تهران-ایرنا- سیدمحمدکاظم سجادپور با تأکید بر بازبودن مسیر دیپلماسی در تعامل با آمریکا، تصریح کرد که دستیابی به توافق، صرف‌نظر از اصل مذاکره، به کیفیت و محتوای آن بستگی دارد و ایران در کنار آمادگی دفاعی، مسیر دیپلماسی را نیز دنبال می‌کند.
به گزارش سیاست خارجی ایرنا، سیدمحمدکاظم سجادپور، مدیر گروه دیپلماسی و سازمان‌های بین‌المللی دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه با اشاره به تناقض‌ها و سردرگمی‌های دونالد ترامپ در سیاست داخلی و خارجی آمریکا، شخصیت غیرمتعارف رئیس‌جمهور آمریکا، پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای و ناتوانی واشنگتن در درک واقعیت ایران را از عوامل اصلی این وضعیت دانست.
سجادپور در گفت‌وگوی ویژه خبری شامگاه جمعه ۲۲ آبان‌ماه با موضوع «تناقض‌ها و سردرگمی راهبردی ترامپ» اظهار کرد: سردرگمی ترامپ را باید در سه عامل اصلی جست‌وجو کرد؛ شخصیت غیرمتعارف او، تحولات و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ماهیت ایران که با تصورات و محاسبات اولیه واشنگتن تفاوت دارد.
سردرگمی ترامپ را باید در سه عامل اصلی جست‌وجو کرد؛ شخصیت غیرمتعارف او، تحولات و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ماهیت ایران که با تصورات و محاسبات اولیه واشنگتن تفاوت دارد.وی با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی ترامپ گفت: او برخلاف بسیاری از رؤسای جمهور پیشین آمریکا، خارج از سامانه اداری این کشور وارد قدرت شده و در هر دو دوره ریاست‌جمهوری خود رفتارهای اداری و سیاسی غیرمتعارفی داشته است. ترامپ بیش از حد علاقه‌مند به دیده‌شدن است، زیاد صحبت می‌کند و دیدگاه‌های متفاوتی درباره مردم، جهان، نژاد، برابری و ارزش‌های آمریکایی دارد.
این استاد روابط بین‌الملل، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را دومین عامل مؤثر در وضعیت سیاسی ترامپ دانست و افزود: نتایج این انتخابات برای جمهوری‌خواهان یک طوفان سیاسی بود؛ به‌گونه‌ای که این حزب دو مجلس را از دست داد و حتی سنا را که تصور می‌شد حفظ خواهد کرد، واگذار کرد. در انتخابات حکمرانان ایالتی نیز دموکرات‌ها ۲۸ و جمهوری‌خواهان ۲۰ رأی به دست آوردند.
سجادپور با اشاره به موضوعات مؤثر در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اظهار کرد: قیمت بنزین، فساد در دستگاه ریاست‌جمهوری و مسئله اسرائیل از جمله موضوعات مطرح در این انتخابات بود، اما دموکرات‌ها توانستند این مسائل را حول یک محور شکل دهند و آن ناتوانی دولت در تأمین هزینه‌های زندگی مردم آمریکا به دلیل راه‌اندازی جنگ علیه ایران بود.
وی ادامه داد: جنگ علیه ایران به مسئله محوری مبارزات انتخاباتی تبدیل شد؛ جنگی که ضروری نبود و با منافع آمریکا هماهنگی نداشت.
سجادپور با اشاره به محاسبات آمریکا درباره ایران گفت: نیت آنها نابودی ایران، تمدن ایران و تسلط بر منابع کشور بود، اما تصور می‌کردند توانایی انجام این کار را دارند. درایت ایران و مردم، عمق جامعه ایرانی و ظرفیت دفاعی کشور، صحنه را تغییر داد و طرف مقابل تازه متوجه شد با موضوع ساده‌ای روبه‌رو نیست. بخشی از تناقض‌های رفتاری ترامپ نیز به عدم درک واقعیت ایران بازمی‌گردد.
