حوزه/ مهدی فقیه بازیگر سینما و تلویزیون با تأکید بر اینکه سیرهٔ فاطمی در آثار نمایشی کودک و نوجوان باید در قالب شخصیت و قصه بازآفرینی شود، اظهار کرد: کودک با شخصیت ارتباط می‌گیرد، نه با شعار.
خبرگزاری حوزه | مهدی فقیه بازیگر سینما و تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه سیره فاطمی در آثار نمایشی کودک و نوجوان بیش از آنکه نیازمند روایت تاریخی باشد، نیازمند بازآفرینی هنرمندانهٔ «موقعیت‌های اخلاقی» است، اظهار کرد: متأسفانه در سال‌های گذشته آنچه در حوزهٔ تولیدات نمایشی و تلویزیونی برای کودک و نوجوان با محوریت حضرت زهرا (س) ارائه شده، عمدتاً یا به سمت مداحی و نوحه‌سرایی رفته یا به کلیشه‌های تکرارشوندهٔ تاریخی محدود شده است； در حالی که سیرهٔ آن حضرت سرشار از لحظه‌های دراماتیک و تربیتی است که اگر با زبان کودکی و نوجوانی امروز ترجمه شود، می‌تواند به یک الگوی رفتاری زنده تبدیل شود.
وی با اشاره به پیشینهٔ خود در تئاتر عروسکی و حضور در برنامه‌های تلویزیونی کودکان افزود: من سال‌ها در حوزهٔ نمایش عروسکی و برنامه‌سازی برای کودکان کار کرده‌ام و از نزدیک دیده‌ام که کودک با «شخصیت» ارتباط می‌گیرد، نه با «شعار»； اگر ما بتوانیم مهربانی، ایثار، دفاع از حق و رسیدگی به محرومان را که از بارزترین وجوه سیرهٔ فاطمی است، در قالب شخصیت‌هایی ملموس و داستان‌هایی کوتاه و جذاب برای کودک بازسازی کنیم، آنگاه سیرهٔ فاطمی از یک مفهوم انتزاعی به یک تجربهٔ زیستهٔ نمایشی تبدیل می‌شود.
این بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون با تأکید بر اینکه «غیبت حضرت زهرا (س) در سینما و تئاتر کودک و نوجوان» یکی از خلأهای جدی تولیدات دینی است، تصریح کرد: وقتی از الگوسازی برای نسل امروز صحبت می‌کنیم، نباید فراموش کنیم که نوجوان امروز در معرض بمباران محتوایی قرار دارد که از هر مسیری به او می‌رسد； اگر ما در آثار نمایشی خود، چهرهٔ واقعی و چندبعدی حضرت زهرا (س) را نشان ندهیم، این خلأ توسط الگوهای وارداتی یا محتوای سطحی پر می‌شود. آن حضرت «هزار آیینه» از ابعاد انسانی، تربیتی و اجتماعی هستند و هر بُعد آن می‌تواند دستمایهٔ یک اثر نمایشی مستقل برای کودک و نوجوان باشد؛ از نحوهٔ رفتار ایشان با فرزندان و همسایگان گرفته تا ایستادگی در برابر انحراف و دفاع از ولایت.
فقیه در ادامه با انتقاد از رویکرد «مستندگونه و خشک» در تولیدات دینی کودک و نوجوان گفت: کودک و نوجوان ما تشنهٔ «قصه» است؛ اگر ما سیرهٔ فاطمی را در قالب قصه‌های کوتاه، نمایش‌های عروسکی، انیمیشن و حتی بازی‌های نمایشی ارائه دهیم، بدون شک اثرگذاری آن چند برابر سخنرانی و مداحی صرف خواهد بود. تجربهٔ من در تئاتر عروسکی نشان داده است که کودک وقتی یک عروسک را در حال کمک به دیگری یا دفاع از یک مظلوم می‌بیند، همان رفتار در ذهن او حک می‌شود؛ حال اگر این عروسک نمایندهٔ یک ارزش فاطمی باشد، آن ارزش با گوشت و پوست کودک آمیخته می‌شود.
