌ها و شهر‌ها روند نگران‌کننده‌ای یافته است؛ براساس داده‌های پلیس ملی کشور‌های اروپایی، گزارش‌های یوروپل و نهاد‌هایی مانند شورای پیشگیری از جرم سوئد (Brå) و SEESAC، نرخ متوسط قتل با سلاح گرم در اروپا حدود ۱٫۶ مورد در هر میلیون نفر جمعیت است.
با وجود این، فعالیت باند‌های جنایت‌کار مرتبط با قاچاق مواد مخدر، دسترسی به سلاح‌های غیرقانونی و برخی حمله‌های فردی، آمار را در نقاط خاص افزایش داده است.
در سوئد، خشونت مسلحانه مرتبط با باند‌ها از اواسط دهه ۲۰۱۰ افزایش چشمگیری داشت؛ طبق آمار شورای پیشگیری از جرم سوئد، در سال ۲۰۲۵ سلاح گرم در ۴۲ مورد از موارد خشونت منجر به مرگ استفاده شد که معادل ۵۰ درصد کل موارد مشاهده‌شده بود.
نرخ قتل با سلاح گرم در سوئد حدود ۴ مورد در هر میلیون نفر است که بالاتر از میانگین اروپایی قرار دارد؛ بسیاری از این حادثه‌ها به درگیری‌های باند‌های مواد مخدر مربوط می‌شود.
بلژیک، به‌ویژه بروکسل، نیز با مشکل مشابهی روبه‌روست؛ داده‌های ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که تا میانه آگوست (اواخر مرداد)، ۵۷ تیراندازی در بروکسل رخ داد که ۲۰ مورد آن در تابستان بود؛ این حادثه‌ها عمدتا به رقابت‌های باند‌های مواد مخدر در محله‌هایی مانند آندرخلت و مولنبک مرتبط است.
مقام‌های محلی هشدار داده‌اند که گلوله‌های سرگردان می‌تواند شهروندان عادی را نیز تهدید کند.
در آلمان، آمار پلیس برلین افزایش جرایم مرتبط با سلاح گرم را نشان می‌دهد؛ در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۵۸۵ مورد جرایم مرتبط با سلاح اعم از تهدید و شلیک ثبت شد؛ در این دوره ۱۱۸ نفر قربانی شدند که ۲ نفر جان باختند.
واحد ویژه «فروم» از نوامبر ۲۰۲۵ (آبان سال گذشته) بیش از ۷۰۸ پرونده تشکیل داده، ۷۷ حکم بازداشت صادر کرده و ۷۳ سلاح واقعی کشف و ضبط کرده است.
در پرتغال، تلاش‌های قتل با سلاح گرم روند صعودی داشته است؛ در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۹۴ مورد تلاش برای قتل با سلاح گرم ثبت شد که معادل تقریبا یک مورد در هر دو روز است؛ اگر این روند ادامه یابد، تعداد سالانه می‌تواند به نزدیک ۲۰۰ مورد برسد؛ این در حالی است که در سال ۲۰۲۵ این رقم ۱۴۸ مورد بود که بالاترین سطح در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.
در اروپای جنوب‌شرقی، گزارش فصلی SEESAC برای سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ۸۴۹ حادثه مرتبط با سلاح گرم ثبت شد؛ از این تعداد، ۴۱۵ مورد کشف و ضبط سلاح بود و تعداد کشته‌شدگان از ۲۰ نفر در فصل قبل به ۳۲ نفر افزایش یافت.
سلاح‌های کمری شایع‌ترین نوع بودند و حدود دو سوم حادثه‌ها مربوط به سلاح‌های غیرقانونی بود.
کشور‌هایی مانند کوزوو، بوسنی و هرزگوین و آلبانی بالاترین تعداد حادثه‌ها را داشتند.
به‌طور متوسط سالانه حدود ۲۸ نفر بر اثر سلاح گرم در انگلیس کشته می‌شوند؛ پلیس متروپولیتن گزارش داده که سلاح‌های وارداتی از اروپای جنوب‌شرقی مرگ‌بارتر شده‌اند و نرخ مرگ در میان مجروحان تیراندازی از یک در ۱۳ به یک در ۶ افزایش یافته است.
یکی از رویداد‌های اخیر خشونت مسلحانه در اروپا، تیراندازی دسته‌جمعی در میدان اصلی کراکوف لهستان در ۷ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۶ آبان) بود؛ یک مرد ۲۵ساله لهستانی با سلاح خودکار دست‌کم ۶ نفر را کشت و بیش از ۱۵ نفر ازجمله ۲ افسر پلیس و چندین تبعه خارجی را زخمی کرد.
مقام‌های لهستانی این حمله را با انگیزه‌های راست افراطی مرتبط دانستند و ۳ جسد دیگر نیز در خانه مظنون پیدا شد؛ لهستان در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰ هزار مجوز سلاح جدید صادر کرد که تعداد کل مجوز‌های فعال را تقریبا ۲ برابر رقم ۲۰۱۵ کرده است.
علل اصلی این خشونت‌ها عمدتا به فعالیت گروه‌های جنایت سازمان‌یافته، به‌ویژه قاچاق مواد مخدر، بازمی‌گردد؛ گزارش‌های یوروپل تاکید دارند که سلاح‌های گرم ابزار اصلی باند‌ها برای ارعاب و حفاظت از قلمرو هستند.
تخمین زده می‌شود حدود ۳۵ میلیون سلاح غیرقانونی در دست غیرنظامیان اتحادیه اروپا وجود داشته باشد؛ مسیر‌های قاچاق از بالکان، تبدیل سلاح‌های مشقی و به‌تازگی تولید قطعات با چاپ سه‌بعدی دسترسی را تسهیل کرده است.
اتحادیه اروپا از طریق برنامه‌های اقدام علیه قاچاق سلاح، تقویت همکاری پلیسی و عملیات‌هایی مانند عملیات اینترپل (که در یکی از آن‌ها بیش از ۲ هزار و ۸۰۰ سلاح کشف شد) تلاش می‌کند با این پدیده مقابله کند؛ در مجموع، خشونت مسلحانه در اروپا در نقاط داغ مرتبط با جنایت سازمان‌یافته متمرکز است.
- بیشتر بخوانید:
- روایت ضدمهاجرتی رسانه‌های غربی از تیراندازی مرگ‌بار به مهاجران در سوئد
- جولان باند‌های سازمان‌یافته مواد مخدر در کشور‌های اروپایی