باستان‌شناسان در ولز، زیر یک شهرک مسکونی جدید، محوطه‌ای رومی با قدمت نزدیک به ۲ هزار سال و کارگاه ساخت زیورآلات کشف کردند.
به نقل از بی‌بی‌سی، باستان‌شناسان در شمال شرقی ولز، زیر یک شهرک مسکونی تازه‌ساز، سکونتگاهی با قدمت نزدیک به ۲ هزار سال کشف کرده‌اند که بقایای یک کارگاه ساخت زیورآلات رومی را نیز در خود جای داده است. این محوطه در منطقه منکات (Mancot) و شهرستان فلینتشایر قرار دارد و هنگام بررسی‌های باستان‌شناسی پیش از ساخت‌وساز در خیابان گلادستون (Gladstone Way) شناسایی شد.
گروه باستان‌شناسی هنب (Heneb)، مؤسسه میراث باستان‌شناسی ولز، در جریان کاوش‌ها ده‌ها اثر تاریخی از جمله سنجاق‌‌های سینه رومی، قالب‌های ساخت زیورآلات، سفال و سکه کشف کرد. باستان‌شناسان این مجموعه را یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های آثار رومی کشف‌شده در فلینتشایر می‌دانند؛ یافته‌هایی که اطلاعات تازه‌ای درباره سکونت، صنعت و تجارت در نزدیکی شهر مهم رومی چستر در اختیار پژوهشگران می‌گذارند.
کریس متیوز، مدیر پروژه کاوش، می‌گوید این کشف نگاه باستان‌شناسان به گذشته منطقه در دوران روم را تغییر داده است. منکات در ارتفاعی قرار دارد که به چستر مشرف است؛ بااین‌حال، پیش از این آثار باستانی رومی چندانی در شمال شرقی ولز شناسایی نشده بود. همین کمبود شواهد، بحث‌هایی درباره ارتباط جوامع رومی با جمعیت بومی منطقه به وجود آورده بود. اکنون یافته‌های منکات و چند محوطه دیگر، تصویر پیچیده‌تری از این ارتباط ترسیم می‌کنند.
سکونتگاهی با پیشینه‌ای طولانی
باستان‌شناسان احتمال می‌دهند سکونتگاه منکات در ابتدا و در دوران عصر آهن شکل گرفته باشد و در بخش بزرگی از دوران امپراتوری روم نیز به حیات خود ادامه داده باشد. البته برای تعیین دقیق قدمت نخستین دوره‌های سکونت، به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارند.
دو سکه رومی که در این محوطه پیدا شده‌اند، از حضور طولانی‌مدت انسان در این منطقه خبر می‌دهند. یکی از سکه‌ها به دوران حکومت امپراتور کومودوس، از سال ۱۷۷ تا ۱۹۲ میلادی، تعلق دارد. سکه دیگر تصویر کنستانتین را نشان می‌دهد؛ امپراتوری که حکومتش در سال ۳۰۶ میلادی آغاز شد. فاصله زمانی بیش از یک قرن میان این دو سکه، با شواهد فعالیت درازمدت در سکونتگاه منکات هم‌خوانی دارد.
کشف کارگاه ساخت زیورآلات رومی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این کاوش، شواهدی از فعالیت کارگاهی برای ساخت زیورآلات فلزی است. باستان‌شناسان قالب‌های سربی ساخت انواع سنجاق‌سینه را پیدا کرده‌اند؛ آثاری که نشان می‌دهند صنعتگران در منکات به تولید تخصصی زیورآلات مشغول بوده‌اند.
سنجاق‌سینه در دوران روم باستان برای بستن لباس کاربرد داشت؛ اما صنعتگران گاهی آن را با تزئینات پیچیده می‌ساختند تا به زیوری شخصی تبدیل شود. برخی نمونه‌های کشف‌شده در منکات هنوز رد رنگ‌های لعابی را روی سطح خود دارند و بعضی دیگر به شکل حیوانات ساخته شده‌اند.
