اداره هوانوردی آمریکا مدعی شد اختلال یک دستگاه ارتباطی در ایالت آرکانزاس به توقف پروازها در سراسر این کشور منجر شده است.
روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی از منشأ اختلال گسترده در شبکه هوانوردی آمریکا مدعی شد نصب یک دستگاه ارتباطی جدید در ایالت آرکانزاس و ارسال غیرعادی حجم داده از سوی آن، موجب اختلال در شبکه ارتباطی مراکز کنترل ترافیک هوایی این کشور و توقف سراسری پروازها از جمعه گذشته شده است.
بر اساس این گزارش، یک دستگاه مسیریاب شبکه (روتر) که وظیفه انتقال اطلاعات میان تجهیزات و مراکز مختلف را برعهده دارد، پس از نصب در یکی از مراکز رادیویی اداره هوانوردی فدرال آمریکا در آرکانزاس، شروع به ارسال حجم غیرعادی درخواست‌های ارتباطی به سایر تجهیزات شبکه کرد.
شبکه ارتباطی اداره هوانوردی فدرال آمریکا، سامانه‌ای به‌هم‌پیوسته است که اطلاعات میان مراکز کنترل پرواز، ایستگاه‌های راداری و برج‌های مراقبت را منتقل می‌کند. این شبکه در واقع زیرساخت ارتباطی مدیریت پروازها در آسمان آمریکاست و بیش از ۴ هزار مرکز و تأسیسات هوانوردی را به یکدیگر متصل می‌کند.
بیش از ۱۵ هزار پرواز لغو شد
به نوشته وال‌استریت ژورنال، دستگاه جدید پس از نصب، به دلیل فعال‌شدن نامناسب یک قابلیت انتشار اطلاعات، حجم غیرعادی داده را به تجهیزات دیگر شبکه منتقل کرد. در نتیجه، تجهیزات ارتباطی در نقاط مختلف با افزایش ناگهانی درخواست‌ها روبه‌رو شدند و تبادل اطلاعات میان مراکز کنترل پرواز با اختلال مواجه شد.
شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا، نیز اعلام کرد روترهای جدید در هر چهار تا پنج ثانیه بیش از هزار تلاش برای برقراری ارتباط با سایر تجهیزات شبکه ایجاد می‌کردند.
این اختلال به ۱۷ مرکز از مجموع ۲۲ مرکز کنترل ترافیک هوایی مسیرهای پروازی آمریکا سرایت کرد. از آنجا که مسئولان نمی‌توانستند از پایداری ارتباطات و تبادل اطلاعات لازم برای هدایت ایمن هواپیماها اطمینان حاصل کنند، اداره هوانوردی فدرال ناچار شد دستور توقف پروازهای خروجی در سراسر آمریکا را صادر کند.
این توقف نزدیک به پنج ساعت ادامه داشت و بیش از ۲۰ هزار پرواز را تحت تأثیر قرار داد.
تا صبح امروز هم با وجود رفع دستور توقف سراسری پروازها از جمعه‌شب، شبکه هوانوردی آمریکا هنوز به وضعیت عادی بازنگشته و مقام‌های اداره هوانوردی پیش‌بینی کرده‌اند بازگشت کامل برنامه پروازها تا اواخر یکشنبه طول بکشد.
طبق آمارها در روز جمعه حدود ۹۲۰۰ پرواز لغو و ۷۵۰۰ پرواز با تأخیر مواجه شد؛ این ارقام در روز شنبه نیز به بیش از ۶۱۵۰ پرواز لغوشده و ۷۳۰۰ پرواز تأخیری رسید.
علت ماندن مسافران در فرودگاه‌ها هم فقط توقف پروازها نبود؛ هواپیماها و خدمه پروازی در شهرهای مختلف پراکنده شده بودند و ازدحام فرودگاه‌ها نیز امکان جابه‌جایی سریع آن‌ها را دشوار کرده بود؛ ضمن اینکه برخی مسافران پروازهای اتصالی یا بین‌المللی خود را از دست داده بودند.
فرسودگی زیرساخت‌ها؛ حلقه آسیب‌پذیر شبکه هوایی آمریکا
اهمیت این حادثه تنها به اختلال یک دستگاه ارتباطی محدود نمی‌شود، بلکه بار دیگر وضعیت زیرساخت‌های قدیمی و مشکلات نوسازی شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا را در کانون توجه قرار داده است.
بر اساس گزارش رویترز، اداره هوانوردی فدرال آمریکا همچنان برای نگهداری بخشی از شبکه ارتباطی قدیمی خود که بر خطوط مسی متکی است، سالانه حدود یک میلیارد دلار هزینه می‌کند. این در حالی است که برنامه جایگزینی این خطوط با کابل‌های فیبر نوری و نوسازی تجهیزات ارتباطی سال‌هاست در دستور کار قرار دارد.
رویترز همچنین گزارش داده است که از میان ۱۳۸ سامانه کنترل ترافیک هوایی بررسی‌شده توسط دفتر پاسخگویی دولت آمریکا در سال ۲۰۲۴، تعداد ۵۱ سامانه در وضعیت غیرقابل‌دوام و ۵۴ سامانه دیگر در وضعیت بالقوه غیرقابل‌دوام قرار داشته‌اند؛ آماری که ابعاد مشکل فرسودگی تجهیزات در یکی از مهم‌ترین شبکه‌های حمل‌ونقل آمریکا را نشان می‌دهد.
به نوشته رویترز، حتی روند نوسازی نیز با چالش‌هایی روبه‌رو است؛ چراکه تجهیزات قدیمی باید در زمان تعویض همچنان به فعالیت خود ادامه دهند و هرگونه اختلال در فرایند انتقال به فناوری جدید می‌تواند بخش‌های دیگر شبکه را تحت تأثیر قرار دهد.
احتمال حمله سایبری و ابهام در علت نهایی حادثه
در ساعات اولیه وقوع اختلال، احتمال حمله سایبری یا دخالت عوامل خارجی نیز به‌عنوان یکی از فرضیه‌های قابل بررسی مطرح شد؛ زیرا اختلال در شبکه‌ای که ارتباطات و اطلاعات راداری مراکز متعدد کنترل پرواز را منتقل می‌کند، می‌تواند نگرانی‌هایی درباره امنیت سایبری زیرساخت‌های حیاتی آمریکا ایجاد کند.
با این حال، مقام‌های اداره هوانوردی فدرال و وزارت حمل‌ونقل آمریکا اعلام کرده‌اند تاکنون شواهدی از حمله سایبری یا خرابکاری عمدی به دست نیامده است. وزیر حمل‌ونقل آمریکا نیز گفته است بررسی‌ها بیشتر بر احتمال نقص دستگاه یا خطای انسانی در نصب و پیکربندی آن متمرکز است.
بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، هنوز علت فنی نهایی اختلال مشخص نشده و احتمال نقص سخت‌افزاری یا پیکربندی نامناسب تجهیزات در دست بررسی است.
این حادثه در شرایطی رخ داده که دولت آمریکا برای نوسازی شبکه کنترل ترافیک هوایی به ده‌ها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد. وزیر حمل‌ونقل آمریکا هزینه مورد نیاز برای ارتقای این زیرساخت‌ها را حدود ۵۰ میلیارد دلار برآورد کرده و کنگره نیز پیش‌تر ۱۲.۵ میلیارد دلار برای آغاز این برنامه اختصاص داده است.