خط سلامت: کودکان هر روز با تصویرها و پیام‌هایی روبه‌رو می‌شوند که خوراکی‌های شیرین، تنقلات شور، نوشیدنی‌های قندی و غذاهای آماده را جذاب و هیجان‌انگیز نشان می‌دهند. این تبلیغات فقط در تلویزیون دیده نمی‌شوند؛ بازی‌های دیجیتال، ویدئوهای آنلاین، شبکه‌های اجتماعی، بسته‌بندی محصولات و حتی معرفی خوراکی‌ها از سوی چهره‌های محبوب هم می‌توانند بر انتخاب کودک اثر بگذارند.
به گزارش خط سلامت سازمان جهانی بهداشت می‌گوید بازاریابی غذا بر ترجیح غذایی، انتخاب و مصرف کودکان اثر می‌گذارد و می‌تواند درخواست آنها از بزرگسالان برای خرید محصول را بیشتر کند. بنابراین خانواده‌ها با مسئله ای روبرو هستند که تنها به اراده کودک یا تصمیم والدین هنگام خرید محدود نمی‌شود.
والدین نمی‌توانند همه تبلیغات را از زندگی فرزندشان حذف کنند، اما می‌توانند محیط خانه را طوری شکل دهند که انتخاب سالم برای کودک آسان‌تر و آشناتر شود. هدف، ممنوع کردن هر خوراکی یا ایجاد ترس و احساس گناه درباره غذا نیست؛ هدف این است که کودک به‌تدریج طعم‌ها و عادت‌های متنوع‌تری را تجربه کند و یاد بگیرد تبلیغ، لزوما به معنای سالم بودن یک محصول نیست.
الگوی غذایی خانه را از خودتان شروع کنید
کودکان فقط به توصیه‌های بزرگسالان گوش نمی‌دهند؛ رفتار آنها را هم می‌بینند. اگر والدین بیشتر اوقات آب می‌نوشند، میوه و سبزی را در برنامه روزانه می‌گنجانند و برای غذا خوردن زمان مشخصی دارند، احتمال بیشتری دارد این رفتارها برای کودک عادی و قابل تکرار شود. در مقابل، توصیه به خوردن غذای سالم وقتی در خانه همیشه نوشیدنی شیرین و تنقلات آماده در دسترس است، پیام متناقضی به کودک می‌دهد.
لازم نیست همه خوراکی‌های محبوب کودک را یک‌باره حذف کنید. در خریدهای خانه، گزینه‌هایی مانند میوه، ماست ساده، نان و پنیر، مغزها متناسب با سن کودک یا سبزی‌های آماده را در دسترس بگذارید و مصرف نوشیدنی‌های قندی را کمتر کنید. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، جایگزین کردن نوشیدنی‌های شیرین با آب یا شیر ساده و الگوسازی والدین را از راه‌های کمک به شکل‌گیری عادت‌های سالم می‌داند.
وعده‌های منظم، فضای پیش‌بینی‌پذیر می‌سازند
داشتن زمان‌های تقریبا منظم برای وعده‌ها و میان‌وعده‌ها به کودک کمک می‌کند بداند چه زمانی غذا در دسترس است. گرسنگی طولانی ممکن است انتخاب خوراکی‌های فوری و شیرین را وسوسه‌برانگیزتر کند؛ در عین حال، برنامه غذایی لازم نیست خشک و سخت‌گیرانه باشد. ساعت کار والدین، مدرسه، فعالیت‌های کودک و شرایط اقتصادی خانواده در برنامه‌ریزی نقش دارند. آنچه اهمیت دارد، فراهم کردن فرصت‌های منظم برای خوردن غذاهای متنوع و متناسب با سن و نیاز کودک است.
در وعده‌ها می‌توان از ترکیب‌های ساده و در دسترس استفاده کرد؛ برای نمونه، نان و تخم‌مرغ همراه با سبزی، ماست و میوه، یا برنج و حبوبات در کنار سبزیجات. لازم نیست هر وعده پیچیده یا پرهزینه باشد. اگر کودک غذای تازه‌ای را نپذیرفت، آن را بدون اجبار در زمان دیگری دوباره پیشنهاد دهید. تکرار آرام و فرصت آشنایی با بو، رنگ و بافت غذا می‌تواند پذیرش را آسان‌تر کند.
