محمدباقر قالیباف با تأکید بر پیوند امنیت ایران و لبنان، اعلام کرده است که همان‌گونه که این دو جبهه در دوران جنگ از یکدیگر جدا نبودند، در فرآیند صلح نیز نمی‌توان آن‌ها را تفکیک کرد. این موضع چه پیامدهایی برای مذاکرات منطقه‌ای دارد؟

عصر ایران - همان‌گونه که جنگ منطقه‌ای و به‌هم‌پیوسته بود، صلح نیز نمی‌تواند محدود، جداگانه و ناپایدار باشد. محمدباقر قالیباف در مصاحبه اخیر خود با الجزیره، هنگام توضیح علت حضور لبنان در تفاهم اسلام‌آباد، از گزاره‌ای کلیدی استفاده کرد: ایران و مقاومت در جنگ یک جبهه بوده‌اند و نمی‌توانند در صلح از یکدیگر جدا شوند.

این سخن فراتر از یک پیوند عاطفی یا ایدئولوژیک است. تحولات اخیر اثبات کرد که امنیت ایران، لبنان، فلسطین و دیگر ارکان منطقه به یکدیگر گره خورده است. رژیم صهیونیستی و ایالات متحده نیز در میدان عمل، جنگ را مجموعه‌ای از پرونده‌های مجزا ندانستند؛ بلکه حمله به ایران، فشار بر لبنان، محاصره همه‌جانبه و عملیات در دیگر جبهه‌ها، اجزای یک دکترین واحد بودند. وقتی جنگ با طراحی یکپارچه اجرا شده است، صلح نیز نمی‌تواند صرفاً برای یکی از جبهه‌ها برقرار گردد.

ممکن است این فرضیه مطرح شود که مذاکرات ایران و آمریکا باید منحصراً درباره مسائل دوجانبه باشد و پرونده لبنان به نهادهای رسمی این کشور واگذار شود. اصل حاکمیت ملی لبنان و حق قانونی مردم آن برای تصمیم‌گیری درباره سرنوشت خویش، امری تردیدناپذیر است و ایران هرگز قصد ندارد به‌جای دولت و ملت لبنان تصمیم بگیرد.

با این وجود، توافقی که صرفاً به توقف حملات علیه ایران منتهی شود و جنگ در لبنان را تداوم بخشد، به معنای پایان بحران منطقه‌ای نخواهد بود. آتش‌بس محدود شاید موقتاً فشارها بر تهران را کاهش دهد، اما تداوم تجاوزات در بیروت، تهدیدات را در کوتاه‌مدت به مرزهای ایران بازمی‌گرداند. امنیت منطقه‌ای همچون یک زنجیر پیوسته است و ناامنی در یک حلقه، دیر یا زود تمامی ساختار را درگیر می‌کند.

حضور لبنان در فرآیند مذاکرات، مطالبه‌ای نوظهور نیست. در متن توافق اسلام‌آباد، پایان فوری عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها و تضمین تمامیت ارضی لبنان پیش‌بینی شده بود. بنابراین، تأکید دوباره ایران بر این موضوع، افزودن شرطی خارج از چارچوب نیست؛ بلکه مطالبه اجرای تعهدات پذیرفته‌شده قبلی است. این بند بیش از آنکه بازتاب‌دهنده نفوذ منطقه‌ای ایران باشد، به ضرورت احیای حاکمیت ملی لبنان بازمی‌گردد.

جبهه واحد بودن ایران و مقاومت به معنای ادغام ساختارها یا نادیده‌گرفتن استقلال دولت‌ها نیست. لبنان کشوری مستقل با ارکانی قانونی است و تصمیمات کلان آن باید در داخل این کشور اتخاذ شود. یک جبهه بودن یعنی امنیت این مجموعه‌ها تفکیک‌ناپذیر است؛ همان‌گونه که محور مقاومت جنگ علیه ایران را صرفاً مسئله‌ای داخلی تلقی نکرد.

در دوران صلح نیز این همبستگی تداوم می‌یابد، اما با ابزاری متفاوت. اولویت‌های دوران پس از جنگ شامل بازسازی، تقویت دولت‌های ملی، توسعه اقتصادی و ممانعت از بازگشت جنگ است. مقاومت زمانی به ثمر می‌نشیند که دستاوردهای میدانی را به ثبات پایدار تبدیل کند.

یکی از حساسیت‌های جدی در روایت رسمی، ابهام‌زدایی از رویکرد ایران در قبال حاکمیت داخلی لبنان است. تهران درباره ساختار سیاسی یا تصمیم‌های داخلی لبنان مذاکره نمی‌کند. هدف راهبردی ایران، پایان تجاوز خارجی، خروج اشغالگران و احترام به استقلال لبنان است. این تفکیک دقیق، ضمن پاسخ به نگرانی‌های منطقه‌ای، بهانه را از دشمن برای تقلیل دفاع مشروع به دخالت داخلی سلب می‌کند.

تفکیک پرونده ایران از لبنان، مزیتی تاکتیکی برای محور غربی-صهیونی فراهم می‌کند تا با اعمال فشار مرحله‌ای، مانع از شکل‌گری توافقی جامع شود. در مقابل، ایران بر ضرورت توقف هم‌زمان حملات در تمامی جبهه‌های مرتبط تأکید دارد. توافقی که لبنان را در آتش بسوزاند و صلح را برای تهران به ارمغان آورد، سرابی بیش نیست.

همراهی با مقاومت تنها به روزهای بحران محدود نمی‌شود؛ آزمون سترگ‌تر، مدیریت دوران صلح است. اگر ایران و مقاومت در میدان نبرد هزینه‌های مشترک متحمل شده‌اند، در صلح نیز باید برای بازسازی و ثبات منطقه هم‌افزایی داشته باشند. صلحی که ایران را آرام کند اما لبنان را در آتش رها سازد، پایدار نخواهد ماند. همان‌گونه که جنگ ماهیتی منطقه‌ای داشت، خروج از آن نیز نیازمند رویکردی عادلانه، فراگیر و همه‌جانبه است.