نتانیاهو توانست از شخصیت خودشیفته ترامپ برای راه‌اندازی جنگ علیه ایران استفاده کند
این استاد روابط بین‌الملل در ادامه با اشاره به تناقض میان مواضع پیشین ترامپ درباره جنگ‌های آمریکا و تصمیم او برای ورود به جنگ علیه ایران گفت: ترامپ در ابتدای دوره دوم ریاست‌جمهوری خود از رؤسای جمهور پیشین آمریکا به دلیل راه‌اندازی جنگ‌های بی‌پایان انتقاد می‌کرد و می‌گفت به این جنگ‌ها پایان خواهد داد. او در نخستین سفر خود به منطقه خلیج فارس نیز در سخنرانی ریاض به‌شدت از مقامات آمریکایی که وارد جنگ شده بودند، انتقاد کرد.
تقریباً اجماع بر این است که نتانیاهو توانسته از شخصیت خودشیفته ترامپ استفاده کند و به او بقبولاند که با انجام این اقدام، نامش در تاریخ به‌عنوان فردی که از عهده تحولات خاورمیانه برآمده، باقی خواهد ماند.وی افزود: ترامپ حتی پیامی را بازنشر کرده بود که در آن جفری ساکس، اقتصاددان آمریکایی، نوشته بود نتانیاهو آمریکا را وارد جنگ با عراق و سوریه کرده و درصدد است جنگ با ایران را نیز دنبال کند. با این حال، ترامپ در اسفند سال گذشته وارد جنگ علیه ایران شد.
سجادپور درباره چرایی تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ اظهار کرد: تقریباً اجماع بر این است که نتانیاهو توانسته از شخصیت خودشیفته ترامپ استفاده کند و به او بقبولاند که با انجام این اقدام، نامش در تاریخ به‌عنوان فردی که از عهده تحولات خاورمیانه برآمده، باقی خواهد ماند.
وی ادامه داد: نتانیاهو با ارائه نقشه‌ها و نمودارهایی به ترامپ نشان داده بود که حکومت ایران به‌سرعت فرو خواهد ریخت و رئیس‌جمهور آمریکا به قهرمان تاریخ این کشور در خاورمیانه تبدیل خواهد شد. این در حالی بود که مشاوران ترامپ به او هشدار داده بودند که چنین محاسباتی واقع‌بینانه نیست، اما تصمیم‌های او الزاماً بر مبنای محاسبات عقلانی نیست.
در سیاست فشار اقتصادی همه‌چیز از جمله شهروند ایرانی به هدف نظامی تبدیل می‌شود
سجادپور با اشاره به اظهارات و اقدامات مقام‌های آمریکایی در جریان جنگ علیه ایران گفت: اظهارات وزیر جنگ آمریکا مبنی بر اینکه به هیچ‌کس رحم نخواهند کرد، از نظر حقوقی می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد؛ زیرا چنین موضعی شامل غیرنظامیان، زنان و کودکان نیز می‌شود.
وی با اشاره به فشارهای اقتصادی و محاصره علیه ایران افزود: در این رویکرد، همه‌چیز به هدف نظامی تبدیل می‌شود و شهروند ایرانی نیز از طریق محروم‌سازی اقتصادی و جلوگیری از دسترسی به غذا، در معرض فشار قرار می‌گیرد تا سیاست‌های ایران به سمت تسلیم در برابر آمریکا تغییر کند.
پادزهر تلاش‌ها برای تضعیف ایران، قدرت همه‌جانبه کشور است؛ قدرتی که از حوزه رسانه‌ای و علمی تا توان دیپلماتیک، مردمی، تمدنی، دینی و نظامی را دربرمی‌گیرد.این استاد روابط بین‌الملل تأکید کرد: ایران همان‌طور که مقتدرانه از نظر نظامی دفاع می‌کند، در عرصه دیپلماسی نیز فعال است. در هر دو موردی که به ایران تجاوز شد، کشور در حال پیگیری مذاکرات و استفاده از ظرفیت دیپلماسی بود.
سجادپور با اشاره به طرح موضوع استفاده از سلاح‌های کثیف و برخی برنامه‌های نظامی آمریکا علیه ایران گفت: پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، وزارت جنگ آمریکا جلسه توجیهی برای نمایندگان کنگره برگزار کرد و یکی از نمایندگان پس از آن اعلام کرد اقداماتی که آمریکایی‌ها قصد انجام آن را در ایران دارند، ناسالم و غیرانسانی است.
وی با اشاره به تلاش فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا برای بررسی راه‌های جلوگیری از ورود تسلیحات از دریای خزر، این اقدامات را نشانه گرفتارشدن آمریکا در شرایطی دانست که با استانداردهای متعارف غربی نیز هماهنگ نیست.
