مطالعه‌ای بزرگ نشان می‌دهد خواب کمتر از ۵ ساعت با خطر بیشتر ده‌ها بیماری، از جمله ۳۷ بیماری خاص، مرتبط است.
پژوهشگران دریافتند که کم‌خوابی با افزایش خطر ابتلا به طیف گسترده و قابل‌توجهی از بیماری‌ها و مشکلات سلامتی مرتبط است.
به گزارش فرارو به نقل از سای‌تک‌دیلی، در یک مطالعه گسترده که نزدیک به ۱۰۰ هزار بزرگسال را به مدت تقریباً ۹ سال تحت نظر داشت، مشخص شد که خوابیدن کمتر از پنج ساعت در شب، با خطر بالاتر ابتلا به ده‌ها بیماری همراه است. این تحلیل همچنین نشان داد افرادی که زمان بیشتری را در مراحل خواب REM (حرکات سریع چشم) و خواب عمیق سپری می‌کنند، کمتر در معرض خطر ابتلا به چندین بیماری مهم قرار دارند؛ موضوعی که حاکی از آن است که هم «مدت‌زمان خواب» و هم «ساختار خواب» می‌توانند با سلامت بلندمدت مرتبط باشند.
محققان داده‌های ۹۵.۵۵۹ شرکت‌کننده در «بانک زیستی بریتانیا» (UK Biobank) را بررسی کردند؛ کسانی که به مدت هفت شبانه‌روز به‌طور مداوم از حسگرهای شتاب‌سنج مچی استفاده کرده بودند. یک الگوریتم یادگیری عمیق، پارامترهایی نظیر کل زمان خواب، خواب REM، خواب عمیق، خواب سبک، میزان بیداری پس از شروع خواب، و همچنین میزان تغییرات الگوهای خواب از شبی به شب دیگر را برآورد کرد.
خواب REM بیشتر با خطر کمتر ابتلا به بیماری‌ها مرتبط است
میزان بیشتر خواب REM با نرخ پایین‌تر ابتلا به ۸۳ نوع بیماری همراه بود. به ازای هر ۴۷.۶ دقیقه خواب REM بیشتر، در طول دوره پیگیری، خطر نارسایی قلبی ۲۶ درصد، خطر زوال عقل (دمانس) ۴۶ درصد و خطر ابتلا به بیماری پارکینسون ۸۰ درصد کمتر مشاهده شد.
خواب عمیقِ بیشتر نیز با کاهش خطر ابتلا به هفت بیماری و وضعیت پزشکی، از جمله دیابت نوع ۲ و اختلال افسردگی اساسی، مرتبط بود. در مقابل، بی‌نظمی بیشتر در خوابِ شبانه (تغییرات زیاد در الگوی خواب از شبی به شب دیگر) و بیداری بیشتر پس از به خواب رفتن، با افزایش خطر ابتلا به چندین بیماری، از جمله اختلالات اضطرابی و اختلالات ناشی از مصرف مواد، همراه بود.
این مطالعه اثبات نمی‌کند که این الگوهای خواب مستقیماً باعث بروز یا پیشگیری از بیماری‌ها می‌شوند. از آنجا که این پژوهش از نوع مشاهده‌ای بوده است، سایر عوامل مرتبط با سلامت، رفتار یا زیست‌شناسی نیز ممکن است در ایجاد این ارتباط‌ها نقش داشته باشند.
بازه زمانی شش تا هشت ساعت، شاخص بود
مجموع مدت‌زمان خواب، رابطه‌ای غیرخطی با بسیاری از پیامدهای سلامتی نشان داد. در بیشترِ وضعیت‌هایی که چنین الگویی داشتند، کمترین میزان خطر در بازه شش تا هشت ساعت خواب در شبانه‌روز مشاهده شد.