غذا خوردن کنار خانواده را به فرصتی برای ارتباط تبدیل کنید
صرف غذا در کنار خانواده فقط زمانی مفید است که به فضای آرام و همراه با ارتباط تبدیل شود. چند وعده مشترک در هفته، متناسب با برنامه خانواده، می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو و مشاهده الگوی غذایی والدین باشد. بررسی‌های پژوهشی، میان وعده‌های خانوادگی منظم و برخی پیامدهای بهتر تغذیه‌ای و روانی در کودکان و نوجوانان ارتباط پیدا کرده‌اند؛ اما این یافته‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که غذا خوردن کنار خانواده علت مستقیم این پیامدهاست. کیفیت رابطه، حمایت والدین، شرایط زندگی و عوامل دیگر نیز اهمیت دارند.
در همان حال، نباید از یک وعده غذا انتظار معجزه داشت. غذا خوردن کنار هم نمی‌تواند به‌تنهایی مانع همه مشکلات اجتماعی یا رفتارهای پرخطر شود. پژوهش‌هایی درباره ارتباط وعده‌های خانوادگی با مصرف مواد در نوجوانان انجام شده، اما نتایج یکسان نیست و ارتباط مشاهده‌شده به معنای تضمین پیشگیری نیست. بهتر است این زمان را فرصتی برای شنیدن تجربه‌های فرزند بدانید، نه بازجویی، نصیحت یا تذکر مداوم درباره وزن و مقدار غذا.
کودک را در انتخاب و آماده‌سازی غذا شریک کنید
از کودک بخواهید در شستن میوه، چیدن میز، انتخاب بین دو نوع سبزی یا برنامه‌ریزی یک وعده ساده کمک کند. برای نوجوان می‌توان مسئولیت بیشتری در نظر گرفت؛ مثل نوشتن فهرست خرید یا آماده کردن بخشی از غذا. مشارکت، کودک را با مواد غذایی آشناتر می‌کند و به او فرصت می‌دهد تصمیم‌گیری را در محیطی امن تمرین کند. بر اساس راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، وارد کردن کودکان و نوجوانان به برنامه‌ریزی وعده و خرید مواد غذایی می‌تواند به یادگیری انتخاب‌های سالم کمک کند.
با این حال، مشارکت نباید به آزمون یا اجبار تبدیل شود. اگر کودک غذایی را دوست نداشت، او را بابت آن سرزنش نکنید و برای خوردنش تهدید یا جایزه نگذارید. بهتر است بزرگسالان غذای متنوع و متناسب با خانواده فراهم کنند و کودک، در چارچوب همان گزینه‌ها، فرصت انتخاب داشته باشد. گفت‌وگو درباره تبلیغات هم می‌تواند ساده و متناسب با سن باشد: چه کسی این آگهی را ساخته؟ می‌خواهد ما چه چیزی بخریم؟ آیا در تبلیغ درباره مواد تشکیل‌دهنده و ارزش غذایی حرفی زده شده است؟
تبلیغ را بشناسید، نه اینکه از غذا بترسید
ممنوعیت مطلق بعضی خوراکی‌ها ممکن است برای کودک آنها را وسوسه‌انگیزتر کند یا باعث شود درباره خوردنشان پنهان‌کاری کند. بهتر است به‌جای تقسیم غذاها به خوب و بد، درباره مصرف متعادل و تفاوت خوراکی‌های روزمره با خوراکی‌هایی که بهتر است کمتر مصرف شوند، صحبت کنید. به کودک توضیح دهید رنگ‌های جذاب، شخصیت‌های کارتونی و جایزه‌های تبلیغاتی برای جلب توجه طراحی شده‌اند و به‌تنهایی چیزی درباره کیفیت غذایی محصول نمی‌گویند.
مقابله با اثر تبلیغات غذایی فقط وظیفه والدین نیست؛ مدرسه، تولیدکنندگان محتوا و سیاست‌های عمومی نیز در میزان مواجهه کودکان با بازاریابی خوراکی‌ها نقش دارند. در خانه، والدین می‌توانند با الگوی رفتاری مناسب، فراهم کردن گزینه‌های متنوع، وعده‌های منظم و فضای آرام برای غذا خوردن از شکل‌گیری عادت‌های سالم حمایت کنند. مهم‌تر از همه، این فرایند باید بدون شرمنده کردن کودک، سرزنش بدن او یا ایجاد ترس از غذا پیش برود. عادت غذایی در یک شب ساخته نمی‌شود؛ تجربه‌های کوچک و تکرارشونده، به‌مرور انتخاب‌های روزانه کودک را شکل می‌دهند.