سجادپور تاب‌آوری و قدرت همه‌جانبه ایران را عامل اصلی مقابله با این اقدامات دانست و گفت: پادزهر تلاش‌ها برای تضعیف ایران، قدرت همه‌جانبه کشور است؛ قدرتی که از حوزه رسانه‌ای و علمی تا توان دیپلماتیک، مردمی، تمدنی، دینی و نظامی را دربرمی‌گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت آمادگی در برابر بدترین شرایط گفت: کشور باید از همه جهات آماده باشد. در معادلات عادی با بزرگ‌ترین قدرت نظامی دنیا روبه‌رو هستیم، اما به لطف الهی، طرف مقابل به هیچ‌یک از اهداف خود نرسیده است.
ژئوپلیتیک ایران و تنگه هرمز، محدودیت راهبردهای آمریکا هستند
این استاد روابط بین‌الملل در پاسخ به پرسشی درباره عصبانیت ترامپ از مدیریت ایران بر تنگه هرمز اظهار کرد: قدرتمندان در جهان به دلیل برخورداری از قدرت تصور می‌کنند هر اقدامی امکان‌پذیر است و به واکنش طرف مقابل توجه نمی‌کنند، در حالی که ایران کنشگر است و صرفاً در برابر اقدامات دیگران واکنش نشان نمی‌دهد.
وی با اشاره به موقعیت ژئوپلیتیکی ایران افزود: ایران از موقعیتی برخوردار است که هیچ کشور دیگری آن را ندارد. کشور ما با وجود اینکه عضو برخی مناطق نیست، با آنها هم‌مرز است؛ ایران با کشورهای عربی، شبه‌قاره، آسیای مرکزی، قفقاز و ترکیه هم‌مرز است. در کنار تنگه هرمز، جغرافیای ایران یکی از ویژگی‌های مهم این کشور است.
سجادپور با اشاره به ناکامی آمریکا در پیشبرد برنامه‌های خود علیه ایران گفت: پس از آنکه اقدامات نظامی آمریکا به نتیجه مورد انتظار نرسید، وزیر خزانه‌داری این کشور وارد عمل شد و ابتدا از ضربه‌زدن به ایران در ۲۴ ساعت، سپس ۴۸ ساعت و بعد ۷۲ ساعت سخن گفت. این رویکرد نشان‌دهنده نگاه مکانیکی به موضوع و درک‌نکردن ژئوپلیتیک ایران است.
وی تصریح کرد: این به معنای آن نیست که دشمن نمی‌تواند به ایران ضربه وارد کند، اما هدفی که دنبال می‌کند، قابل دسترسی نیست. برای نمونه، وزیر خارجه عراق اعلام کرده است که بستن مرزهای ایران و عراق به معنای تحریم ایران نیست، بلکه مردم عراق را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ زیرا پیوندهای اقتصادی و اجتماعی دو کشور به‌گونه‌ای است که امکان قطع این ارتباطات وجود ندارد.
همسایگان ایران باید به روابط بلندمدت با تهران توجه کنند
سجادپور با اشاره به اهمیت سیاست همسایگی گفت: ایران ۱۵ همسایه دارد و دومین کشور پرهمسایه جهان است. این کشورها با ایران روابط سنتی و تاریخی دارند و در عین حال شرایط و مواضع متفاوتی را دنبال می‌کنند.
همسایگان ایران باید توجه داشته باشند که ترامپ دو سال دیگر رئیس‌جمهور نخواهد بود، اما ایران باقی می‌ماند.وی با اشاره به موضع‌گیری طالبان درباره بستن مرزها اظهار کرد: موضع‌گیری طالبان در این زمینه قابل توجه بود؛ آنها اعلام کردند که در چنین موضوعی مشارکت نمی‌کنند.
این استاد روابط بین‌الملل با اشاره به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گفت: همسایگان ایران باید توجه داشته باشند که ترامپ دو سال دیگر رئیس‌جمهور نخواهد بود، اما ایران باقی می‌ماند. در ادبیات سیاسی آمریکا، رئیس‌جمهوری که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای با شکست مواجه می‌شود و دو سال از دوره‌اش باقی مانده، با عنوان «اردک معلول» شناخته می‌شود؛ به این معنا که توان انجام اقدامات مهم و اثرگذار او محدودتر می‌شود، هرچند به معنای بی‌اختیارشدن کامل رئیس‌جمهور نیست.
