رئیسجمهور ایالات متحده پس از هفتهها امتناع از دخالت مستقیم و موضعگیری مبهم، سرانجام با انتشار بیانیهای سراسر تمجید در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، حمایت «کامل و تام» خود را از بنیامین نتانیاهو در انتخابات پارلمانی ۵ آبان (۲۷ اکتبر) اسرائیل اعلام کرد
شبکه خبری الجزیره در گزارشی پیرامون تحولات شتابان سیاسی و نظامی منطقه نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در پیامی رسمی نتانیاهو را «یک نخستوزیر جنگجوی بزرگ و شریکی حتی بزرگتر برای صلح» توصیف کرد.
ترامپ با اشاره مستقیم به درگیریهای جاری ادعا کرد: «ایران چه از نظر نظامی و چه از نظر مالی به صورت سیستماتیک نابود شده است، و مگر اینکه آنها روش خود را به سرعت تغییر دهند، ما به زودی کار را تمام خواهیم کرد.»
رئیسجمهور آمریکا در این پیام به صراحت دخالت در سیاست داخلی اسرائیل را به نفع نتانیاهو توجیه کرد و افزود: «اگر اسرائیل رهبر اشتباهی داشته باشد—که هر کسی جز بیبی خواهد بود—آمریکا مجبور خواهد شد این کار را به تنهایی انجام دهد، و من تمایلی به انجام انفرادی آن ندارم. بیبی نتانیاهو در مواجهه با مخالفتهای هولناک، از جمله در درون خود اسرائیل، قوی، شجاع و درخشان بوده است؛ او تاب آورد و رشد کرد. زنان و مردان عادی زیر چنین فشاری پژمرده میشدند، اما او قویتر شد. لطفاً این پیام را به عنوان حمایت کامل و مطلق من از بیبی نتانیاهو تلقی کنید؛ او هرگز شما را ناامید نخواهد کرد.»
این حمایت رسمی در شرایطی ابراز میشود که طبق نظرسنجی روزنامه هاآرتص در آستانه انتخابات ۵ آبان کنست، ائتلاف احزاب مخالف به رهبری گادی آیزنکوت با ۵۲ کرسی از ائتلاف ۵۱ کرسی حزب لیکود نتانیاهو پیشی گرفته و هیچیک از دو جناح موفق به کسب اکثریت مطلق ۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی پارلمان نشدهاند.
حمایت ترامپ تغییری ۱۸۰ درجهای نسبت به مواضع پیشین اوست؛ جایی که وی اوایل ماه جاری در مصاحبه با مجله تایم از تایید صلاحیت نتانیاهو طفره رفته بود و در گفتوگو با شبکه نیوزمکس نیز با بیانی سرد گفته بود «صادقانه به هیچکس اعتماد ندارم».
آیا حمایت ترامپ باعث تغییر نتیجه انتخابات اسرائیل میشود؟
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده پادشاهی چتمهاوس لندن، در گفتوگو با الجزیره تصریح کرد که این حمایت پس از ماهها تنش میان طرفین از اهمیت سیاسی برخوردار است و به نتانیاهو اجازه میدهد مدعی شود که حضور او برای حفظ روابط حیاتی تلآویو با واشنگتن غیرقابلجایگزین است.
با این حال، وکیل هشدار داد که نباید در تاثیر انتخاباتی این بیانیه اغراق کرد: «رایدهندگان اسرائیلی بر سر رهبری نتانیاهو و نتایج جنگ با ایران به شدت دچار تفرقه هستند؛ این اعلامیه شاید حامیان فعلی او را منسجم کند، اما تردیدهای عمیق درباره کارنامه او را حلوفصل نخواهد کرد.»