افرادی که کمتر از پنج ساعت می‌خوابیدند، بیشترین آسیب‌پذیری کلی را داشتند و با خطر بالاتری برای ابتلا به ۳۷ نوع بیماری یا وضعیت پزشکی مواجه بودند. در مجموعِ این تحلیل‌ها، پژوهشگران پس از تعدیل آماری برای تعداد زیاد مقایسه‌ها، ۱۵۶ ارتباط معنادار (از نظر آماری) میان الگوهای خواب و بیماری‌هایی که به‌تازگی تشخیص داده شده‌اند، شناسایی کردند.
«تحلیل ارتباط در سطح کل فنوتیپ‌ها (Phenome-wide association analysis)، پس از اعمال تصحیح «بونفرونی» (Bonferroni correction)، ۱۵۶ ارتباط معنادار میان الگوهای خواب و بیماری‌های بروزیافته را شناسایی کرد. »
نویسندگان همچنین گزارش دادند که مدت‌زمان خواب، ارتباط‌های غیرخطی معناداری با ۸۶ فنوتیپِ بیماری دارد. در ۶۹ مورد از این موارد، مدت‌زمانی که با کمترین میزان خطر همراه بود، در همان بازه شش تا هشت ساعت قرار می‌گرفت.
«مدت‌زمان خواب ارتباط‌های غیرخطی معناداری با ۸۶ فنوتیپِ بیماری نشان داد؛ به‌طوری که در اکثر این موارد (۶۹ فنوتیپ)، مدت‌زمانی که کمترین خطر را به همراه داشت، دقیقاً در بازه ۶ تا ۸ ساعت متمرکز بود.»
ردیابی عینی خواب، جزئیات بیشتری را آشکار می‌کند
بسیاری از پژوهش‌های پیشین در زمینه خواب، بر پایه تخمین‌های خودِ افراد از مدت‌زمان و کیفیت خوابشان استوار بوده‌اند. این گزارش‌ها همیشه با اندازه‌گیری‌های عینی (دقیق و علمی) مطابقت ندارند؛ موضوعی که بررسیِ چگونگی ارتباطِ مراحل خاص خواب و اختلالات شبانه با وضعیت سلامت در آینده را دشوار می‌سازد.
در این مطالعه، داده‌های حاصل از ابزارهای پوشیدنی به پژوهشگران اجازه داد تا چندین بُعد از خواب را به‌طور هم‌زمان بررسی کنند. شرکت‌کنندگان به مدت ۸.۹ سال (میانه زمانی) تحت پیگیری قرار گرفتند و از سوابق سلامت آن‌ها برای سنجش ارتباط با بیش از ۱۰۰۰ نوع بیماری استفاده شد.
نویسندگان به این نتیجه رسیدند که یافته‌ها از مدت‌زمان خوابِ حدود ۶ تا ۸ ساعت برای افراد میانسال و مسن پشتیبانی می‌کنند؛ ضمن اینکه به نقش احتمالیِ نحوه توزیع این مدت‌زمان در میان مراحل مختلف خواب نیز اشاره دارند.
نویسندگان می‌گویند: «این یافته‌ها شواهد بیشتری را در تأییدِ نقشِ خوابِ ۶ تا ۸ساعته به‌عنوان عاملی برای حفظ سلامت در افراد میانسال و مسن ارائه می‌دهند؛ امری که احتمالاً ناشی از توزیع مطلوب‌ترِ مراحل خواب است. حفظ مدت‌زمان خوابِ ۶ تا ۸ ساعت می‌تواند به‌طور مؤثری خطر ابتلا به بیماری‌های گوناگون را کاهش دهد و بینش‌های جدیدی را برای ارتقای سلامت و اقدامات پیشگیرانه فراهم آورد.»
منبع: مراحل خواب در شرایط واقعی (بر اساس داده‌های شتاب‌سنج) و خطر ابتلا به بیماری‌ها: یک مطالعه هم‌گروهی (کوهورت) در «بانک زیستی بریتانیا» (UK Biobank) و تحلیل ارتباط در سطح فنوتیپ‌ها»؛ اثر جینگ‌سونگ لو، روئی‌یی لیو، جی یین، وانگ‌نان کائو، شنگ‌ژی سان و روئی چن؛ منتشرشده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه PLOS Medicine.