سجادپور ادامه داد: ایران و کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق و ترکیه، صرفاً هم‌مرز نیستند، بلکه هم‌سرنوشت‌اند. این کشورها طی قرن‌ها با یکدیگر زندگی کرده‌اند و در آینده نیز باید در کنار هم زندگی کنند.
وی با اشاره به تلاش برای اعمال هژمونی اسرائیل در منطقه گفت: برخی همسایگان ایران می‌دانند سیاست‌هایی که دنبال می‌شود نه عملی است و نه مشروع. مردم ایران چه کرده‌اند که باید تحت فشار قرار بگیرند تا ترامپ به اهداف خود برسد؟ پشت این اقدامات، شخصیت متناقض و خودشیفته ترامپ و تلاش برای برجسته‌کردن جایگاه اسرائیل در منطقه قرار دارد؛ هدفی که در عمل محقق نشده است.
برای جنگ و دفاع از کشور باید همیشه آماده بود
سجادپور در پاسخ به پرسشی درباره احتمال جنگ، توافق یا تداوم فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران گفت: برای جنگ و دفاع از کشور باید همیشه آماده بود. حتی اگر شرایط کنونی نیز وجود نداشت، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران نشان می‌دهد که کشور باید از نظر نظامی آمادگی دائمی داشته باشد. البته این آمادگی به معنای قطعی‌بودن وقوع جنگ نیست.
محاصره اقتصادی به شکلی که آمریکایی‌ها تصور می‌کنند، امکان‌پذیر نیست، اما نیت آنها این است که ایران نتواند ظرفیت‌های بالقوه خود را بالفعل کندوی درباره احتمال توافق با آمریکا اظهار کرد: توافق به کیفیت آن بستگی دارد. ایران هم ظرفیت و هم توان دیپلماتیک خود را به کار گرفته و همچنان اعلام کرده است که راه برای دیپلماسی باز است. میانجی‌ها نیز در حال تلاش هستند، بنابراین این حوزه بسته نیست، اما مسئله این است که طرف مقابل چه چیزی از ایران می‌خواهد.
این استاد روابط بین‌الملل با اشاره به فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران گفت: محاصره اقتصادی به شکلی که آمریکایی‌ها تصور می‌کنند، امکان‌پذیر نیست، اما نیت آنها این است که ایران نتواند ظرفیت‌های بالقوه خود را بالفعل کند.
سجادپور با اشاره به سابقه تاریخی تحریم تجار ایرانی از سوی روسیه و انگلیس در قرن نوزدهم و همچنین تحریم آنها از سوی انگلیس در جنگ جهانی اول، با وجود اعلام بی‌طرفی ایران، گفت: هدف این اقدامات همواره جلوگیری از بالفعل‌شدن ظرفیت‌های کشور بوده است.
وی ظرفیت مهندسی و آموزش عالی را از جمله مؤلفه‌های قدرت ایران دانست و افزود: ظرفیت مهندسی ایران بی‌نظیر است و براساس برخی آمارها، تعداد مهندسان ایران از فرانسه بیشتر است. در کنار این ظرفیت‌ها، همبستگی، قدرت ملی و توان همه‌جانبه ایران از عواملی است که کشور را در برابر فشارها حفظ می‌کند.
بازدارندگی به قدرت همه‌جانبه و کارآمدی نهادها وابسته است
سجادپور در پایان با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر دستیابی به بازدارندگی مطلق گفت: بازدارندگی به قدرت پیوند دارد و زمانی که کشور از قدرت برخوردار باشد، بازدارندگی ایجاد می‌شود. قدرت همه‌جانبه و توانایی ایران برای سامان‌دهی سریع شرایط، از جمله مؤلفه‌های قدرت سیاسی کشور است.
وی با اشاره به نقش نهادها در مدیریت شرایط پس از شهادت رهبران سیاسی و نظامی ایران اظهار کرد: در ایران ثابت شد که نهادها مؤثر هستند. رهبران سیاسی و نظامی کشور به شهادت رسیدند، اما نهادهای موجود توانستند اوضاع را مدیریت کنند.
این استاد روابط بین‌الملل تاکید کرد: بازدارندگی باید در همه ابعاد آن شکل بگیرد؛ از حوزه اقتصادی و سیاسی گرفته تا ابعاد نظامی، اجتماعی و فرهنگی.