به گفته متیوز، وجود این کارگاه نشان می‌دهد صنعتگران محلی از منابع فلزی غنی منطقه برای تولید کالاهای مورد استفاده در جامعه رومی بهره می‌بردند. پژوهشگران احتمال می‌دهند بخشی از محصولات این کارگاه به ساکنان چستر، که رومی‌ها آن را دیوا ویکتریکس (Deva Victrix) می‌نامیدند، می‌رسیده باشد.
چستر در اطراف یک دژ بزرگ نظامی شکل گرفت که رومی‌ها هنگام فتح بریتانیا بنا کردند. این شهر بعدها به یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی روم در بریتانیا تبدیل شد. موقعیت منکات در ارتفاعات مشرف به چستر، پرسش‌هایی درباره رابطه اقتصادی جوامع بیرون از دژ با جمعیت رومی ساکن این مرکز نظامی مطرح می‌کند.
سفال‌های کشف‌شده در منکات نیز از ارتباطات تجاری گسترده‌تر این سکونتگاه حکایت دارند. برخی از این آثار احتمال ارتباط منطقه با بخش‌هایی از قاره اروپا را مطرح می‌کنند.
سکونتگاه باستانی زیر بخش‌هایی از روستای امروزی ادامه دارد
هرچند اکنون خانه‌هایی روی بخشی از محوطه کاوش‌شده ساخته شده‌اند، باستان‌شناسان پیش از آغاز ساخت‌وساز، آثار تاریخی را ثبت و نقشه‌برداری کردند. بررسی‌های آن‌ها نشان می‌دهد سکونتگاه باستانی به محدوده کاوش محدود نمی‌شود و بخش‌هایی از روستای امروزی منکات را نیز در بر می‌گیرد.
بنابراین، احتمال دارد پژوهشگران فقط بخشی از یک سکونتگاه رومی بزرگ‌تر را بررسی کرده باشند. این کشف در کنار آثار دیگری که در شمال شرقی ولز، از جمله گرینفیلد و راسِت، به دست آمده‌اند، برداشت‌های پیشین درباره حضور رومی‌ها در این منطقه را تغییر می‌دهد.
شواهد تازه نشان می‌دهند این ناحیه برخلاف تصور گذشته، ارتباط محدودی با جامعه رومی نداشته است. فعالیت‌های صنعتی محلی، دادوستد با مناطق دوردست و سکونت طولانی‌مدت، از پیوند گسترده‌تر جوامع این منطقه با دنیای روم باستان خبر می‌دهند.
سنجاق‌‌های سینه برای بررسی بیشتر به موزه می‌روند
گروهی از سنجاق‌‌های سینه و قالب‌های ساخت آن‌ها مراحل حفاظت و مرمت را پشت سر گذاشته‌اند و اکنون قرار است متخصصان در موزه ملی ولز در کاردیف آن‌ها را بررسی کنند. پژوهشگران می‌خواهند روش ساخت زیورآلات، فلزهای به‌کاررفته و منشأ مواد اولیه را شناسایی کنند.
پس از پایان بررسی‌ها، آثار کشف‌شده قرار است به شمال شرقی ولز بازگردند تا در معرض دید عموم قرار بگیرند. اداره موزه‌های فلینتشایر امیدوار است بتواند برخی از مهم‌ترین آثار، به‌ویژه سنجاق‌‌های سینه رومی، را در سال ۲۰۲۷ در موزه مولد به نمایش بگذارد.
باستان‌شناسان معتقدند کشف منکات ممکن است آغاز بازنگری گسترده‌تری در تاریخ شمال شرقی ولز طی دوران روم باشد. وجود کارگاه تخصصی ساخت زیورآلات، سفال‌های وارداتی و نشانه‌های سکونت طولانی‌مدت، نشان می‌دهد جوامع ساکن ارتفاعات مشرف به چستر بخشی از شبکه اقتصادی گسترده‌تری بوده‌اند؛ ارتباطی که پیش‌تر شواهد باستان‌شناختی اندکی از آن در دسترس بود.