آندریاس کریگ، دانشیار دانشکده مطالعات امنیتی کینگز کالج لندن نیز این اقدام را «یک هدیه سیاسی» به کارزار تحت فشار نتانیاهو توصیف کرد، اما خاطرنشان ساخت که مشکلات نتانیاهو ساختاری است: «انشقاق میان احزاب راست، نارضایتی شدید حریدیها و پیامدهای فاجعهبار ۷ اکتبر چالشهای واقعی او هستند؛ ترامپ شاید بتواند برخی رایدهندگان مردد لیکود را پای صندوق بیاورد که ارزش آن نهایتاً یک یا دو کرسی است، اما نمیتواند اکثریتی ائتلافی را که نتانیاهو در پارلمان فاقد آن است، از غیب خلق کند.»
واکنش تهران چه بود؟
بخش عمدهای از ادبیات بیانیه ترامپ بر جنگ با ایران متمرکز بود؛ نبردی که از اواخر زمستان سال گذشته با تهاجم مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد و اکنون در تنگه هرمز و بازارهای انرژی در یک بنبست شکننده به سر میبرد.
در پی حملات موشکی و پهپادی ایران به کشتیهای متخلف، بهای هر بشکه نفت خام برنت در معاملات روز دوشنبه به ۱۰۷.۵۷ دلار رسید که اندکی پس از جهش تا قله ۱۱۰ دلاری در پایان هفته گذشته ثبت شد.
با وجود آنکه تهران طرحی برای بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۷ روز در ازای رفع محاصره دریایی و تحریمهای بانکی پیشنهاد کرده بود، مذاکرات در پی عدم پذیرش شروط از سوی واشنگتن به نتیجه نرسید.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز یکشنبه ضمن اعلام اینکه پیشنهاد بازگشایی ششروزه در صورت پذیرش شرایط هنوز روی میز است، در پیامی قاطع در شبکه اجتماعی ایکس مستقیماً به لفاظیهای ترامپ و نتانیاهو پاسخ داد.
عراقچی با کنایه به پروندههای فساد نتانیاهو نوشت: «دفعه قبل که میخواستید کار را تمام کنید، ایران حتی قویتر از گذشته از میدان بیرون آمد؛ میخواهید دوباره شانستان را امتحان کنید؟ بفرمایید؛ اما مراقب باشید، ما هم کارهای ناتمام زیادی داریم. نتانیاهو صرفاً برای آنکه به زندان نیفتد، در حال کشاندن پای آمریکا به یک جنگ دیگر است، بدون توجه به عواقبی که این اقدام برای اسرائیل و البته شخص رئیسجمهور آمریکا در پی خواهد داشت.»
دوراهی آتشبس یا تشدید تنش پس از ۱۲ آبان
آندریاس کریگ معتقد است ترامپ با حمایت علنی از نتانیاهو، به دنبال بهرهگیری از ابزار «فشار اجباری» است و لزوماً ترجیح او جنگ به جای دیپلماسی نیست؛ واشنگتن گمان میکند محاصره به ایران آسیب میزند و تهران در نهایت بدون امتیازگیری بزرگ به توافق تن خواهد داد، هرچند این قمار خطرناک، ایران را به این نتیجه میرساند که برای بهبود موضع چانهزنی خود چارهای جز افزایش تنش ندارد.
صنم وکیل نیز یادآور شد که ترامپ با این اقدام، مالکیت کامل کارزار نظامی علیه ایران را بر عهده گرفته و دیگر نمیتواند ادعا کند که ناخواسته به درون جنگ کشیده شده است؛ رفتاری که در تهران این دیدگاه را تثبیت میکند که هیچ تمایزی میان اهداف آمریکا و اسرائیل وجود ندارد.
ناظران امنیتی بر این باورند که تا پیش از انتخابات میاندورهای کنگره در ۱۲ آبان (۳ نوامبر)، احتمال آغاز تهاجم گسترده کم است، اما «پنجره خطرناک واقعی» دقیقاً پس از پایان انتخابات باز خواهد شد؛ زمانی که قیدوبندهای انتخاباتی کنار رفته و ارتشهای آمریکا و اسرائیل برای اقدام گسترده آمادهتر خواهند بود؛ مگر آنکه یک تصادف یا اشتباه محاسباتی در تنگه هرمز، دست کاخ سفید را زودتر از موعد رو کند.
