دوشکا، یک تیربار سنگین با مکانیزم گازی و تغذیه نواری است که از فشنگ‌های ۱۲.۷×۱۰۸ میلی‌متری استفاده می‌کند. در این مطلب به بررسی مشخصات و قابلیت‌های دوشکا خواهیم پرداخت.
رویداد۲۴| حسین فلاحی: دوشکا (DShK ۱۹۳۸)، یک مسلسل سنگین با عملکرد گازی و تغذیه نواری است که برای فشنگ ۱۲.۷×۱۰۸ میلی‌متری طراحی شده است. این مسلسل توسط اتحاد جماهیر شوروی به عنوان یک سلاح چند منظوره و در درجه اول برای دفاع ضد هوایی در برابر هواپیما‌های کم ارتفاع و حملات رگباری طراحی و ساخته شد. دوشکا در ابتدا توسط واسیلی دگتیاریوف در دهه ۱۹۳۰ به عنوان مدل دی کی (DK) طراحی شد و برای ایجاد آتش پایدار توسط گئورگی شپاگین روی آن اصلاح انجام شد.
دوشکا با وزن تقریبی ۳۴ کیلوگرم در نوع پیاده نظام، در صورت نصب بر روی سه پایه یا کالسکه چرخ دار می تواند به نرخ شلیک چرخه‌ای حدود ۶۰۰ گلوله در دقیقه با برد موثر بیش از ۲۰۰۰ متر دست یابد و امکان نصب در خودرو، قایق و هواپیما را دارد. این سلاح که به دلیل دوام در شرایط سخت و سادگی نگهداری مشهور است، از جنگ جهانی دوم تا ناآرامی‌های مدرن، شاهد استقرار گسترده در نبرد‌ها بوده است، جایی که گلوله‌های پرسرعت آن در برابر زره‌پوش‌های سبک، پرسنل و وسایل نقلیه غیرزرهی مؤثر بوده‌اند.
منشاء و توسعه اولیه
توسعه تیربار سنگین دوشکا به اواسط دهه ۱۹۲۰ و تلاش‌های اتحاد جماهیر شوروی برای ساخت یک سلاح سنگین مدرن جهت استفاده‌های ضدهوایی و کاربرد‌های عمومی برمی گردد. در آن زمان شوروی به دنبال سلاحی بود که بتواند محدودیت‌های تیربار‌های موجودِ دارای سیستم خنک‌کننده آبی، نظیر «ماکسیم مدل ۱۹۱۰» (Maxim PM۱۹۱۰) را برطرف کند. در سال ۱۹۲۵، ارتش شوروی برنامه‌ای را به‌طور مشخص برای دستیابی به تیربار‌های سنگین ضدهوایی آغاز کرد. در ابتدا، آنها به آزمایش طرح‌های خارجیِ تغییریافته مانند تیربار «ویکرز» (Vickers) کالیبر ۵۰ پرداختند، اما سپس به سمت توسعه و طراحی بومی روی آوردند.
«واسیلی دگتیارف»، طراح برجسته سلاح‌های گرم در شوروی، مأمور شد تا نسخه‌ای از طرح‌های پیشین خود برای تیربار‌های سبک را توسعه دهد. نتیجه، ساخت نمونه اولیه «دی‌کی» (DK - مخفف Degtyaryov Krupnokaliberny به معنای دگتیارفِ کالیبر بزرگ) در سال ۱۹۳۰ بود که تا سال ۱۹۳۳ تحت آزمایش قرار داشت. سلاح دی‌کی از سیستم عملکرد با گاز باروت و خنک‌کننده هوایی بهره می‌برد و از فشنگ‌های ۱۲.۷ در ۱۰۸ میلی‌متری استفاده می‌کرد و به یک خشاب کاسه‌ای (درامی) ۳۰ تیری مجهز بود.
نرخ آتش آن نیز حدود ۳۶۰ گلوله در دقیقه بود؛ با این حال، به دلیل مکانیزم خشاب کاسه‌ای، تغذیه فشنگ در آن چندان قابل‌اطمینان نبود. تولید محدود «دی‌کی» در حدود سال ۱۹۳۳ آغاز شد، اما مشکلات مربوط به تغذیه فشنگ، انجام اصلاحات بیشتر بر روی آن برای اجرای آتش مداوم را ضروری ساخت.
برای رفع مشکلات تغذیه «دی‌کی»، «گئورگی شپاگین» با همکاری دگتیارف، یک سیستم تغذیه نواری فلزی را طراحی کردند. این سیستم جایگزین خشاب کاسه‌ای شد و امکان تأمین پیوسته مهمات را از طریق نوار‌های فشنگ فراهم کرد. این اصلاحات که تا سال ۱۹۳۹ در جریان آزمایش‌های دولتی مورد بررسی قرار گرفته بودند، در نهایت منجر به ظهور تیربار دوشکا مدل ۱۹۳۸ شد.
ویژگی‌های مسلسل دوشکا
دوشکا از مکانیزم پیستون گازی بهره می‌برد که برگرفته از طرح‌های پیشین شوروی است. در این سلاح از نوار‌های فلزی غیرقابل‌تفکیک (پیوسته) با ظرفیت ۵۰ فشنگ استفاده می‌شود و برای شلیک، یک ماشه پروانه‌ای (V-شکل) تعبیه شده است.
لوله این سلاح مجهز به پره‌های خنک‌کننده و یک ترمز دهانه بزرگ بیضی‌شکل است تا حرارت و لگد (پس‌زنی) سلاح را در حین شلیک‌های ممتد کنترل کند. هنگامی که این سلاح بر روی پایه چرخ‌دارِ معمولِ خود نصب می‌شود، وزن کل مجموعه به بیش از ۱۵۰ کیلوگرم می‌رسد که امکان استفاده از آن را هم برای اهداف هوایی (ضدهوایی) و هم برای انهدام تجهیزات (ضد تجهیزات) فراهم می‌سازد.
مشخصات فنی کلی دوشکا
نوع: مسلسل سنگین
کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی
کالیبر: ۱۲.۷×۱۰۸ میلی‌متر
وزن (فقط سلاح): ۳۳.۵ کیلوگرم (۷۴ پوند)
طول: ۱۶۲۵ میلی‌متر (۶۴ اینچ)
طول لوله: ۱۰۷۰ میلی‌متر (۴۲ اینچ)
مکانیزم عملکرد: گازی، با پیستون کورس بلند
نرخ آتش (تئوریک/سیکلیک): ۶۰۰ گلوله در دقیقه
نرخ آتش (عملیاتی/موثر): ۱۲۵ گلوله در دقیقه
سرعت دهانه: ۸۳۰ تا ۸۵۰ متر بر ثانیه (۲۷۲۳ تا ۲۷۸۸ فوت بر ثانیه)
برد موثر (زمینی): تا ۲۰۰۰ متر