وی با اشاره به اینکه «سهم موضوعات فاطمی در داستان و نمایش کودک و نوجوان بسیار اندک است»، اظهار کرد: در سال‌های اخیر آثار متعددی دربارهٔ سایر معصومین (ع) برای کودکان تولید شده، اما وقتی به سراغ حضرت زهرا (س) می‌آییم، عمدتاً با آثاری روبه‌رو هستیم که یا به روایت شهادت ایشان محدود شده‌اند یا به کلی از سیرهٔ روزمره و تربیتی آن حضرت غفلت کرده‌اند. در حالی که بخش عمدهٔ سیرهٔ فاطمی، در «زندگی روزمره» نهفته است: در نحوهٔ تربیت فرزندان، در مدیریت خانه، در ارتباط با همسایگان و در ایستادگی اجتماعی. اینها همان چیزهایی است که کودک و نوجوان امروز با آن درگیر است و می‌تواند از آن الگو بگیرد.
این هنرمند پیشکسوت در بخش دیگری از سخنان خود به نقش رسانه‌های نوین و فضای مجازی در انتقال مفاهیم دینی اشاره کرد و گفت: نسل امروز کمتر حوصلهٔ تماشای یک برنامهٔ طولانی یا خواندن یک کتاب قطور را دارد； اما همان نوجوان، ساعت‌ها پای محتوای کوتاه و جذاب در فضای مجازی می‌ماند. اگر ما بتوانیم سیرهٔ فاطمی را در قالب تولیدات کوتاه، پویانمایی‌های خلاقانه و حتی بازی‌های موبایلی ارائه دهیم، می‌توانیم در همان فضایی که نوجوان حضور دارد، با او ارتباط برقرار کنیم. هنرمند امروز باید زبان روز را بشناسد و پیام دین را با قالبی جذاب و هنرمندانه بازآفرینی کند； در غیر این صورت، اثر او حتی اگر از نظر محتوایی غنی باشد، در میان انبوه محتواهای رنگارنگ گم می‌شود.
فقیه با تأکید بر ضرورت «شناخت مخاطب» در تولید آثار نمایشی کودک و نوجوان تصریح کرد: یکی از مشکلات جدی ما این است که بخشی از تولیدکنندگان آثار دینی، کودک و نوجوان امروز را نمی‌شناسند و دغدغه‌ها و زبان او را درک نمی‌کنند； نتیجه این می‌شود که اثری تولید می‌شود که نه کودک از آن لذت می‌برد و نه نوجوان با آن ارتباط می‌گیرد. اگر قرار است سیرهٔ فاطمی در آثار نمایشی برای این نسل بازتاب پیدا کند، باید ابتدا بنشینیم و به حرف کودک و نوجوان گوش دهیم، بعد با زبان او و در قالبی که برایش جذاب است، آن سیره را روایت کنیم.
وی در پاسخ به این پرسش که «آیا می‌توان بدون نمایش چهرهٔ حضرت زهرا (س) یا بدون روایت مستقیم تاریخی، سیرهٔ ایشان را به کودک منتقل کرد؟» گفت: قطعاً می‌توان؛ همان‌طور که در تئاتر عروسکی و انیمیشن، ما می‌توانیم با نمادها و شخصیت‌های غیرمستقیم، مفاهیم عمیق را منتقل کنیم. برای مثال، می‌توان شخصیتی خیالی خلق کرد که در موقعیتی مشابه با موقعیت‌های زندگی حضرت زهرا (س) قرار می‌گیرد و کودک را با انتخاب اخلاقی درست درگیر می‌کند. این شیوه، هم از حساسیت‌های شرعی و فرهنگی فاصله می‌گیرد و هم اثرگذاری عاطفی عمیق‌تری دارد.
این بازیگر سینما و تلویزیون در پایان با اشاره به اینکه «آثار نمایشی کودک و نوجوان باید از انحصار مناسبت‌ها خارج شوند»، اظهار کرد: متأسفانه بخش عمدهٔ تولیدات ما در حوزهٔ سیرهٔ فاطمی، محدود به ایام فاطمیه و مناسبت‌های مذهبی است؛ در حالی که سیرهٔ آن حضرت یک «سبک زندگی» است و باید در تمام طول سال، در قالب‌های متنوع نمایشی به کودک و نوجوان ارائه شود. اگر ما بتوانیم یک مجموعهٔ نمایشی خلاقانه، جذاب و بدون اغراق دربارهٔ سبک زندگی فاطمی برای کودکان تولید کنیم، آن اثر می‌تواند به یک مرجع تربیتی ماندگار تبدیل شود؛ همان‌طور که برخی آثار خارجی با استفاده از شخصیت‌های دینی و اخلاقی، سال‌هاست در ذهن کودکان سراسر جهان زنده مانده‌اند. ما هم ظرفیت آن را داریم که با تکیه بر گنجینهٔ بی‌پایان سیرهٔ فاطمی، آثاری خلق کنیم که هم سرگرم‌کننده باشد و هم هویت‌ساز